X
تبلیغات
حقوق خصوصی -حقوق تجارت و حقوق بین الملل
حقوق خصوصی -حقوق تجارت و حقوق بین الملل
قابل استفاده دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد حقوق خصوصی و حقوق تجارت بین الملل و بین الملل و دانشجوی 
قالب وبلاگ
لینک های مفید
تاثیر ملحق شدن ایران به سازمان تجارت جهانی بر صنعت بیمه
ادامه مطلب
[ شنبه بیست و چهارم اسفند 1392 ] [ 8:58 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]
[ جمعه بیست و نهم دی 1391 ] [ 19:59 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

ریسک مفهومی است که از نظر فلسفی، فرهنگی ، فنی ، اجتماعی و قضایی دارای جنبه های و معانی مختلف است.


ادامه مطلب
[ شنبه بیست و سوم دی 1391 ] [ 21:50 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 

    (Denmark export insurance  )


ادامه مطلب
[ دوشنبه چهارم دی 1391 ] [ 19:7 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]
انواع بیمه‌نامه هواپیما
ادامه مطلب
[ دوشنبه چهارم دی 1391 ] [ 9:14 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 

 

 

 

 

 

                           

 

 

 

                           

بـیـمـه های  صــادراتـــی دانمــــــارک    (Denmark export insurance  )

               

 

 

مقدمه

 

بیمه یکی از عوامل موثر در اقتصاد هر کشووری به خصوص در سطخ اقتصاد جهانی است که علاوه بر تامین مالی شرکتهای تجاری به انها امنیتی اقتصادی از طریق ارایه خدمات بیمه ای که موجب تحرک و پویایی بیشتر در سطح بازرهای بینالمللی می شود و می توان ان را از شاخصه های توسعه یافتگی هر کشوری در بازرهای جهانی نام برد.

از انجا که صادرات یکی از عوامل پیشرو در صحنه تقتصاد جهانی وبنیاد گسترش تجارت جهانی و از عوامل مهم در ارزیابی تراز بازرگانی در تمام کشورهاست و بخصوص کشور های در حال توسعه و خصوصا در مکتب مرکانتلیسم نقش مهمی را ایفا می  نمود.

همانطور که مستحضر هستید صادرات در تمام کشورها دارای ریکهایی است که اگر مورد حمایت قرار نگبرد موجب کم رنگ تر شدن ان کشور در صحنه اقتصاد جهانی خواهد شد و این به دلیل عدم شناخت یا کمبود شناخت طرفین از یکدیگر و داشتن ملیت های مختلف و حتی قوانین داخلی کشور ها را هم می توان بیان نمود و این امنیت در برابر مشکلا تجاری برای هر یک از شرکتهای تجاری لازم است تا بتواند با ارامش خاطر بیشتری قراردادهای تجاری را منعقد نموده و این امنیت جز با بیمه های بازرگانی هر کشوری نیز میسر نمی  شود.

به هر حال با توجه به مطالبی که در این مقدمه گفته شد در این پژوهش ابتدا مختصری در مورد کشور دانمارک و سپس درباره نهادها و سازمانهای اقتصادی دانمارک برای کمک به اشنایی بیشتر و در ادامه شرکتها و موسسات بیمه ای دانمارک را به صورت     موردی بیان کردیم و سپس یکی از شرکتهای بیمه صادراتی دانمارک به نام EKF (EKSPORT KREDIT FOUNDEN  را شرح دادیم و امیدواریم مفید به حال شما دانشجویان  گرامی باشد.

 

 

 

حكومت : پادشاهی
مساحت : 43،094 كیلومترمربع
جمعیت : 5،413،392  نفر

رشد سالانه جمعیت : 35/0 درصد
پایتخت : كپنهاگ
زبان : دانماركی  
دین : مسیحی     
واحد پول : كرون دانمارك

 

 

                                                                                                 

 

 

 

 

    دانمارك، كوچكترین كشور منطقه اسكاندیناوی بوده، و به عنوان پل ارتباطی كشورهای این منطقه و آلمان محسوب می شود. این كشور از شبه جزیره «ژوتلند» و بیش از 400 جزیره كه تنها 25 درصد آنها قابل سكونت هستند تشكیل شده است. این كشور، آب و هوای معتدل داشته، و در نواحی دریای شمال در تمام مدت سال، به خصوص تابستان و پائیز،  باران می بارد. در سواحل غربی، ماهیگیری از مشاغل رایج است. دانمارك از تولیدكنندگان بزرگ و صادر كنندگان گوشت – كره – پنیر و تخم مرغ محسوب می شود این كشور ذخایر معدنی قابل توجهی نداشته و بیشتر صادرات آن را تولیدات صنعتی تشكیل می دهد. حدود %79درصد نیروی كار دانمارک در بخش خدمات مشغول به كار هستند. جزیره گرینلند با مساحت 2،166،086 كیلو مترمربع و جمعیت  56،384 نفر به مركزیت « گودتهاب » كه در اقیانوس منجمد شمالی واقع شده،  متعلق به این كشور می باشد. اما اداره امور داخلی، به عهده دولت خود مختار گرینلند است.

 

 

 

 

 

 

 

نهادها و سازمانهای اقتصادی دانمارک

آشنایی با نهادها و موسسات اقتصادی دانمارک

ا1.ا شورای تجارت دانمارک
شورای تجارت دانمارکا بخشی از وزارت امور خارجه دانمارک است و در واقع شاخه توسعه صادرات و سرمایه گذاری خارجی در این کشور محسوب می شود.ا این شورا از خدمات 90 سفارتخانه، کنسولگری و کمیسیون های تجاری خارج از کشور بهره می برد.ا شورای تجارت به شرکت های دانمارکی مشاوره ارائه می دهد و آنها را در امر صادرات و فرآیند جهانی سازی یاری می نماید.ا این شورا دارای 100 کارمند در دانمارک و 300 نفر در خارج از کشور مستقر در سفارتخانه ها، کنسولگری ها و کمیسیون های تجارت می باشد.ا این شورا توسط یک هیئت مدیره متشکل از مدیران ارشد تجاری دارای تجربه در تجارت جهانی و آشنا با مسائل صنعتی و اجتماعی اداره می شود و ریاست آن بعهده معاون امور تجارت و استراتژی وزارت امور خارجه دانمارک است.ا وزارت امور خارجه دانمارک استراتژی ا ین شورا را تا سال 2015 بر محور ارزش، رشد و دانش برای دانمارک تعریف کرده است.ا این استراتژی بر مسائل مهم زیر استوار است:ا
افزایش صادرات:ا وزارت امور خارجه از طریق شورای تجارت و با کمک به افزایش صادرات به رشد این کشور کمک می کند.ا این شورا در نظر دارد با تلاشهای خود ارزش صادرات دانمارک در سه سال آینده را 30 میلیارد کرون افزایش دهد.ا
ایجاد اشتغال:ا با جذب سرمایه خارجی، این شورا به اشتغال در کشور کمک می کند.ا ایجاد بیش از 1000 شغل مبتنی بر دانش در سال 2012 از اهداف مهم این سازمان می باشد.ا این تعداد شغل مبتنی بر دانش باعث ایجاد 660 فرصت شغلی دیگر، تقویت رقابت پذیری دانمارک و کمک به نوآوری خواهد گردید.ا شرکت های خارجی تنها 1%ا کل شرکت های فعال در دانمارک را تشکیل می دهند اما 27 درصد صادرات دانمارک، 19 درصد اشتغال در دانمارک، و 22درصد درآمد بخش خصوصی را به خود اختصاص می دهند.ا
ارائه مشاوره:ا در سال 2009 و 2010 این شورا به ترتیب به بیش از 3000 و 7500 شرکت مشاوره ارائه داد که بیشتر آنها را شرکت های کوچک و متوسط تشکیل می دادند.ا
بازاریابی:ا تمرکز شورای تجارت بیشتر روی 50 بازار مهم صادراتی دانمارک است که شامل بازار کشورهای همسایه و اقتصادهای نوظهور می باشند.ا از دیگر نکات مهم جلب توجه به توانائیهای خاص دانمارک می باشد.ا از جمله اینکه صادرات تکنولوژی تمیز (Clean tech) دانمارک 33 درصد بیشتر از میانگین اتحادیه اروپا می باشد و در ده سال گذشته مرتب در حال رشد بوده است.ا با افزایش تقاضای جهانی فرصت های زیادی برای انرژی تجدید پذیر دانمارک فراهم می گردد.ا از دیگر مواردی که دانمارک حضور قوی دارد می توان به تکنولوژی طراحی و رفاه اشاره کرد.ا وزارت امور خارجه با تمام شبکه جهانی خود و دانش سیاسی و تجاری خود سعی می کند با ارائه مشاوره درباره بازار جدید تا راه حل مشکلات در جهت تقویت صادرات قدم بر می دارد.ا
انتقال دانش فنی به دانمارک:ا شرکت ها در ارائه نوآوریها با یکدیگر به رقابت می پردازند.ا دانمارک تنها یک درصد دانش جهانی را تولید می کند.ا اگر شرکت های دانمارکی بخواهند فرصت های رشد خود را تقویت نمایند باید با بهترین موسسات تحقیقاتی و تکنولوژی همکاری کنند.ا شورای تجارت از طریق جذب سرمایه خارجی و سه مرکز نوآوری خود در سیلیکان ولی، شانگهای و مونیخ که با همکاری وزارت علوم، فناوری و نوآوری دانمارک دائر شده اند مقدمات این مهم را فراهم می آورد.ا
ایجاد شراکت استراتژیک:ا ایجاد شرکای استراتژیک جهت افزایش ارزش افزوده شرکتها از جمله شراکت با سازمان های تجاری، بازیگران منطقه ای، موسسات و مشاوران خصوصی از دیگر اقدامات این شورا می باشد.ا
ا2.ا کنفدراسیون صنایع دانمارکاا(دي آي)ا اا
کنفدراسیون صنایع دانمارک ا عمدتا یک سازمان حامی ولابی شرکت های خصوصی دانمارکی در سطح ملی و بین المللی است اعضای این کنفدراسیون از نفوذ، تخصص، خدمات و برنامه های آن بهره مند می شوند.ا در حال حاضر تعداد 11000 شرکت خصوصی دانمارکی دربخش های صنعتی، خدمات و تقریبا تمامی زیر مجموعه های فعالیتهای اقتصادی عضو این سازمان هستند.ا عمده هدف این تشکیلات ایجاد و فراهم سازی بستر و شرائط کاری مناسب برای فعالیت شرکت های دانمارکی می باشد.ا تامین مالی کنفدراسیون از طریق دریافت حق عضویت از اعضاء فراهم می شود.ا کنفداسیون توسط یک شورای اجرائی که سالانه در مجمع عمومی انتخاب می شوند اداره می شود.ا مدیریت سازمان نظارت بر فعالیت 600 کارمند را برعهده دارد.ا کنفدراسیون صنایع دانمارک (دی آی) طیف وسیعی از محصولات مشاوره ای ارائه می دهد که عمده فعالیت ها و چگونگی اعطای خدمات به اعضاء عبارتند از:ا سیاستگزاری در سطح محلی، ملی و بین المللی، خدمات به اعضاء از جمله ارائه اطلاعات، خدمات مشاوره ای، برقراری تعامل بین اعضاء و با جامعه، مشاوره درباره ایجاد بستر مناسب برای فعالیت، خدمات مشاوره ای درباره استخدام، قانون کار و محیط کاری سالم، ارائه اطلاعات درباره Occupational Safety and Health (OSH) (امنیت اشتغال و سلامت)، برگزاری دوره های آموزشی برای ارتقاء کیفیت نیروی انسانی اعضاء، ارائه خدمات مشاوره ای درباره دستمزدها و شرائط استخدام، مذاکره با اتحادیه های کارگری از جانب اعضاء برای تعیین میزان دستمزد ، نمایندگی صنعت دانمارک در سطح ملی و بین المللی در جهت اجرای سیاست های کلی اقتصادی در راستای منافع و اهداف جامعه تجاری و صنعی ، ارائه خدمات مشاوره ای و حقوقی در پرونده های حل اختلاف.
اا3.اا اتاق بازرگانی دانمارک
اتاق بازرگانی دانمارک ا یک سازمان تجاری خصوصی مستقل می باشد که هزینه اداره آن از طریق پرداخت حق عضویت توسط 20000 عضو آن که بیشتر شامل تجار، کسبه و شرکتها می باشد، تامین می شود.ا این تشکیلات همچنین یک شبکه برای تجارت، اطلاعات علمی، صنعت و خدمات در دانمارک می باشد.ا زمان تشکیل این سازمان به سال 1742 برمی گردد و در سال 1857 ساختمان بورس را که توسط کریستین چهارم ساخته شده بود ابتیاع نمود و از آن زمان تا کنون در این ساختمان مستقر می باشد.ا فعالیت های این سازمان بسیار متنوع می باشد.ا از مهمترین اهداف این سازمان ایجاد یک چارچوب برای اعضای خود جهت اعمال نفوذ سیاسی، و ارائه خدمات به شرکت های عضو می باشد.ا با استفاده از خدمات 40 حقوقدان برجسته و خبره در قوانین استخدام/کار و توافقات جمعی و پرسنل ماهر دیگر درزمینه های مختلف، اتاق بازرگانی دانمارک در زمینه های زیر به اعضای خود خدمات ارائه می دهد:ا
ا·'ارائه خدمات در ارتباط با توافق جمعی
ا·'ارائه خدمات در ارتباط با قانون استخدام
ا·'ارائه دوره های آموزشی هدفمند جهت تقویت نیروی انسانی و مدیریت اعضاء
ا·'ارائه مشاوره درباره جنبه های مختلف تجارت خارجی
ا·'ارائه مشاوره درباره قانون تجارت بخصوص قانون فروش در دانمارک، قانون بازاریابی، قانون رقابت و کد سلامت
ا·'رائه یک سری آمار اطلاعاتی درباره حقوق و دستمزد و شرائط مستخدمین در بخش های مختلف بخش خصوصی،اا
ا·'در دسترس قرار دادن فرم های قرارداد و مشاوره درباره قانون استخدام و حوزه حقوق تجاری
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک صنعت کشاورزی و مواد غذائی در دانمارک از جمله کسب و کار، انجمن های تجارت و کشاورزان را نمایندگی می کند.ا کشاورزی و مواد غذائی بزرگترین صنعت دانمارک است که 145000 نفر را در اشتغال خود دارد و صادرات سالانه محصولات کشاورزی، مواد غذائی و تجهیزات آن در حدود 10 میلیارد دلار برآورد می شود.ا
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک از ادغام پنج سازمان تشکیل شده که عبارتند از:ا کشاورزی دانمارک، شورای گوشت و بیکن (گوشت خوک) دانمارک، شورای کشاورزی دانمارک، انجمن لبنی دانمارک و تولید خوک دانمارک.ا
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک
ا·'انفوذ سیاسی بخش کشاورزی را اعمال می کند
ا·'مجموعه ای کامل از خدمات مقرون به صرفه را برای اعضای خود ارائه می دهدا
ا·'(برنامه های تحقیق و توسعه در ارتباط با ایمنی مواد غذایی، دامپزشکی، بهداشت دام و بهره وری، رفاه حیوانات، محیط زیست و انرژی را پیاده می سازد
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک
شورای کشاورزی و مواد غذائی دانمارک از منافع حرفه ای اعضای خود، از جمله: انجمن های لبنی دانمارک و تولید خوک دانمارک حمایت می کند که این سیاست ها عبارتند از:ا
ا·'سیاست های کلی صنعتی و چارچوب نظارتی
ا·'سیاست های تحقیق و نوآوری
ا·'سیاست های تجارت و بازار و سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا
ا·'رفاه حیوانات
ا·'ایمنی مواد غذائی
ا·'سیاست های محیط زیستی و انرژی
ا4.ا آژانس کمکهای توسعه ای دانمارکا - دانیدا اا
( www.um.dk/danida)ا عبارت اختصاری نهادی است که در سال 1963 برای همکاری توسعه ای دانمارک ایجاد شد.ا وظایف این نهاد شامل یک سری فعالیت ها است که تحت نظارت وزارت امور خارجه دانمارک به منظور کمک های توسعه ای به برخی کشورهای در حال توسعه انجام می گیرد.ا دنیدا مسئولیت برنامه ریزی، اجراء و تضمین کیفیت همکاری و کمکهای توسعه ای دانمارک را بر عهده دارد.ا کارکنان محلی و ماموران مستقر در سفارتخانه های دانمارک مسئول اداره و مدیریت همکاری توسعه ای دانمارک با هر کشور می باشند.ا دانمارک یکی از پنج کشور دنیا است که هدف سازمان ملل یعنی اختصاص هفت دهم درصد (7/%) درآمد ناخالص خود به کمک های توسعه ای را برآورده می سازد.ا در سال 2011 دانمارک تقریبا 753/15 میلیارد کرون (معادل 98/2 میلیارد دلار آمریکا)ا کمک های توسعه ای پرداخت کرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شرکت های بیمه در  دانمارک

Leading insurance companies in Denmark including both life and non-life insurance on the basis of gross written premiums are as follows: پیشرو شرکت های بیمه در دانمارک از جمله هر دو زندگی و غیر زندگی بیمه بر اساس ناخالص حق بیمه های نوشته شده به شرح زیر است:

  1. Denmark Life-Insurance Compani شرکت های بیمه زندگی دانمارک
    Major life insurance companies in Denmark are as follows: شرکت های بیمه عمده زندگی در دانمارک را به عنوان شرح زیر است:

·         Danica Pension Insurance Danica بیمه بازنشستگی

·         PFA Pension Insurance PFA بیمه بازنشستگی

·         Industriens Pension Insurance Industriens بیمه بازنشستگی

·         SEB Pension Insurance SEB بیمه بازنشستگی

·         Pen-Sam Liv Insurance بیمه قلم سام لیو

·         B&A Pension Insurance B & A بیمه بازنشستگی

·         Danica Pension Insurance Danica بیمه بازنشستگی

                        Denmark Non-Life Insurance Compa شرکت های بیمه غیر زندگی دانمارک:
Major non-life insurance companies in Denmark are as follows: عمده شرکت های بیمه غیر زندگی در دانمارک را به عنوان شرح زیر است:

·         Tryg Skade Ins بیمه Tryg Skade

·         Topdanmark Insurance  بیمه Topdanmark 

·         Codan Forsikring Insurance   بیمه  Codan Forsikring

·         DanmarkSygeforsik Insurance بیمه DanmarkSygeforsik

·         Alka Insurance بیمه الکا

·         GE Frankona Insurance بیمه GE Frankona

·         International Health Insurance بهداشت و درمان بیمه بین المللی

 

           بیمه های مهم بازرگانی دانمارکDanske F   

1. بیمه ekf

2.بیمه efic

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

شورای تجاری دانمارک (ww.um.dk)

کنفدراسیون صنایع دانمارک (www.di.dk )

اتاق بازرگانی دانمارک (www.danskerhverv.dk )

شورای کشاورزی و مواد غذایی دانمارک (www                         

   استا د راهنما :دکتر علـیرضا حسنـی

       

                         مقطع کارشناسی ارشد حقوق تجارت بین الملل

                   

                  گـــرداورندگـان: مهـــدی رسولــی & سید عابــد موســوی

 

                                    16/آذر/ 91            

 

 

 

 

[ دوشنبه بیستم آذر 1391 ] [ 13:50 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 

 

 مفهوم ریسک در بیمه

 

 

                                                                                                                          

مقدمه:

 

در دنیای گوناگون و پیچیده امروزی با گسترش تعاملات و مبادلات مابین اشخاص مختلف اعم از حقیقی یا حقوقی ، داخلی یا بین­المللی و ... با توجه به نیازهای بسیار گسترده ایشان در حوزه­های مربوطه، تقاضا جهت تغییر ساختارها بسیار محسوس است و علی­الخصوص نیازمندی اشخاص به نرم افزارها و یا سخت افزارهای مناسب در حوزه­های اقتصادی بسیار مورد توجه است .

 از جمله مباحث حائز اهمیت ،بحث تأمین امنیت و یا به عبارتی خاطر جمع بودن فعالان اقتصادی از نحوه­ی عملکرد خویش است که این موضوع بصورت بارز و مفهوم اعم در بحث بیمه بروز و ظهور پیدا می­کند .

 آنجائی که فعالان اقتصادی و یا سرمایه­گذاری به جهت تأمین امنیت سرمایه خویش و یا کاهش اثرات ناشی از خطرات بالقوه به دنبال راهکار مناسب می­گردند ، شرکت­های بیمه می­تواند بسیار راهگشا باشند.

بدواً دولتها به نقش بیمه در تأمین امنیت و با رشد سرمایه­گذاری و رونق اقتصادی واقف و به مرور زمان با توجه به دیدگاه­ها و سیاستهای حاکم برنظامهای اقتصادی خویش در توسعه و بسط نهادهای بیمه­ای کوشش داشته و دارند .

شرکتهای بیمه­ای می­توانند با ایفای نقش خویش در هر سیستم اقتصادی به رشد و اعتلای آن کمک شایان توجهی نمایند و یا حتی باعث سقوط و تضرر نیز گردند.

بنابراین نمی­توان امروزه نقش بیمه را در دنیای اقتصاد نادیده گرفت.

 

همچنین هر زمانی که موضوع بیمه و یا مفهوم آن مطرح می­شود عبارت ریسک، حق بیمه، خسارت، جبران خسارت، بیمه گر ، بیمه گذار ، حق بیمه و ... جزء اولین واژگانی است که به اذهان خطور می­نماید .

و صد البته هر کدام از این واژه­ها در جایگاه خویش دارای مفاهیم بسیاری است که بعضاً با آنچه در ذهن عوام می­گذرد متفاوت و یا حتی متضاد است.

اشراف به مفاهیم، علی­الخصوص از ابعاد حقوقی و یا نقش کارکردی هر واژه در جایگاه خویش جزء ضروریاتی است که همگان و علی­الخصوص فعالان اقتصادی و حوزه کسب و کارو یا مرتبطین با بیمه می­بایست بداند.

در این مقاله سعی بر آن است که مفهوم ریسک Risk از مناظر مختلف مورد بررسی اجمالی قرار و در کنار آن نقش و جایگاه بیمه مورد تحلیل قرار گیرد.

 

 

 

 

 

 

تعریف بیمه:

برابر قانون و به معنای اعم بیمه عقدی است که بموجب آن یک طرف تعهد می­کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت بروز حادثه ، خسارت وارده بر او را جبران نموده و یا وجهی بپردازد .

تعریف ریسک (Risk) :

ریسک یک واژه فرانسوی است وفرهنگستان زبان فارسی در راستای حمایت وصیانت از زبان و گفتار فارسی اقدام به واژه گزینی و تعیین معادل برای عبارات و لغات و یا مفاهیم و اسامی لاتین می­نماید و برای کلمه Risk مفهوم عام خطر را انتخاب نموده است.

تعریف دیگر از ریسک :

ریسک ناشی از احتمال وقوع بیش از یک نتیجه و عدم مشخص بودن نتیجه نهایی است.

ریسک را می توان تغییرپذیری یا بی­ثباتی نتایج غیر منتظره تعریف نمود . ریسک را معمولاً از طریق اندازه گیری انحراف معیار نتایج تاریخی محاسبه می­نمایند ، اگر چه تمام کسب و کارها با ریسک همراه هستند، ولی بنظر می­رسد در بیمه ریسک معنای خاصی دارد و همچنین مفهوم واژه Risk در موضوع بیمه با واژه خطر گاهی تفاوت اساسی خواهد داشت .

مفهوم ریسک در بیمه:

تلاش برای یافتن راهکارهائی به منظور کاهش و یا جلوگیری از خطر و خسارت ناشی از حوادث از جمله موضوعات بسیار دغدغه آمیز انسان در طول تاریخ بوده است . این امر در دنیای پیچیده امروزی بسیار با اهمیت­تر جلوه می­نماید. و بیمه یکی از کارآمد­ترین صنایع و یا روشهائی است که می­تواند در کاهش آثار زیانبار خطر به آنان کمک می­نماید. بنابراین    می­توان گفت : خطر Risk دلیل وجود بیمه است .

 

و چنانچه در جامعه­ای خطری وجود نداشته باشد نگرانی و ترس از وقوع آن نیز بی­مورد است!!

حرفه بیمه و یا صنعت بیمه با پذیرش خطر و آثار احتمالی از وقوع آن با رعایت ملاحظات و بر مبنای علم ریاضی و آمار و همچنین دانش احتملات استوار است.

گفته می­شود بیمه و خطر لازم و ملزوم یکدیگرند و با بودن خطر ، بیمه معنا پیدا می­کند.

تعریف چند واژه و توضیح چند مفهوم:

خطرPeril: عبارت است از احتمال به وقوع پیوستن واقعه ای که می تواند موجب خسارت شود. در صنعت بیمه خطر به حادثه ای گفته می شود که اتفاقی و غیر منتظره بوده و به اراده طرفین بستگی نداشته باشد.

(لکن در عمل به نوعی بین طرفین بیمه وقوع پیش بینی شده است)

مخاطره Hazard : عبارت است از عواملی که حادثه تلقی نمی شوند اما زمینه احتمال وقوع حوادث و بروز خسارت را آماده می کنند و یا شرایطی هستند که دارای پتانسیل صدمه رساندن می باشند.

خطر

مخاطرات

سیل ، طغیان رودخانه ، رانش زمین

نزدیک بودن ساختمان به مسیل رودخانه

طوفان در دریا

حمل و نقل دریائی

زلزله

وجود گسل نزدیک ساختمان ، نوع سازه

آتش سوزی

فرسودگی وعیب سیم برقی ، نشت گاز

فوت

بیماری ، حادثه ، کهولت سن

تصادف اتومبیل

سرعت، خواب آلودگی ، لغزنده بودن جاده

ریسک Risk: هر نوع فعالیتی با یک یا چند مخاطره مواجه پیدا می کند که موجب می شود نتیجه مورد انتظار به دست نیامده ، بنابراین هر عاملی که بتواند راه حصول نتیجه مورد نظر را سد کند ریسک نامیده می شود

به بیان دیگر ، ریسک عبارت است از عدم اطمینان از پیامدهای حادثه ای که ممکن است احتمال وقوع داشته باشد.

بنابراین آنچه تحت پوشش بیمه در حوزه های مختلف قرار می گیرد عبارت است از ریسک یا مجموعه خطر به اضافه مخاطرات (که می­تواند احتمال و زمینه بروز حادثه را فراهم نماید ) به عنوان مثال بیمه نامه اتومبیل خسارات ناشی از حادثه تصادفی که تحت شرایط عادی اتفاق افتاده باشد قابل جبران است ، چنانچه عواملی مانند سرعت موجب بروز تصادف گردد در خسارات حاصله از نظر بیمه گر قابل تامین است.

معنا و مفهوم ریسک از نظر بیمه گران:

خطر به معنای حادثه:

که بد و نامطلوب بوده و در صورت وقوع ، زیان مالی و جانی وارد می سازد. مثل خطر آتش سوزی ، خطر فوت و ...

خطر به معنای موضوع بیمه :

گاهی بیمه گران آنچه را که بیمه می کنند خطر می نامند مثل آنکه  می گویند در بیمه آتش سوزی ساختمان مسکونی ریسک خوبی است یا آنکه کارخانه تولید مواد شیمیایی ریسک بدی است.

خطر به معنای تحقق امری در زمان معین:

که ممکن است یک واقعه مطلوب و خوشایند باشد مثل آنکه در بیمه عمر به شرط حیات بیمه گر متعهد می گردد در پایان مدت و بشرط حیات بیمه شده مبلغ مورد تعهد را پرداخت نماید که این خطر را می توان ریسک مطلوب و خوشایند نامید.

تقسیم بندی خطر:

خطر یا ریسک خالص یا ایستا PURE RISK : خطراتی هستند که نتیجه آن فقط دو حالت زیان و عدم زیان می باشد مثل آنکه در آتش سوزی ساختمان، یا ساختمان دچار حریق شده و آسیب می بیند و وضعیت مالک آن بدتر از سابق می گردد و یا آن که در اثر عدم وقوع آتش سوزی تغییری در وضعیت مالک بوجود نمی آید. خطر های خالص جزء ریسک های بیمه پذیر می باشند.

ریسک سوداگرانه یا پویا Dynamic Risk : در این ریسک شخص انتظار سود از عملیات خود را دارد در این ریسک 3 حالت سود و عدم سود و زیان ناشی از عملیات فروش متصور می باشد مثل امور بازرگانی که فرد کالایی را می خردو امیدوار است آن را با سود بفروشد این خطر ، ریسک مطلوب بیمه ای نمی باشد.

ریسک خاص Particular Risk : خطر هایی هستند که در صورت وقوع بر روی فرد یا گروه کوچکی از مردم تأثیر می گذارد. ریسک های خاص خطراتی هستند که جبران خسارت آنها می تواند در توان صنعت بیمه قرار گیرد مثل اکثر خطراتی که تحت پوشش بیمه قرار         می گیرد.

ریسک عام Fundamental Risk : که در صورت تحقق ، اثر نامطلوب بر روی گروه کثیری از مردم می گذارد مثل ریسک جنگ و زلزله این خطر جزء ریسک های مطلوب بیمه ای نیست.

یک تقسیم بندی دیگر از ریسک :

-        ریسک سیستماتیک : در این تقسیم ریسک سیستماتیک با کل بازار و اقتصاد در ارتباط است،این ریسک قابل تنوع سازی نیست مثل رکود اقتصادی ،تحریم و...

-        ریسک غیر سیستماتیک : مربوط به یک دارایی خاص یا موضوعات خاص است که می­توان از طریق متنوع سازی یا انتقال یا اشتراک کاهش داد.

نوعی دیگر از تقسیم بندی ریسک:

-        ریسک­های فاجعه آمیز : رسیک­های که بندرت اتفاق می­افتد ولی در صورت وقوع خسارت­های بالائی به همراه دارند مانند سیل و زلزله

-        ریسک­های زنجیره ای : این نوع از ریسک­ها از تجمع ریسک­های کوچک به وجود می­آید و در صورت وقوع حادثه برای یکی از ریسک­ها دامنه خسارت سریعاً به سایر ریسک­ها نیز منتقل می­شود مانند آتش سوزی در بازار

-        وجود پتانسیل بالای حادثه پذیری : در برخی موارد مانند صنعت پتروشیمی به علت تجمع جریان­های گرمایشی ، حرارتی تبخیری و شیمایی و تولید مواد با قابلیت اشتعال بالا و ... بالقوه احتمال وقوع خسارت بالا است.

-         ریسک­های نادر : ریسک­هائی که ارزیابی آنان با روش قانون اعداد بزرگ امکانپذیر نمی­باشد ، بیمه گران از قانون اعداد بزرگ برای پیش بینی خسارت در پذیرش ریسک­هائی با تعداد زیاد و تقریباً همگن (مانند بیمه­های خودرو) استفاده می­کنند. اما برای پذیرش ریسک واحدهای بزرگ صنعتی نظیر خودروسازان و پالایشگاهها که در سراسر کره زمین هستند ، استفاده از این قانون امکانپذیر نیست در این موارد غالباً از روش­های تحلیلی و آنالیز ریسک استفاده می­شود که به علت فقدان اطلاعات و ناشناخته بودن ممکن است ریسک به درستی شناسائی نشده و شرکت بیمه با ریسک بزرگی مواجه گردد.

-        ریسک­های بلند مدت : پتانسیل خطرپذیری ریسک با دوره زمانی پوشش ریسک رابطه مستقیم دارد به طوری که هر چقدر دوره زمانی پوشش ریسک طولانی­تر باشد به جهت غیر قابل پیش­بینی بودن عوامل تأثیرگذار در بلند مدت،ریسک از دامنه خطر بالاتری برخوردار است مانند ریسک­های بیمه عمر

ویژگی خطر Risk :

مسلم نبودن وقوع آن: واقعه ای خطر نامیده می شود که وقوع آن مسلم نباشد زیرا در این صورت  از نظر بیمه خطر به حساب نمی آید و قابل بیمه کردن نیست.

غیرممکن نیز نباشد: زیرا در آن صورت نیز خطر به حساب نمی آید و یا آنقدر احتمال وقوع آن کم باشد که در حکم امری غیر قابل وقوع تلقی گردد مثل خطر سقوط سنگ های آسمانی.

محتمل الوقوع بودن: به منزله تحقق امری در زمان معین خطر باید احتمال وقوع داشته باشد لکن این احتمال وقوع ممکن است مربوط به زمان معین باشد که مشخص برای ما  نمی باشد مثل آنکه خطر فوت برای انسان امری مسلم محسوب می­گردد ولی چون زمان آن نامعلوم است بنابراین از نظر بیمه­گر امری نامسلم به حساب آمده و قابلیت بیمه کردن     پیدا می کند.

غیر ارادی بودن: بیمه گر خطری را تحت پوشش قرار می دهد که اراده شخص بیمه شده ، ذینفع و یا بیمه گذار در وقوع آن تأثیر نداشته باشد.

زیان مادی: خطر در بیمه باید امری باشد که خسارت مادی ایجاد کند به عبارت دیگر جبران خسارت باید از طریق پرداخت وجه یا پول توسط بیمه گر میسر باشد. مثلاً اگر حادثه فقط ایجاد ترس و وحشت کند خطر محسوب نمی شود.

البته مباحثی در خصوص خطرات معنوی مطرح است که در نهایت با جبران مادی ختم خواهد شد.

 

 

 

 

 

 

 

کیفیت وقوع خطر :

عوامل پیدایش عبارت است از :

الف- عامل طبیعی که به آن بلایا و یا حوادث طیبعی نیز گفته می شود مثل خطرات سیل ، زلزله ، طوفان و ...

ب- عامل انسانی که در آن انسان عامل اصلی پدید آمدن حادثه می باشد مثل آنکه حوادث رانندگی اکثراً بر اثر دخالت انسانی بوجود می آید.

ج-عامل درون زا که عامل ذاتی در بروز حادثه دخیل می باشد مثل آنکه در پدیده خودسوزی ماهیت جسم به اضافه شرایط خاص محیطی موجب بوجود آمدن حادثه می گردد.

تشدید خطر:

 در اکثر موارد خطر حالت عادی خود را دارد ( مثل آنکه یک منزل مسکونی به طور عادی در معرض خطر آتش سوزی هست ) گاهی اوقات عواملی موجب می شود که احتمال وقوع خطر افزایش یابد که این عوامل عبارت است از :

1-   فعالیت انسانی : سهل انگاری و خطرات ناشی از فعالیت های روزانه انسانی بزرگترین عامل ایجاد خطر می باشد. مثل آنکه فعالیت های انسانی در گردشگاههای جنگلی عامل بوجود آوردن آتش سوزی در این اماکن می باشد.

2-  عامل داخلی : این عامل به سازه و شرایط داخلی واحد مورد بحث برمی گردد مثل آنکه ساختمانی که سازه اصلی آن چوب و مصالح خطرناک می باشد و یا کارخانه تولید مواد شیمیایی بیشتر در معرض خطر می باشند.

3-    عامل خارجی: این عامل به یک امر خارج از بیمه برمی گردد مثل آنکه یک واحد مسکونی که در مجاورت یک مکان پرخطر مثل پمپ بنزین قرار دارد بیشتر از سایر منازل در معرض خطر است.

 

 

تغییر خطر: موقعی اتفاق می افتد که بیمه گذار پس از مدتی از شروع بیمه کاربرد مورد بیمه را تغییر دهد و یا دخل و تصرف در آن به عمل آورد که منجر به تشدید خطر شود در اینگونه موارد حسب ماده 16 قانون بیمه باید بی درنگ پس از تغییر خطر بیمه گر را مطلع سازد.

مدیریت ریسک در بیمه :

مدیریت ریسک فرآیندی است که هدف از آن کاهش امکان آثار زیان بار یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای پیش بینی حوادث ناخواسته و برنامه­ریزی برای اجتناب از آن    می­باشد . در واقع با آینده نگری و اتخاذ تدابیر لازم فرصت به مدیران بیمه­ای می­دهد تا با مدیریت صحیح ریسک را سامان دهند.

و در واقع با دو سوال چه خواهد شد ؟ و چه باید کرد؟ به دنبال پاسخ و راهکار مناسب       می­باشند.

این نوع مدیریت در اقتصادهای توسعه یافته و صنایع بیمه­ای پیشرو بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

این امر در اقتصاد دولتی ایران با چالشهای فراوانی روبروست زیرا اساساً مدیران دولتی با توجه به اتکاء به منابع دولتی (نفت) زیاد به دنبال تغییرات اینچنینی نیستند. و اساساً ساختارهای اقتصادی و قوانین متعدد و مترتب بر آن نیز چنین اجازه­ای را نمی­دهد . هر چند اخیراً اقداماتی صورت گرفته ولی خیلی ابتدائی است.

 

 

 

 

 

روش مقابله با خطر یا روش های اداره کردن یا مدیریت ریسک :

 مدیریت ریسک شامل روش های زیر است:

1.     روش­های کاهش خسارت و یا به حداقل رساندن شدت خسارت که در زمان قبل و یا زمان وقوع حادثه به منظور کم کردن میزان ضایعات به اجرا گذاشته می شود. مثل اطفاء حریق با آب و دیگر مواد و تجهیزات.

2.     روش های نجات که مجموعه عملیاتی هستند که بعد از وقوع حادثه باهدف نجات دادن اشخاص ،اموال و وسایل انجام می گیرد. مثلاً در عملیات اطفاء حریق امکان دارد بعضی کالاهای سالم نیز آبدیده گردد که بایستی بلافاصله بعد از خاموش نمودن حریق نسبت به نجات آنها به منظور کاهش میزان خسارت اقدام شود اقدامات زیر کوشش در جهت کاهش میزان خسارت می باشد.

-         بیرون کشیدن کشتی غرق شده در قعر آب و بازسازی ویا فروش آن.

-         ریکاوری و فروش بازیافتی ها توسط بیمه گران

-         ارائه کمک های اولیه برای کارکنان آسیب دیده

خنثی سازی ریسک Neutralization :

در این روش فرد و یا سازمان در معرض خطر با تنوع بخشیدن به ریسک ها و انجام معاملات دیگر سعی در جبران زیان های ناشی از ریسک می کند. فرض کنید واحد صنعتی برای تولید فراورده های نفتی نیاز به نفت خام دارد . با توجه به وضع بازار نفت ،کارخانه نگران ریسک افزایش قیمت نفت خام در 3 ماهه آینده می باشد. ذخیره سازی ماههای آینده نیز خطر کاهش قیمت نفت و خریدروزانه ، ریسک افزایش نرخ و ورشکستگی سازمان را در پیش دارد . راه سومی نیز وجود دارد که آن تنوع بخشیدن به ریسک و انجام معاملات همزمان سودآور نظیر بورس بازی می باشد.

 

 

 

 

عناصر اصلی ریسک :

1-   محتوا

2-   فعالیت

3-   شرایط

4-   پیامدها

-        محتوا : یعنی زمینه ، وضعیت  یا محیطی که ریسک در آن منظور شده و مشخص کننده فعالیت ها و شرایط مرتبط باآن وضعیت است به عبارت دیگر ، محتوای واقعی از تمامی پیامدهای سنجیده شده را فراهم می سازد.

-        عنصر فعالیت: یعنی عمل یا اتفاقی که باعث ریسک می شود. فعالیت ، عنصر فعال ریسک است و می بایست به یک یا چندین شرط ویژه برای ظهور ریسک ترکیب شود.

تمامی اشکال ریسک با یک فعالیت به وجود می آیند و بدون فعالیت امکان ریسک وجود ندارد 0

-         شرایط: تشکیل دهنده عنصر منفعل رسیک است این شرایط تعیین کننده وضعیت جاری با یک مجموعه از اوضاع و احوال است که می تواند به ریسک منجر شود . شرایط وقتی با یک فعالیت آغازگر خاص ترکیب می شود، می تواند یک مجموعه از پیامدها یا خروجی ها را تولید کند .

-         پیامدها: به عنوان آخرین عنصر ریسک ، نتایج یا اثرات بالقوه در ترکیب با یک شرط یا شرایط خاص است.

 

استراتژیهای مدیریت ریسک در بیمه :

-        انتقال                        مطلوب

-        اجتناب                       نامطلوب

-        کاهش                        مطلوب

-        پذیرش                        مطلوب

 

   چرخه ریسک:

                 

توزیع ریسک (تقسیم ریسک- انتقال ریسک) :

معمولاً شرکت بیمه­گر به جهت کاهش اثرات ناشی از پذیرش ریسک و یا به عبارتی افزایش نرخ سود خویش از انعقاد قراردادهای بیمه­ای علاوه بر احتساب ریسک­های موجود و محاسبه موارد مبتلا به آن از قبل با مدیریت موضوع از طرق مختلف سعی بر توزیع ریسک و انتقال آن می­نمایند.

 

بدین شرح که با توسعه محصولات خویش ، قراردادهای بیمه اتکائی، سرمایه گذاریهای متعدد و متنوع و ... سعی برآن دارد که در صورت وقوع خطرات و بروز حوادث و الزام به پرداخت خسارت کمترین آسیب و زیان را محتمل شود و یا از طرق مختلف کسب منفعت نموده و جبران خسارات پرداختی را بنمایند.

انتقال ریسک ( حدود بیمه پذیری) از طرق ذیل حادث می شود:

-        نوآوری و خلاقیت :

با نوع آوری و تعریف محصولات جدید بیمه ای ، ارائه خدمات بیشتر ، شناسایی بازارهای هدف جدیدو... می توان از طریق انعقاد قراردادهای جدید به نوعی ریسک را تاحدودی منتقل و توزیع نمود

-        قیمت گذاری دقیق تر :

با محاسبه جدید و دقیق از طریق بازنگری در مبانی محاسباتی می تواند خریداران محصولات بیمه ای را ترغیب نمود.

نکته : اگرچه بیمه ریسک و عدم اطمینانی که مشتریان با آن مواجه اند را درمحدوده وسیعی از خطرات کاهش می دهد ولی تمام ریسک ها بیمه پذیر نیستند ، مانند ریسک تروریسم یا ریسک منافع عمومی یک ملت

نکته: ریسک هایی که به سختی قابلیت بیمه شدن را دارند در آینده نزدیک          بیمه پذیر می شوند. هنگامی که یک ریسک بوجود می آید بیمه گران باید با آن تطبیق نمایند مانند ریسک نانو تکنولوژی یا سلول های بنیادین.   

 

 

 

 

ترکیب بیمه ایران :

-        بیمه دولتی

-        بیمه خصوصی

-        بیمه مناطق آزاد

که هر یک از این بیمه­ها بر اساس قوانین و مقررات عمومی حاکم و همچنین قواعد خاص خود و تبعات حقوقی مربوطه اداره می­گردد.

 

بیمه­های خرد و غیر خرد (تقاضای بیمه) :

محدودیت­های صنعت بیمه و در نتیجه کاهش ریسک پذیری وضعیت بیمه در بعد تقاضای محصولات بیمه­ای را می­توان در دو دسته بیمه­های خرد و بیمه­های غیر خرد (بیمه بنگاه­های بزرگ اقتصادی) طبقه بندی کرد.

الف) بیمه خرد :

در شرایطی که روزمرگی حاکم باشد و توجه به آینده در تصمیمات اقتصادی جایگاهی نیابد و از بعد فرهنگی و تاریخی اعتقاد به قضا و قدر و سرنوشت رواج داشته باشد معمولاً مردم برای پوشش خطراتی که زندگی آنان را تهدید می­کند نمی­توانند به صورت عاقلانه چاره اندیشی کنند . در این صورت فکر تأمین نیازهای اولیه و روزمره در اولویت قرار دارند و بیمه در سبد مصرف جایگاهی ندارد.

-        پائین بودن در­آمد سرانه و سطح استانداردهای زندگی

-        پائین بودن سطح فرهنگ بیمه و آشنائی با محصولات و خدمات بیمه­ای

-        فقدان تحلیل هزینه فایده در تصمیم گیری افراد و خانوارها

-        فقدان نگرش بلند مدت و تمرکز بر بازده کوتاه مدت

-        حاکمیت رویه تقدیر گرائی و اعتقاد به قضا و قدر صرف

-        تکیه بر حمایت­های خانوادگی و دولتی بجای انتقال ریسک به شرکت­های بیمه

از جمله موانع و چالشهای امروزی بیمه در کشور را می توان برشمرد. که به نوعی عامل بازدارنده توسعه بیمه از بعد تقاضا است.

ب)بیمه بنگاه­های بزرگ اقتصادی :

در ایران بیش از 70% اقتصاد در مالکیت دولت و یا مدیریت دولت قرار دارد و بنابراین دولت و مدیران دولتی مهمترین بازیگردان طرف تقاضا در بازار بیمه کشور هستند. مدیران بنگاه­های اقتصادی دولتی در واقع تصمیم گیران اصلی در مورد مدیریت ریسک­های بزرگ می­باشند.

-        عدم توجه مدیران دولتی به بحث­های مربوط به مدیریت و انتقال ریسک به علت اتکا به بودجه دولتی در کشور ما که بیش از 70% اقتصاد درمدیریت دولت است ، باعث می شود مدیران دولتی تمایل چندانی به پرداخت هزینه برای اخذ پوشش­های بیمه­ای نداشته و آنرا هزینه­ای زائد تلقی­نمایند.

در واقع دولتی بودن اقتصاد و تصمیم گیری مدیران دولتی بر نحوه گسترش بیمه در کشور تأثیر بسزائی گذاشته و از آنجا که نفت و درآمد نفتی به عنوان بیمه اقتصاد ایران عمل می­کند ، بیمه­های بازرگانی سهم اندکی را بدست می­آورند.

و در واقع شرکت­های دولتی ایرانی هنوز نپذیرفته­اند که بیمه انتخاب طبیعی جهت تأمین امنیت آتی آنها تلقی می­شود.

-        ملزم بودن شرکت­های دولتی به برگزاری مناقصه جهت استفاده از خدمات بیمه­ای:

در مواردی هم که نیاز به خرید پوشش­های بیمه­ای ضروری است شرکت­های دولتی بر حسب ضوابط و مقررات جهت پوشش بیمه ا­ی ملزم به برگزاری مناقصه هستند که در این میان معمولاً نرخ پائین­تر برنده و مبنای اعتبار بیمه­گر است و معیار شفاف و شناخته شده­ای برای ارزیابی بیمه­گران نیست.

-        معمولاً در بسیاری از بنگاه­های اقتصادی مدیران ناگزیر هستند به دلیل عدم در اختیار داشتن منابع مالی کافی ، اولویت بیمه­ای را به درمان و حادثه کارکنان اختصاص دهند که پوشش­های بیمه­ای جدید (خطرهای تجاری ناشناخته­تر) در اولویت نیستند

-        مسائل سیاسی و عدم ثبات سیاسی نیز همانطور که در سایر فعالیت­های بازرگانی تأثیر دارد در صنعت بیمه نیز موثر است به عنوان مثال به دلیل تحریمهای جامعه جهانی علیه ایران شرکت­های بیمه ایرانی از سوی سازمانهای معتبر جهانی رتبه بندی نمی­شوند و در نتیجه مردم و فعالان حوزه کسب و کار دید روشنی از وضعیت بیمه کشور ندارند و بسیاری به آینده ایشان اطمینان نداشته و نمی­توانند از وضعیت آتی سرمایه خویش مطمئن باشند و از سوی دیگر نیز بیمه­گر اتکائی خارجی تمایل به انعقاد قرارداد بلند مدت ندارد و اکثراً یک ساله با نرخ بسیار بالا که در نهایت هزینه تمام شده محصول را بالا می­برد.

تمامی موارد مذکور در فوق از جمله موانع و چالش های است که صنعت بیمه امروز ایران با آن مواجه بوده و عملاً شوق و اشتیاق بیمه گران دولتی و حتی غیر دولتی را جهت تعریف و پذیرش ریسک های جدید ویا حتی ارائه محصولات جدید بیمه ای از بین برده و یا کمرنگ می نماید و این بی میلی صنعت بیمه  و یا به عبارت بهتر عدم توسعه مطلوب آن در نهایت یکی از دلایل عدم شکوفایی اقتصادی و به کم رونقی فضای کسب و کار منجر خواهد شد.

بیمه اتکائی و مدیریت ریسک:

تعریف:

بیمه اتکائی پوششی است که شرکت های بیمه می توانند با خرید و یا از طریق آن یکدیگر را در قبال خسارت های بزرگ حمایت کنند.بیمه اتکائی قراردادی است که بر اساس آن یک شرکت بیمه (واگذارنده) سهام یا بخشی از تعهدات خود در قبال پرداخت بخشی از حق بیمه دریافتی به بیمه گر اتکائی (پذیرنده)واگذار می کند. در واقع بیمه اتکائی به مفهوم توزیع جهانی ریسک است.

بیمه گر اتکائی بیمه گر واگذارنده را در مقابل زیان های سنگین مالی که ممکن است از وقوع خسارتهای بزرگ یا تعداد کثیری خسارت در ابعاد کوچک و متوسط که در یک زمان محدود وارد شوند را حمایت می کند.

اهمیت بیمه اتکائی:

1-       انحرافات درآمار و احتمالات:

بنابه دلایل موثر و گوناگون امکان برآورد دقیق از شدت و تواتر خسارات خارج از توان شرکتهای بیمه است . و در واقع شرکتهای بیمه گر این دغدغه را دارند که آیا در پذیرش و ارائه نرخ های فنی برای ریسک های جدید و متنوع خود جانب احتیاط را رعایت کرده اند یا خیر؟

2-  نوسانات در بازار سرمایه :

شرکتهای بیمه بخشی از هزینه های توسعه ای خود را از محل سود سرمایه گذاری تأمین می نمایند . و با توجه به نوسانات مختلف در بازار سرمایه نگرانی تغییر و تحولات پیش بینی شده در وضعیت اقتصادی داخلی و بین المللی دائمی است.

در واقع شرکت های بیمه گر همانگونه که قبلاً نیز ذکر شد از طرق مختلف (تعدیل ،تقلیل،توسعه و تنوع ریسکهای جدید و قدیمی )سعی در مدیریت ریسک و ادامه فعالیت خویش را دارند. که یکی از مناسبترین راهکارها شراکت و در واقع بیمه های اتکائی است.

مزایای بیمه های اتکائی برای شرکت های بیمه:

1-   اطمینان خاطر شرکتهای بیمه گر جهت پذیرش ریسک های بزرگ و جدید

2-   انگیزه جهت نوآوری و خلاقیت برای ارائه طرحهای نوین و محصولات جدید

3-   ایجاد حس اعتماد و اطمینان برای مشتریان و ذینفعان

4-   امکان استفاده ازتجربیات فنی بیمه گران اتکائی

در بیمه های اتکائی در واقع ریسک بصورت توزیع شده و بخشی از ریسک به سایر نقاط دنیا منتقل می گردد.

قوانین اجرائی و حرفه ای بیمه معمولاً در همه جا یکسان است تا همه شرکتهای بیمه قادر باشند با هم زبان مشترک داشته و حمایت بیمه ای را همگون سازند.

انتظارات شرکتهای بیمه از بیمه گر اتکائی:

1-    قادر به اداره ریسک های بزرگ باشدتا توانائی شرکت در این زمینه افزایش یابد.

2-   در نتایج عملیات فنی واگذارنده ایجاد ثبات کند.

3-   از شرکتهای بیمه در قبال خسارتهای سنگین یا خسارتهای کلی که افزون بر توان است حمایت کند.

4-   توزیع جغرافیای  مناسب در قبال ریسک های بیمه شده داشته باشد.

5-   ارائه کمک و تسهیلات در راستای بهبود روشها و سیستم ها

در بیمه اتکائی اولویت اصلی توجه به نظم در پذیرش انواع ریسک و رسیدگی و آگاهی کامل به اطلاعات و آمار در فعالیت بیمه ای است. ثبات در بازار جهانی بیمه اتکائی مستلزم وجود رابطه ای بر اساس منافع متقابل است. بنحوی که پوشش کافی و مناسب با نیاز برای بیمه گر مستقیم و نیز سود معقول و مناسب برای سهامداران بیمه گر اتکائی حاصل شود.

 

 

 

 

 

توصیف اجمالی وضعیت بیمه اتکائی ایران :

بیمه­های اتکائی و واگذاری ریسک عمدتاً در عرصه ریسک­های بزرگ مانند انرژی و پروژهای مهندسی نفت و گاز مطرح می­شوند زیرا بیمه­گران مایل به توزیع ریسک پروژهائی که ممکن است با خسارت فوق­العاده سنگین مواجه گردد ، هستند. در این حالت بیمه گران ریسک مازاد بر توان مالی و فنی خود را به بیمه­گران داخلی و خارجی منتقل می­سازند و توزیع ریسک در ابعاد جهانی و بین­المللی نزد بیمه­گران دنیا امری منطقی و اجتناب ناپذیر است . لکن در برخی موارد در ساختارهای دولتی مشاهده می­گردد مدیرن دولتی درک درستی از این فرآیند ندارد و جایگاه بیمه­گران داخلی را در حد یک نماینده یا دلال تنزل داده­اند و همگان بر آنند که با مراجعه مستقیم به خارجیان برای خرید بیمه نامه قادربه تهیه پوشش­های مورد نیاز خود باشند و حال آنکه بیمه­گذاران علم و قدرت چانه­زنی با بیمه­گران خارجی را ندارند و بدین ترتیب هزینه­های بالاتری را برای برخورداری از خدمات بیمه­ای این شرکتها پرداخت می­کنند.

چنانچه خوش بینانه به این موضوع نگاه کنیم و در جستجوی دلایل دیگری نباشیم مراجعه مستقیم شرکت­های دولتی ایرانی برای خرید پوشش­های بیمه­ای از خارج از کشور هم هزینه­ها را افزایش می­دهد و هم عرصه نوآوری و تمرین را از شرکت­های بیمه ایرانی دریغ می­کند.

عدم توسعه بیمه

و در واقع به نوعی بازهم چرخه عدم توسه بیمه و عدم توسعه اقتصاد حاصل خواهد شد.

 


عدم تعریف ریسک های جدید

عدم اقبال جدید خریداران محصولات بیمه ای

عدم خلاقیت و نوآوری

کاهش نرخ سرمایه گذاری

                 

کاهش رونق فضای کسب وکار و رونق اقتصادی

 

 

 

 


نتیجه گیری :

همان گونه که در این مقاله اشاره شده است در طول زمان تغییرات زیادی در فعالیت های     شرکت های خدماتی و بخصوص بیمه به وقوع پیوسته است تغییراتی که گاه به دلیل فشار محیطی و گاه به علت نوآوریهای درون سازمانی ، ریسک ناشی از عدم اطمینان آثار فعالیت های پیش رو     و رویدادهای تأثیر گذار را مورد پذیرش قرار داده و موجبات بیمه پذیری و گاه از دور خارج نمودن برخی از انواع پوشش های بیمه را فراهم کرده است .

در این مقاله مطالب گوناگونی ارائه گردیده که اغلب بازتابهای مالی و غیر مالی با اهمیتی در کشور به همراه دارد.

پذیرش ریسک در فرایند بیمه پذیرش آن مقولات از طرق مختلف از جمله اصلاح شروط و ضوابط ، توسعه نوآوری ، انتخاب و تعریف ریسک جدید و قیمت گذاری مناسب و منطقی ، بیمه های اتکائی ، حمایت و همکاری مشترک بخش دولتی و خصوصی ، موجب پذیرش مقولات بیمه ناپذیر در پوشش بیمه ای شده و در نهایت رشد و اعتلا سطح اقتصادی ، بازرگانی و اجتماعی کشور را به همراه خواهد شد.

کسب اطمینان از آثار نا مطمئن فعالیت های دارای ریسک در قالب مطالعه فرایندهای نوآورانه آنها و بررسی تحلیلی آثار فعالیت های ایشان برای بومی سازی آن می تواند بسیار تأثیر گذار باشد .

موضوع بسیار مهمی که می بایست در صنعت بیمه و توسعه آن ملحوظ نظر داشت تعریف و توسعه ریسک های جدید و در واقع نوآوری و خلاقیت در این مبحث است .

مؤسسات و سازمان هایی که شناخت بیشتری از توانمندی خویش دارند و توانمندی سیستم خویش را در مدیریت ریسک افزایش می دهند در نتیجه ریسک بیشتری را می پذیرند و        مشتاق ترند، و در نهایت موفق تر خواهند بود.

البته دخالت مسائل سیاسی ، تحولات سیاسی اجتماعی ، داخلی و خارجی هر کشوری و همچنین نظام های سیاسی و اقتصادی تأثیر مستقیم در توفیق و عدم توفیق در صنعت بیمه و صنایع وابسته به آن را خواهد داشت.

 

گردآورندگان: دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد حقوق تجارت بین الملل

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

 

            کیوان شمس

                                            محمود اسدی

                                                                            ابوالفضل برناکی

                                                                                         علی شاکری

[ یکشنبه نوزدهم آذر 1391 ] [ 19:7 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 

بیمه در فضای مجازی یا بیمه اینترنت

مقدمه

 از وقتی که  بیمه گران دورنمای ریسک  و نیازهای تجاری  خاص را بهتر درک کردند، بیمه نامه های اینترنت کامل تر شده است.هر قدر سازمان ها به دارایی ها و اطلاعات خود بیشتر وابسته باشند، در مقابل خسارات ناشی از افزایش حملات مکرر و زیان باری که به دلیل ارتباط به شبکه های  رایانه ای  به وجود می آید، آسیب پذیرتر می شوند وجلوگیری از خسارت در هر سیستم شبکه ای  هرگز کامل نخواهد بود. در حال حاضر استفاده از بیمه اینترنت به عنوان بخشی از راه حل کلی امنیت اینترنتی مطرح است. کاربرد سیستم توزیع  ریسک بیمه برای اینترنت  شامل استفاده از پوشش بیمه ای برای اینترنت می باشد. از نظر تئوری، بیمه اینترنت، باعث افزایش امنیت اینترنتی خواهد شد وموجب می شود تا بیمه گذار در مقابل کاهش حق بیمه، به عنوان یک عکس العمل منطقی، امنیتخود را بالا ببرد.

بیمه در فضای مجازی یا بیمه اینترنت چیست؟

بیمه در فضای مجازی یا بیمه اینترنت، یک نوع بیمه نامه ای است که از طرف بیمه گرها برای هماهنگی انگیزه های بازار به منظور بهبود فضای امنیت اینترنتی ارائه می شود.

دو دیدگاه تجاری در بیمه اینترنت

1.     بیمه گرانی که به دنبال کسب سود از مازاد  حق بیمه ها بر خسارتها  از طریق توزیع ریسک خسارتهای نا مطمئن مشتریان هستند.

2.      افراد یا سازمانی که با مدیریت ریسک خسارت نا مطمئن به دنبال افزایش سود خود می باشند. از نظر بیمه گران از آنجا که نیازبرای نگهداری و حفاظت از دارایی های اساسی نظیر زیرساخت شبکه، داده ها ووجهه واعتبار وجود دارد، از این رو بیمه اینترنت فرصت پیشرفت را فراهم می کند.

ریسک های بیمه اینترنتی

مثال اگر یک شرکت بیمه بتواند  ریسکهای اینترنتی را بصورت حق بیمه های جذاب  محاسبه نماید، این فرصت در شرایطی موجب می شود تا سود بادآورده کسب کند. اگر حق بیمه ها بسیار بالا باشد سایر بیمه گرها  وارد بازار شده و این سود بادآورده را گردآوری می کنند. حال اگر یک شرکت بیمه محاسبات ریسکهای اینترنت وتعیین حق بیمه را بطور دقیق انجام ندهد به گونه ای که ریسک ها، خیلی پایین قیمت گذاری شوند، ممکن است شرکت خسارت زیادی به بار آورد ودچار زیان شود. محاسبه ریسکهای اینترنتی  برای تعیین نرخ حق بیمه بسیار مشکل است. چون بطور عمده  دارایی هایی که بیمه می شوند غیر فیزیکی(ناملموس) بوده، تغییرات ریسک به سرعت اتفاق می افتد، وارزیابی بیمه پذیری مشتریان بالقوه همزمان با دوباره ارزیابی ریسک های مشتریان فعلی، نیاز به منابع زیادی دارد.

چالش های بیمه اینترنتی

همچنین بیمه گران باچالش های  اصلی دیگری همچون گسترش ریسک در بین بسیاری از مشتریان مستقل از هم مواجه هستند. در ارتباط با بیمه اینترنت باید گفت که بسیاری از کرمهای اینترنتی جدید و حملات ویروسی آنچنان اثرات  جهانی داشته  که پیدا کردن مشتریانی  که ریسک های آنها به هم وابسته نباشد کار دشواری است. اما سوالی که مطرح است :‌آیا ریسک های اینترنتی به دلیل پیوستگی ذاتی اش قابل تفکیک پذیری است یا خیر؟ از دیدگاه افراد یا سازمان ها، عدم اعتماد واطمینان در مورد ریسک های اینترنتی،بیانگر ریسک واقعی ایجاد خسارت است.

مدیریت ریسک ها

1.     اجتناب از ریسک: یعنی اجتناب از در معرض قرار گرفتن ریسک های اینترنتی از طریق عدم ارتباط با رایانه، دستگاههای شبکه ای ووب سایت ها است. که این امر برای برخی از سازمانها وافراد امکان پذیر است، اما برای اکثر سازمان های تجاری غیر ممکن می باشد.

 

2.     نگهداری ریسک: نگهداری ریسک مبتنی بر یک تصمیم آگاهانه است،یعنی جذب هر خسارت به صورت داخلی از نظر هزینه مقرون به صرفه است. ممکن است فرد یا سازمان این حالت را بر اساس قضاوت آگاهانه یا رفتار ریسک پذیریش انتخاب کند، ودر برخی مواقع بدلیل کمبود منابع مالی ، نگهداری ریسک بهترین حالت است.

 

3.     کاهش ریسک: کاهش ریسک با استفاده از اقدامات و فرآیندهای مدیریتی وفنی انجام می شود. این امر شامل سرمایه گذاری بر روی سرمایه انسانی وابزار برای شناسایی تهدیدها وتدارک اقدامات ضد آن با اصلاح مداوم ومستمر فرآیندهای امنیتی است.

 

4.     انتقال ریسک در مقابل وجه:  انتقال ریسک به شخص ثالث در قبال پرداخت وجه می باشد، که شخص ثالث

پوشش های محدودی چیست؟

یک شرکت بیمه گر دارای مجوز می باشد، شرکت بیمه به فرد یا سازمان اجازه می دهد که پرداخت های خود را برای حوادث  نامطمئن، به صورت هزینه های دوره ای  قابل پیش بینی هموارسازی نماید.
یکی از خصوصیات مهم بیمه نامه های جدید اینترنت این است که برای انواع مختلف مشتریان هدف، پوشش های محدودی دارند. یک دلیل این امر آن است که شرکتهای بیمه با تعریف پوشش محدود، توانایی مستثنی کردن ریسک های غیرقابل پیش بینی را دارند.

همچنین با تعریف  محدود ومشخص پوشش بیمه ای، بیمه گران اینترنت می توانند بیمه نامه ها ی متفاوتی را به بازارهای خاص وبر طبق نیاز مشتری ارائه کنند. به عنوان مثال بیمه گران بیمه نامه هایی برای شرکتهایی که نگران خسارت به سیستم های خودشان هستند، طراحی نموده اند.بیمه گران اینترنتی برای بدست گرفتن بخش های مختلف بازاربیمه، بیمه نامه های متفاوتی ارائه کرده اند.

به عنوان مثال شرکتAIG برخی بیمه نامه های اینترنت با نیازهای بیمه ای متفاوت  ارائه کرده است. محصولات بیمه اینترنت شرکتAIG که نشان دهنده استراتژی تنوع محصولات بیمه ای است شامل پوشش های زیر می باشد:

استراتژی بیمه AIG

·         مسئو لیت امنیت شبکه

·         مسئولیت محتوای وب

  • مسئولیت حرفه ای اینترنت
  • وقفه در شبکه
  • پوشش برای دارایی های اطلاعاتی
  • سرقت شناسه
  • هزینه های مازاد
  • اخاذی اینترنتی
  • تروریسم اینترنتی
  • جوایز کشف مجرمان
  • هزینه های واردشده به روابط اجتماعی بیمه گذار ناشی از حملات اینترنتی
  • هزینه ها وجریمه های کیفری و تنبیهی
  • سرقت فیزیکی اطلاعات در سخت افزار/میان

شرکتهایی که بیمه نامه های جدید اینترنت را خریداری کرده اند از بین مزایای آن به چند نمونه  اشاره می کنند:

مزایای خرید بیمه اینترنتی

1.     به دلیل انتقال ریسک به بیمه گر احساس امنیت می کنیم.

2.     توانایی اقدام سریع در برابر خطرات را داریم.

3.     مراقبت ونظارت توسط متخصصین انجام می شود.

4.     ارائه پوشش لازم ومناسب، چون بیمه سنتی پوشش مناسب وکافی در برابر ریسک های الکترونیکی فراهم نمی کند.



 

 

 

 

 

بیمه فضای مجازی

با رشد سریع تکنولوژی و استفاده از اینترنت، سازمانها و شرکتها روز بروز بیشتر به این حوزه وارد می شوند و هر چقدر سازمان ها به دارایی ها و اطلاعات خود در فضای مجازی بیشتر وابسته باشند، در مقابل خسارات ناشی از افزایش حملات مکرر و زیانباری که به دلیل ارتباط به شبکه های رایانه ای به وجود می آید، آسیب پذیرتر می شوند. هر چند به گفته متخصصان، جلوگیری از خسارت در هر سیستم شبکه ای هرگز کامل نخواهد بود. اما وجود ریسک و خسارت باعث می شود بیمه بتواند در این بازار ایفای نقش کند. صنعت بیمه می‌تواند با ایجاد مکانیزم انتقال ریسک، همكاري با دولت برای افزایش آگاهی از خطرات اینترنتی شرکت‌های بزرگ، همکاری با راهبری صنعت فناوری اطلاعات به منظور توسعه امنیت شبکه‌هاي رايانه‌اي با بهترين وضعيت، نقش محوری در امنیت فضای مجازی ایفا کند. ایفای نقش بیمه در بازار اینترنتی به عنوان بیمه فضای مجازی(Cyber Insurance)شناخته می شود که متاسفانه هنوز در کشور ما آنطور که باید شناخته شده نیست. بیمه فضای مجازی به عنوان یک پوشش برای خسارتهای ناشی از دسترسی های غیرمجاز و دزدی داده ها و اختلال در فعالیت های تجارت الکترونیک مطرح است. این بیمه مواردی نظیر ویروس های کامپیوتری و حملات DoSو تراکنشهای غیرمجاز الکترونیکی را نیز پوشش می دهد. در حقیقت بیمه مسئولیتِ فضای مجازی، پوششی برای محافظت در مقابل حوادثی است که در مقابل ارتباطات اینترنتی ایجاد می شود. بیمه مسئولیت فضای مجازی، خسارت وارده مربوط به شخص اول و ثالث را حمایت می کند. بيمه در فضاي مجازي يا بيمه اينترنت، بيمه نامه اي است كه از طرف بيمه گرها براي هماهنگي انگيزه هاي بازار به منظور بهبود فضاي امنيت اينترنتي ارائه مي شود. نخستین جریان پوشش دهنده خسارتهای حاصل از جرایم کامپیوتری در اواخر 1970 در امریکا، در ارتباط با از بین رفتن داده هایی که به واسطه دسترسی فیزیکی غیر مجاز به سیستم های کامپیوتری در بانکداری الکترونیکی بوجود آمد، ابداع شد. شاید بتوان اولین کاری که به شکل امروزی کاربرد سیستم توزیع بیمه را برای اینترنت بیان می کرد را به دان گیر نسبت داد. گیر، مبدع استفاده از مدیریت ریسک شامل استفاده از پوشش بیمه ای برای اینترنت بوده است. او نخستین کسی بود که ارتباط مقوله مدیریت ریسک که عموماً در دیگر رشته ها به خصوص در بخش مالی به کار می رفت را با اینترنت مطرح کرد. بارزترین فردی که بیمه اینترنت را در بحث های آکادمیک مطرح کرد، بروس شنیر بود که آنچه را که امروزه در مورد نقش بیمه اینترنت برآن اجماع شده است را او قبلاً تشریح کرده است. فوریه سال 2000 یک سری حملاتDoSبر علیه شرکتهای امریکایی(نظیر yahoo.com،ebay.com، buy.com ،CNN.com، Amazon.com،ZDNet.com،Datek،E-Trade و دیگران) صورت پذیرفت. علاوه بر این حملات مجرمان اینترنتی شروع به حملات اینترنتی بی شمار نظیر؛ بدشکل کردن سایتها ، حملات فیشینگ، دزدی شناسه و ورود غیر مجاز به کامپیوترها نمودند. بدنبال اتفاقات سال 2000، ظهور مشکلاتی پیرامون عملیات تروریستی 11سپتامبر باعث گردید تا ضرورت بیمه فضای مجازی بیش از پیش احساس شود. واقعه تروریستی 11/9 باعث ایجاد یک ترس همه گیر در بیمه گران، به خصوص در بیمه وقایع با ریسک بالا شد. سه حمله کرمی خطرناک در فاصله سه ماه پیرامون 11/9 به نامهای کد رد در جولای، نیمدا در سپتامبر و کلز در اکتبر 2001 اتفاق افتاد. تمام این اتفاقات باعث شد تا تقاضا برای محصولات بیمه فضای مجازی افزایش پیدا کند. و بدنبال این نیاز، شرکتهای بیمه بسیاری شروع به ارائه این خدمات به مشتریان نمودند. در ابتدای سال 2011، یک حمله اینترنتی شدید به شرکت سونی صورت پذیرفت که در ابتدای کار زیانی برابر 100میلیون دلار به حسابهای مشتریان برآورد شد. اما خود شرکت سونی بیان کرد ضرر نهایی به شرکت، بالغ بر 200 میلیون دلار خواهد بود. اما مشکل بزرگی که در این زمینه وجود داشت این بود که شرکت سونی فقط برای زیانهای قابل مشاهده نظیر خسارت به دارایی ها و نه وقایع اینترنتی بیمه خریده بود. شرکت بیمه زوریخ(Zurich) که بیمه گر این شرکت بود بیان کرد که شرکت سونی بیمه ای برای جبران خسارات فضای مجازی خریداری نکرده و باید کل این خسارت را خود متقبل شود. به عقیده بسیاری از کارشناسان دو مشکل عمده در بحث بیمه فضای مجازی وجود دارد، نخست اینکه متاسفانه هنوز هم بسیاری از شرکتها، ضرورت بیمه فضای مجازی را درک نکرده اند و هنگامی به ضرورت آن پی می برند که دیر شده است. و دوم اینکه بسیاری از شرکتها میزان ضرر و زیان ناشی از رخنه هکرها و از دست دادن اطلاعات را علنی نمی کنند تا بدان وسیله ضعف سیستم خود را نشان ندهند. این مخفی کاری باعث می گردد میزان خطر از دست دادن اطلاعات کمتر از حد برآورد شود. این مخفی کاری باعث شده است آماری دقیق برای میزان زیانهای وارده به شرکتها و متعاقباً میزان بیمه فضای مجازی وجود نداشته باشد و آمارها به صورت تقریبی بیان شود. بطور مثال پیتر فاستر(Peter Foster) مدیر عامل کارگزاری بیمه ویلیس نورس امریکا(Willis North America) میزان بیمه فضای مجازی را بالغ بر 750میلیون دلار برآورد می کند و بر اساس معیار S.E.C و رشد بالای حملات اینترنتی، رشد این بیمه را در 12 تا 18 ماه آتی(در طول سال 2012) بالای 50درصد پیش بینی می کند. در مقابله با این مشکلات، کمیته بورس و اوراق بهادار امریکا (Security and Exchange Commission) در اکتبر 2011، الزاماتی را برای شرکتها وضع کرد، بدین صورت که شرکتها باید میزان هزینه های حملات اینترنتی را برای سهامدارانشان آشکار کنند. کارشناسان پیش بینی می کنند که این الزامات باعث افزایش عرضه و تقاضا بیمه فضای مجازی گردد. بنابراین با بیمه فضای مجازی، شرکتها و بانکها می توانند با خیالی آسوده به فعالیتهای خود پرداخته و در صورت وقوع خطرات اینترنتی به تعهدات خود در قبال سهامداران و سپرده گذاران عمل کنند. این آرامش با انتقال به سهامداران و سپرده گذاران باعث افزایش حس امنیت و هموارسازی مسیر تحقق بانکداری اینترنتی در کشور شود. از سویی دیگر با توجه به منتفع بودن شرکت بیمه در امنیت فضای مجازی، این شرکتها از بهترین و بروزترین امکانات استفاده می کنند تا کمترین میزان آسیب به شرکتها وارد شود در نتیجه با ایجاد یک پیامد خارجی مثبت، امنیت فضای مجازی نیز افزایش می یابد.

بیمه سایبر

در مواجهه با تهديدات بالقوه فضاي سايبر چندين گزينه جهت مديريتِ مخاطراتِ وجود دارد كه كاهش خطر و انتقال خطر از آن جمله اند.

كاهش خطر توسط متخصصان امنيت با فراهم آوردن مكانيزم هاي امنيتي و حفاظتي بر آورده مي شود

انتقال خطر توسط شركت هاي بيمه بر آورده مي شود.

بيمه سايبر تضميني براي جبران خسارت هاي ناشي از مخاطرات موجود در فضاي سايبر ايجاد مي كند.

صنعت بيمه سايبر از قدمت زيادي برخوردار نيست و اگر چه كه از سال 1998 مطرح شده ولي ضرورت وجود آن بعد از حوادث متعدد سال هاي اخير كاملا حس شده است.

بيمه سايبر همانند ساير بيمه هاي سنتي داراي سياست هاي ويژه مي باشد كه طرفين قرارداد (بيمه گر و بيمه گزار) ملزم به رعايت مفاد آن مي باشند.

متخصصان فناوري اطلاعات از سوي سازمان بيمه ملزم به ارزيابي امنيت شركت ها مي باشند. امنيت شركت ها به امنيت فيزيكي سيستم ها،  نرم افزارها و سخت افزارهاي مورد استفاده و افرادي كه در اين حوزه كار مي كنند، بستگي دارد.

بر اساس گزارش هايي كه ناظران فناوري اطلاعات اعلام مي دارند شركت هاي بيمه پيشنهادات و راه حل هايي  براي بهبود وضعيت امنيت در شركت هاي مربوطه مي دهند و حتي مشتريان را به استفاده از محصول خاصي تشويق مي كنند.

حق بيمه تعيين شده از طرف بيمه گر وابسته به ميزان سرمايه گذاري بيمه گزار در زمينه امنيت شركت مي باشد.

بعد از عقد قرارداد بين طرفين و پذيرش قوانين مندرج در بيمه نامه، شركت بيمه شده حق بيمه تعيين شده را مي پردازد و بيمه گر نيز مسئوليت جبران خسارت هاي ناشي از حملات را بر عهده مي گيرد.

هر تغيير و توافق مجدد بايد در بيمه نامه قيد شود.

 

مخاطبان بيمه سايبر

—       شرکتها و مؤسسات فعال در حوزه تجارت الکترونيکي.

—       مؤسسات دولتي و غيردولتي که نسبت به امکانات و/يا خدمات ارايه شده از سوي خود به موجب قانون، قرارداد يا عرف در قبال خسارات وارده به اشخاص ثالث مسؤوليت مدني دارند. مانند بانکها، رساها و مؤسسات مخابراتي.

—       اشخاصي که در فتا اين احتمال نسبت به آنها وجود دارد که قرباني سرقت هويت، سرقت شماره و شناسه‌هاي بهادار (رمز کارت اعتباري و..) و يا جعل سمت شوند.

—       شرکتهاي مرتبط با رايانه‌هايي که از آنها براي انعقاد قرارداد يا تبادل داده استفاده مي‌شود.

—       هر مؤسسه‌اي که اقدام به ذخيره الکترونيکي اطلاعات مي‌نمايد و اين داده‌ها از طريق شبکه جهاني اينترنت يا شبکه داخلي توسط افراد مجاز يا غير مجاز قابل دسترس است.

—       مؤسساتي که به صورت آن‌لاين (برخط) اقدام به فعاليت‌هاي نشر، پخش و ارتباط با عموم يا مخاطبان خاص مي‌نمايند (بيمه ارتباطات و رسانه).

—       شرکتها و مؤسساتي که به طور قابل توجهي در فعاليت‌هاي تجاري، صنفي يا حرفه‌اي خود از نامه الکترونيکي استفاده مي‌کنند.

—       شرکتهايي که به هر نحو از فناوري بهره‌مند مي‌شوند و به دليل وجود دو عامل «استمرار بهره‌مندي» و «ارتباط عمومي يا خصوصي قابل توجه» در معرض مخاطرات امنيتي قرار دارند.

—       مؤسساتي که داراي پايگاه اينترني فعال براي ارتباط با مشتريان يا مخاطبان هستند.

—       افرادي که اقدام به دريافت کالا و/يا خدمات از طريق اينترنت نموده يا به طور مستمر از اين شويه براي خريد يا اطلاع از وضعيت روز بازار استفاده مي‌کنند.

—       اشخاصي که اطلاعات آنها داراي ماهيت خاصي است که به دليل ارزش تجاري، امنيتي، شخصي و.. مخاطرات بيشتري در مقايسه با ساير اطلاعات آنها را تهديد مي‌کند.

—       کساني که از کارت‌هاي اعتباري يا ديگر سامانه‌هاي الکترونيکي/اينترنتي به طور مکرر در معاملات و فعاليت‌هاي روزمره خود استفاده مي‌کنند.

 

خسارتهاي ناشي از تجارت الکترونيک

—       خسارات مستقيم ناشي از حملات يا ايجاد اختلال در فضاي سايبر.

—       زيانهاي تجاري ناشي از کاهش بهره‌وري و يا خسارات ناشي از بي اعتبار شدن موسسه يا يک شرکت.

—       خسارات ناشي از مسئوليت شخص ثالث (خسارات ناشي از ورود به حريم خصوصي و بي اعتباري يا رسوايي شرکت)

انواع بيمه‌هاي تجارت الکترونيکي

—      بيمه‌نامه‌هاي قابل عرضه در حوزه تجارت الکترونيکي را مي‌توان به دو دسته تقسيم کردبيمه‌هاي شخص اول و بيمه‌هاي شخص ثالث.

—      در بيمه شخص اول، شخص بيمه‌گذار خساراتي که احتمال ورود آن به خود وي وجود دارد تحت پوشش بيمه قرار مي‌دهد.

—      در نوع شخص ثالث، بيمه‌گذار اقدام به پوشش آن دسته از خساراتي نزد شرکت بيمه مي‌نمايد که احتمال رخداد آنها از قبل اعمال و فعاليت‌هاي وي به اشخاص ثالث وجود دارد.

شرايط عمومي بيمه تجارت الکترونيکي

—      شرکتهاي بيمه، در مورد هرکدام از مجموعه مخاطراتي که تحت پوشش يک بيمه‌نامه قرار مي‌گيرد، فرم‌هاي قراردادي خاصي را منتشر مي‌کنند که اصطلاحاً «شرايط عمومي» ناميده مي‌شود. اين قرارداد، پس از تکميل تقاضانامه از سوي بيمه‌گذار و تسليم آن به شرکت بيمه، در صورت موافقت بيمه‌گر با پوشش بيمه‌اي، ابتدا به امضاي بيمه‌گذار و سپس به امضاي نماينده شرکت بيمه مي‌رسد. با امضاي اين قرارداد و تحقق ساير شرايط ـ از جمله پرداخت تمام يا بخشي از حق بيمه مورد توافق از سوي بيمه‌گذار ـ پوشش بيمه‌اي آغاز مي‌شود.

در اين گفتار، شروطي که در شرايط عمومي بيمه تجارت الکترونيکي، گنجاندن آن ضروري است.

مخاطرات مشمول بيمه تجارت الکترونيکي

—       از دست دادن فرصت/ زمان

—       به دليل قطع شبکه يا پايگاه اينترنتي، براي مدتي کوتاه يا طولاني، تاجر الکترونيکي به دليل اينکه در اين مدت امکان کسب و کار را از دست مي‌دهد، متضرر مي‌شود.

—       باج‌خواهي

—       يکي از خطراتي که فعاليت در عرصه تجارت الکترونيکي را تهديد مي‌کند، خطر أخاذي و باج‌خواهي است. براي مثال احتمال رويداد حوادث زير وجود دارد:

—       يک هکر تاجردارای يک سامانه تجارت الکترونيکي است، تهديد مي‌کند که اگر فلان مبلغ يا فلان امتياز را به وي ندهد، به سامانه وي حمله کرده و موجب قطع کسب و کار او خواهد شد.

—       يک هکر، شرکت بازرگاني الکترونيکي را تهديد به از بين بردن اطلاعات مشتريان، قسمت عمليات بازرگاني و بازاريابي و اطلاعات مالي مي‌کند

بيمه‌ شخص اول مختص تجارت الکترونيکي

—       برخي از بيمه‌هايي که منحصراً براي پوشش تجارت الکترونيکي طراحي شده و بازاريابي شده‌اند، عبارتند از:

—       بيمه‌نامه امنيت شبکه، توسط شرکت مارش و اتحاديه‌اي از بيمه‌گران.

—       بيمه‌نامه مخاطرات الکترونيکي (E-Risk policy from Fidelity and Deposit Companies) توسط يک شرکت سوئيسي.

—       بيمه‌‌نامه سامانه امن (Secure System Policy) به وسيله شرکت ACE آمريکا.

—       بيمه‌نامه فعالان شبکه (The Networker Policy) توسط سنت پاول.

—       بيمه‌نامه‌هاي متعدد به وسيله شرکت بيمه لويد انگلستان.

—       بيمه شخص اول در تجارت الکترونيکي و بيمه مسؤوليت در قبال شخص ثالث، توسط شرکتهاي بيمه AIG و Chubb.

 

بيمه‌ شخص ثالث تجارت الکترونيکي

—       تجارت الکترونيکي مي‌تواند براي حريم خصوصي، حقوق مالکيت معنوي، داده‌هاي رايانه‌اي، نرم‌افزارها، برنامه‌ها يا رايانه اشخاص ثالث خسارت ايجاد کرده و در نتيجه تاجر الکترونيکي را در معرض مسؤوليت در قبال ديگران قرار دهد.

—       شرکتهاي بيمه اقدام به معرفي بيمه‌نامه‌هاي شخص ثالث براي تجارت الکترونيکي کرده‌اند. بيمه‌نامه‌هايي که گاه حتي سابقه‌اي براي نام آنها در فرهنگ بيمه‌اي وجود ندارد.

—       شرکت مشهور AIG بيمه‌نامه ممتاز مسؤوليت حرفه‌اي در اينترنت (NetAdvantage)،

—       Chubb بيمه‌نامه پشتيباني مسؤوليت اينترنتي (Safety'Net Internet Liability Policy)،

—       زوريخ بيمه‌نامه پوشش مخاطرات الکترونيکي،

—       رويال بيمه‌نامه مسؤوليت رايانه، ارتباطات راه دور و خدمات اينترنتي،

—       گلف بيمه‌نامه مسؤوليت فضاي مجازي را به همراه (مکمل) بيمه مسؤوليت حرفه‌اي/ رسانه (CyberLiability Plus Insurance Policy)

—       شرکت Great American بيمه‌نامه مسؤوليت نسبت به خطاها و بي‌مبالاتي (Dot.Com Errors and Omissions Liability Insurance Policy).

بيمه گواهي الکترونيکي

—       گواهي الکترونيکي عبارتست از: «داده الكترونيكي حاوي اطلاعاتي در مورد مركز صادر كننده گواهي، مالك گواهي، ‌تاريخ صدور و انقضا، كليد عمومي مالك و يك شماره سريال كه توسط مركز مياني توليد شده به گونه اي كه هر شخصي مي‌تواند به صحت ارتباط بين كليد عمومي و مالك آن اعتماد كند». در آيين‌نامه نهادها و مراکزي براي مديريت عالي، صدور، بازرسي و ابطال گواهي الکترونيکي پيش‌بيني شده که با توجه به شرح وظايف و تعهدات آنها پوشش بيمه‌اي براي برخي از اين مراکز و دفاتر ضروي به نظر مي‌رسد. همچنين خود گواهي الکترونيکي را نيز مي‌توان به عنوان پوشش مکمل به بيمه‌هاي تجارت الکترونيکي اضافه کرد.

—        امکان پوشش گواهي الکترونيکي واحد يک شخص يا مؤسسه در قالب ساير انواع بيمه‌نامه‌هاي تجارت الکترونيکي ـ بسته به نوع فعاليت و پوشش بيمه‌‌اي ـ وجود دارد. براي مثال يک شرکت که فعاليت تجاري الکترونيکي آن مشمول بيمه تجارت الکترونيکي است، مي‌تواند ضمن قرارداد بيمه تصريح کند که گواهي يا گواهيهاي الکترونيکي که از سوي اين شرکت استفاده مي‌شود، مشمول پوشش بيمه مذکور خواهد بود.

—       با توجه به اينکه گواهي الکترونيکي براي هر شخص به طور خصوصي و مستقل صادر مي‌شود، بنابراين شخص متقاضي گواهي که تشريفات صدور و ثبت در مورد وي طي شده، مالک گواهي محسوب مي‌شود و نسبت به آن مالکيت مادي و معنوي دارد. لذا بيمه مالکيت معنوي، مخاطرات گواهي الکترونيکي از قبيل احتمال سرقت هويت، شبيه‌سازي، سوء استفاده ديگران و جعل را در برمي‌گيرد. براي تأکيد و مصون ماندن از ادعاي شرکت بيمه مبني بر عدم پوشش بيمه مالکيت معنوي نسبه به گواهي الکترونيکي مي‌توان آن را به طور صريح در بيمه‌نامه قيد کرد. شرکت بيمه نيز مي‌تواند تصريح کند که بيمه‌نامه شامل گواهي الکترونيکي نمي‌شود يا براي پوشش بيمه‌آي آن، حق بيمه اضافي مطالبه کند

 

بيمه مسؤوليت مراکز گواهي الکترونيکي مياني

—       وظايفی که مراکز مياني صدور گواهي الکترونيکي به عهده دارند عبارتند از:

—       بررسي صلاحيت و صدور مجوز براي دفاتر ثبت‌نام ذي‌ربط،

—       تضمين ارايه خدمات صدور و لغو گواهيها به صورت مطمئن،

—       تضمين ارايه خدمات تأييد صحت گواهيها به صورت سريع و مطمئن،

—       تضمين محرمانه بودن داده‌هاي مربوط به امضا در فرآيند ايجاد اين داده‌ها براي ‏جلوگيري از شبيه‌سازي گواهيها

—       مخاطراتی که مراکز مياني صدور گواهي الکترونيکي را تهديد مي‌کند عبارتند از:

—       صدور يا لغو بدون مجوز گواهي،

—       تأييد صحت گواهي‌هايي که قابل تأييد نبوده‌اند،

—       ناتواني در محرمانه نگه داشتن داده‌هاي مربوط به امضا به دليل خطاي رايانه‌اي يا بي‌مبالاتي کارکنان

—       افشاي اطلاعات و اسرار خصوصي متعلق به دارنده منحصر گواهي الکترونيکي، اين مراکز.

—       به علاوه، مطابق با تبصره 2 ماده 8 آيين‌نامه، از آن جهت که «مرکز مياني بر عملکرد دفاتر ثبت نام طرف قرارداد خود نظارت دارد»، مسؤوليت کلي تخلفات اين دفاتر نيز بر عهده مراکز مياني خواهد بود.

—       در خصوص مخاطرات مذکور، مرکز صدور گواهي الکترونيکي مياني مي‌تواند با دريافت بيمه‌نامه مخصوص مرکز مياني گواهي الکترونيکي، مخاطراتي که اين مرکز را از جهت وظايف و تعهداتي که بر عهده دارد، تهديد مي‌کند، تحت پوشش بيمه‌اي قرار دهد.

بيمه دفاتر ثبت نام گواهي الکترونيکي

—       وظايف دفاتر ثبت نام گواهي الکترونيکي عبارت است از :

—       انجام عمليات مطابق با دستورالعمل گواهي مرکز مياني مربوط،

—       احراز هويت و تصديق مدارک ارايه شده متقاضي دريافت خدمات گواهي،

—       ارسال درخواست متقاضي همراه با مدارک مربوطه به مرکز مياني مربوط و دريافت گواهي صادر شده از مرکز مياني مربوطه و تحويل به متقاضي را بعهده دارند

—       هنگام ثبت نام متقاضي گواهي الکترونيکي، ‏امضاي شخص را براي صحت اطلاعات ارايه شده (املايي و محتوايي) اخذ نموده و وي را ‏از نحوه و شرايط دقيق استفاده از گواهيها، از جمله محدوديتهاي حاکم بر استفاده، ‏خدمات و شيوه‌هاي طرح و پيگيري دعوي مطابق سياستها و دستورالعمل گواهي مياني ‏آگاه سازند

—       بيمه‌نامه دفاتر ثبت نام گواهي الکترونيکي به طور جامع به پوشش بيمه‌اي مخاطراتي مي‌پردازد که اين دفاتر را از حيث وظايف و تعهداتي که بر عهده دارند، تهديد مي‌کند.

تعهدات شركت بيمه و استثنائات بيمه‌نامه

—       بر حسب توافق طرفين، تعهد شرکت بيمه عبارتست از تأمين بيمه‌اي شخص اول و /يا شخص ثالث که موجب تعهد شركت بيمه به پرداخت خسارت واقعي و هزينه دادرسي، با رعايت شرايط زير مي‌شود:

1.     . شركت بيمه تنها در مقابل خساراتي مسؤوليت خواهد داشت که ناشي از «فعل خطايي» يا «بي مبالاتي» غير عمدي باشد. بنابراين خسارتهاي ناشي از عمد،بي احتياطي نامتعارف تخلف از استانداردهاي قانوني و تخلف از راهبرهاي معين شده از سوي شركت بيمه تحت پوشش اين بيمه‌نامه نخواهد بود.

2.     در مواردي که موضوع تعهد شركت بيمه، پرداخت خسارت باشد، اين خسارت بايد به موجب حکم قطعي دادگاه يا داور مرضي الطرفين اثبات شده باشد.

3.     .درصورتي که سقفي براي تعهدات شركت بيمه تعيين شده باشد، شركت بيمه تنها در همان حدود مسؤول خواهد بود.

4.     مخاطرات و خسارتهاي زير تحت پوشش اين بيمه‌نامه نمي‌باشد:

·        خسارتهاي ناشي از حوادث طبيعي فراگير از قبيل جنگ، طوفان و زلزله.

·        خسارتهاي ناشي از قطع سراسري برق يا اينترنت يا شبکه داخلي بيمه‌گذار.

·        خسارتهاي ناشي از تحريم اقتصادي کشور که موجب ضرر به بيمه‌گذار يا عوامل او و يا اشخاص ثالث مرتبط با وي شود.

·        هزينه دادرسي در دعوايي که بيمه‌گذار، خوانده آن بوده و به دليل عمدي، متقلبانه يا دروغپردازانه بودن اقدام خود محکوم به پرداخت خسارت به خواهان دعوا شود.

·        خسارات ناشي از عمد بيمه‌گذار و / يا عوامل او و مشتري. همچنين در صورتي که تخلف مشتري يا کارکنان بيمه‌گذار از دستورالعمل هاي امنيتي بيمه‌گذار موجب خسارت شود، شرکت بيمه مسؤول پرداخت خسارت نخواهد بود.

·        خسارات ناشي از بازارشکني (Dumping) و هر نوع رقابت نا عادلانه از سوي بيمه‌گذار و عوامل او

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری

محصولات و پوشش های مختلف بیمه اینترنت، اینترنت را تبدیل به محیط امن می نماید زیرا بیمه گران اینترنت با ارائه مشوق های اقتصادی، شرکتها را ترغیب به حداقل کردن خسارت نموده وافراد و سازمان ها، به دنبال بیمه اینترنت در راستای منافع شخصی خود هستند.شرکتهای بیمه می توانند اطلاعات ودانش خود را در مورد ریسک ها افزایش دهند، آسیب پذیری سیستم ها را شناسایی نمایند، از بیمه گذار درخواست کنند تا حسابرسی های قبلی را بپذیرند وراهبردهای پیشگیری از خسارت را انتخاب نمایند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

سایت تبیان

مقاله های دانشجویان کارشناسان فناوری اطلاعات

arxiv.org

 



[ شنبه هجدهم آذر 1391 ] [ 20:32 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 

 

 

حقوق بیمه های دریایی

 

استاد مربوطه :

جناب آقای دکترعلیرضاحسنی

گردآورنده:

مهشیدقطبی راوندی

 

رشته حقوق تجارت بین الملل

پاییز91

«حقوق بیمه های دریایی»


مقدمه

 نقش حمل ونقل دریایی دراقتصاد کشورهایی که از نعمت دسترسی به دریابهره مند هستندازجمله ایران، باتوجه به اینکه بیش از90% تجارت خارجی ایران ازاین طریق صورت می گیرد،بسیارمهم است.

قواعدحاکم براین نوع حمل ونقل برای اولین مرتبه تحت عنوان قواعدلاهه درسال 1924در شهربروکسل تصویب شد. امروزه باپیشرفت سیستم های ارتباطی حمل ونقل درجوامع بشری،اگرچه ازشدت بسیاری ازریسکهای حمل ونقل کالاکاسته شده ؛ اماهمگون باپیشرفت فناوری حمل ونقل،افزایش حجم محمولات وازدیاد سرعت وسایل نقلیه کالاهای موردحمل درمعرض تهدیدریسکهای جدی قرارگرفته اند.بیمه مخاطرات دریایی قدیمی ترین نوع بیمه تجاری است.

بیمه های دریایی ،ریشه برخی ازبیمه های دیگراست.بیمه دریایی که دراواسط قرون وسطی پابه عرصه نهاده است.درواقع میتوان گفت اولین باری که بازرگانان وصاحبان کالا، اموال ومال التجاره های خودراازطریق دریاحمل کرده وباخطرات گوناگون مانند غرق شدن کشتی، طوفان وراهزنی های دریایی مواجه گردیدند,به فکرراه حلی برای حفظ سرمایه هاودستاوردهای خودافتادندوقوانین ومقررات وضع شده دراین رابطه به مرورزمان تکامل یافت امابایدیادآورشدکه اصول بیمه دریایی بااینکه بیش ازصدهاسال ازقدمت آن می گذردهنوزبدون تغییرات چندانی پابرجامانده است.

 

لویدز

قهوه خانه ادواردلویدز واقع درشهرلندن درقرن18پاتوق صاحبان کشتیها،بازرگانان وصاحبان کالاهابود.بنابراین به محلی رایج برای انجام تجارت بیمه دریایی ودیگرتجارت های وابسته به دریانوردی وکشتیرانی تبدیل شده بود وبعدهابه وسیله جانشینان لویدزثبت گردید.موسسه لویدز دزسال1871به موجب قانون خاصی رسمی شد.اعمال تجاری وامور بیمه دریایی نه توسط خودشرکت لویدز بلکه به وسیله بیمه گران که اعضای لویدزراتشکیل می دهند،انجام می گیرد.

شرایط عضویت در لویدز بسیار مشکل است. اشخاصی که قصد دارند به عنوان بیمه گر به عضویت درلویدزدرآیند،بایدکمیته لویدزرامتقاعدسازندکه سرمایه هنگفتی دارا می باشند.سپس تحقیقات گسترده ای راجع به فعالیتهاوسوابق مالی آنها به عمل می آید.ضمناازآنهاخواسته میشود سپرده ای به صورت وجه نقدنزدصندوق لویدزبه ودیعه بگذارندتادرصورت لزوم لویدزازآن به عنوان وجه التزام انجام تعهداتشان درمقابل اشخاص طرف قراردادبیمه استفاده نماید.کلیه حق بیمه هاابتدابه صندوقی موسوم به صندوق سپرده حق بیمه هاواریزودرآنجانگهداری می شود تابعدابه بیمه گران تسلیم شود.بنابراین برای رفع مشکلات مالی احتمالی یک صندوق پولی قوی همیشه دردسترس است.هرعضوجدیدموظف است یک بیمه نامه تضمین شده درفرم استانداردکه توسط یکی ازبیمه گران لویدزگواهی وظهرنویسی شده است داشته باشدوازکلیه حق بیمه های دریافتی مالیاتی نیزکسرمی گردد.

این مبالغ درصندوق ویژه ای نگهداری می شودتادرصورت لزوم بتوان ازآنهابه عنوان پشتوانه استفاده کرد.بیمه گران درلویدز بامسئولیت خویش به انجام تجارت بیمه اشتغال دارند. درمواردنادری که بیمه گرتوانایی انجام تعهدات خویش وپرداخت خسارت راندارد لویدز آن راجبران می کند.عمل بیمه دریایی درلویدزازکانال یک دلال انجام می شود.مالک کشتی یاصاحب کالابرای بیمه کشتی وکالاهای خودمستقیمابه لویدزمراجعه نمی کند.البته استفاده ازدلال اجباری نیست.بلکه دربیمه دریایی عرف چنین است.چنانچه ادعاهایی دررابطه بابیمه نامه لویدزوجودداشته باشدبه دفتردعاوی لویدزارجاع میگرددتاموردسیدگی قرارگیرد.

 

-تعریف بیمه دریایی

قراردادبیمه دریایی که درقالب بیمه نامه جلوه گراست، قراردادی است که به موجب آن بیمه گر تعهدمی کندخسارات وارده به بیمه گذارراکه ازمخاطرات دریایی ناشی می شوندبه ترتیب وتاحدی که درقراردادپیش بینی شده جبران کند(ماده1قانون بیمه دریایی انگلیس)

درقانون ایران تعریف خاصی درباره بیمه دریایی وجود نداردوبه تعریف کلی درماده1قانون بیمه بسنده شده است که بیان می دارد«عقدی است که جبران خسارات وارده رادرازاء دریافت وجوهی درصورت وقوع حادثه می کند.»

این قراردادیک تعهددوطرفه رادربردارد درطرف دیگرقرارداد،بیمه گذارتعهدمی کند وجه معینی را که حق بیمه نام داردبه بیمه گر بپردازد.

 

-ماهیت بیمه دریایی

عقدی مستقل ازسایرعقودمعینه است که دارای ویژگی های خاص خوداست.

 

-محتوی بیمه نامه دریایی

لویدزدرسال1779یک فرم استانداردبیمه نامه دریایی تهیه وبه بازارعرضه نمودکه اکنون نیزمورداستفاده قرارمی گیرد.

1.نام ومشخصات بیمه گذاریااشخاص حقیقی وحقوقی که موضوع موردبیمه به نام آنها است.

2.موضوع موردبیمه ومخاطراتی که پوشش بیمه ای قرارگرفته اند.

3.سفردریایی,دوره ومدت آن

4.نام بیمه گرومیزان حق بیمه

5.نام کاپیتان کشتی

6.امضاء ومهربیمه گر

بیمه نامه هاعلاوه برمواردفوق حاوی شروطی هستندکه ازآنهابه      Clauseیاد می کنند. کلوزهاشرایطی هستندکه به صورت ضمن عقددرقراردادبیمه دریایی ذکر می شوند. مقصودازبیمه گذارنیزمالک کشتی,صاحب محموله,حق العمل کاریامتصدی حملی است که کرایه حمل رادریافت می کند. بیمه نامه دریایی ازلحظه صدوردستورحرکت به کشتی قابلیت اجراءمی یابد.

 

-شرکتهای بیمه

تجارت بیمه دریایی در انحصار شرکت لویدز نیست وعلاوه برموسسه لویدز بسیاری ازشرکتهای بیمه نیزبدین امرمبادرت می کنند.شرکتهای بیمه برخلاف لویدز مستقیماوگاهی نیزبااستفاده ازدلال،بیمه نامه صادر می کنند.

اماتجارت بیمه دریایی رابراساس شروط ومقررات مشابه انجام می شودبعلاوه فرم استانداردموسسه لویدزکه براساس قانون بیمه دریایی سال1906تنظیم گردیده اغلب به عنوان مبنای صدور بیمه نامه های سایرشرکتهای بیمه مورداستفاده قرارمی گیردوسرانجام اینکه لویدزبه همراه سایرشرکتهای بیمه دربیمه نامه،ازشروطی موسوم بهINSTITUTE CLAUSEنیزاستفاده می کنند.

 

-کلوپهای پی اندآیPROTECTION AND INDEMNITY CLUBS          تعدادی ازمخاطرات یاحوادث دریایی به خاطرگرانی یامشکلات دیگردربازارمعمولی بیمه چندان موردتوجه نبوده وبیمه گران ازدادن پوشش بیمه ای به اینگونه مخاطرات اکراه دارند.صاحبان کشتیهاهنگامیکه باچنین مشکلی مواجه می شوندبه کلوپهای بیمه ای متقابل روی می آورند.  کلوپهای پی اندآی درحقیقت نوعی شرکت بیمه هستند به یکدیگر پوشش جمعی می دهند. دراین نوع شرکتها مالکین کشتیها باریختن سهمیه ای درسال(حق شرکت)تشکیل سرمایه ای می دهند که سرمایه شرکت(کلوپ)راتشکیل می دهد.شرکت کلیه خساراتی راکه به اعضای آن دررابطه باموضوع تحت پوشش بیمه واردشده ازمحل این سرمایه می پردازدودرپایان سال مازادآن  رابین اعضای خودتقسیم می کند.

سهمیه هرعضو به تعدادو وخامت حوادثی که به وقوع می پیوندد بستگی دارداین شرکتهامعمولا حداکثر سهمیه ای برای هرعضوتعیین می کنندو درابتدای سال بیمه ای آن رادریافت می کنندولی اگرمازادی وجودداشته باشد در پایان سال بین اعضاتقسیم خواهد شد.نتیجتا در اینگونه شرکتهاواسطه ای(بیمه گر)مثل شرکتهای بیمه معمولی وجودندارد.هریک ازاعضاشرکت نسبت به سایراعضاهم بیمه گروهم بیمه گذار است.اینگونه کلوپهابه اعضای خودخدمات حمایتی وپوشش بیمه ای ارائه می کنندوچنانچه مسائل ومشکلاتی برای اعضا به وجودآید مدیران ومسولان کلوپ درحدودمقررات به آنها مساعدت خواهند نمود.به عنوان مثال به نیابت ازاعضای خود دعاوی حقوقی آنهاراپیگیری نموده وحل وفصل می کنند.

 

 

 

-انستیتوی بیمه گران لندن

انستیتوی بیمه گران لندن به همراه انجمن بیمه گران لویدز اتحادیه ای است حرفه ای که معرف وحامی منافع بیمه گران است.کمیته "تکنیکی وتعیین شروط "موادقراردادهای بیمه ای وشروط زیادی راتصویب وارائه می کند همچنین باتوجه به نیازوشرایط بازار به تدوین شروط ویژه "INSTITUTE CLUSE"نیزاقدام می کند.

 

-قانون بیمه دریایی سال1906

خقوق بیمه دریایی(انگلستان) بخشی ازحقوق تجارت است.حقوق تجارت باتوجه به عرف واحتیاجات تجاروجامعه تجاری شکل می گیردوبه منظورتامین نیازهای حقوقی دنیای تجارت تدوین می گردد.بیمه دریایی درانگلستان تحت حاکمیت قانون بیمه دریایی1906قراردارد. هدف ازتصویب این قانون صرفااصلاح وتغییر قوانین ومقررات بیمه ای موجودنبود بلکه می خواستند مقررات پراکنده راجمع آوری وبه نحوصحیحی تدوین کنند.اگرتغییراتی نیزبه وجودآمدجزئی بود.

 

-دلالان بیمه ای

دلالان بیمه براساس قانون سال1977فعالیت می کنند.دلالان حرفه ای به عنوان نماینده،ازنظرحقوقی،اعمال حقوقی راازسوی مدیرخود(مالک کشتی،صاحب کالاو...)انجام می دهد.به نام مدیرفعالیت کرده واعمال اوموجد حق وتکلیف بین مدیروشخص ثالث است.نماینده پس ازانجام وظایفش،حق وتکلیفی برای اوباقی نمی ماند.میزان قدرت وتوانایی نماینده برای انجام اعمال خویش "حدود و اختیارات نماینده"نام دارد.حدوداختیارات نماینده، مدیروقانون مشخص می کند.کلیه اعمال نماینده که درحدوداختیاراتش انجام داده،نافذوقانونی است. اگراعمالی راخارج ازحدود اختیاراتش انجام دهد، مدیرمی تواندآن اعمال راتنفیذکندونتایج آن رابپذیردوالااعمال نسبت به اوبی اثراست وشخص ثالث علیه نماینده طرح دعوی می کند. وظیفه دلال اینست که ابتدا خلاصه ای ازاوصاف واطلاعات مربوط به "موضوع بیمه " رایادداشت می کند.اومشخصات کشتی،سفرومدت بیمه ومیزان حق بیمه راروی ورقه مخصوصی که بیمه نامه  امضاءنشده (Slip) نوشته سپس ورقه تکمیل شده رابه بیمه گری ارائه می         کند.اگربیمه گرمایل به بیمه نمودن تمام یابخشی ازمخاطرات باشد، نام ومشخصات خودرابه همراه حق بیمه درخواستی ومقدارومیزان مخاطراتی که می تواندتحت پوشش قراردهددرپای ورقه می نویسد.دلال به همین ترتیب به سایر بیمه گران مراجعه می کندتا مخاطرات تحت پوشش درآیند.اسلیپ بیمه نامه دریایی نیست بلکه مقدمه تنظیم آنست اماتاریخ اسلیپ تاریخ انعقادعقدبیمه محسوب می شود.این سنددلیل وجودتوافق بین بیمه گروبیمه گذار است.هنگامیکه اسلیپ تکمیل شدبه دفترگواهی وتاییدشرکت بیمه ارائه می شود.(درلویدز نیز به همین ترتیب عمل می شود)

 

 

-جبران خسارت واموال قابل بیمه

جبران خسارت مویداین ادعا هست که هدف قرارداد بیمه دریایی جبران ضرروزیان وارده به  بیمه گذاراست. قراردادی که به موجب آن بیمه گذاردرصورت وقوع حادثه مشخصی، وجهی را  به عنوان جبران خسارت دریافت می کند. بیمه گذاربایددارای اموال ومنافع بیمه ای باشدوآن اموال نیزدرمعرض خطرباشند. حقوق بیمه دریایی ازاین رواصول خاصی رادرموردعناصرتشکیل دهنده -اموال بیمه ای- وضع کرده که باتوسل به آنهامی توان دریافت که اموال ومنافع قابل بیمه کدامند.

-اموال ومنافع قابل بیمه

فصل پنجم قانون بیمه دریایی1906اموال تحت پوشش بیمه رابیان می کند.برطبق مقررات این قانون شخصیکه دریک حادثه دریایی ذینفع است دارای اموال ومنافع قابل بیمه خواهد بود.

حادثه دریایی نیزبه حادثه ای واقعی تعبیرمی شود که باتحقق آن کشتی،محموله وکرایه حمل درمعرض خطرقرارگیردوآن خطربراساس بیمه نامه های لویدز به عنوان خطردریایی به رسمیت شناخته وتحت پوشش بیمه ای قرارمی گیرند.اموال ومنافع قابل بیمه به3دسته تقسیم می کنیم:    

1.حقوق ومنافعی که ازجمله -عینی- بوده وبه اشخاصی مانندمالک کشتی، شریک او و سایراشخاصی که به نحوی ازانحاءدرکشتی، محموله وکرایه حمل آن منافعی دارند تعلق داشته وآنهامی توانندآن اموال ومنافع را بیمه نمایند.

2.حق وثیقه-اشخاصی که حق وثیقه دارند مانند مرتهن, نیزبه اندازه حق خود می تواندآن راتحت پوشش بیمه ای درآورد.

3.منافع احتمالی ومتزلزل-اینگونه منافع می تواننددرآینده تحصیل شوندوشایدهم هرگز  محقق نشوند مثلا خریدار یک  کالا می تواندآن راقبل ازتحویل گرفتن بیمه کندهرچندبعدادرهنگام تحویل گرفتن به علت مثلامغایربودن بانمونه قبلی نپذیرد. اینگونه اموال ومنافع نیزقابل پوشش بیمه ای هستند.

درتقسیم بندی دیگربه اموال ومنافع بیمه ای مستقیم وغیرمستقیم تقسیم می شود.اشخاصی هستندکه درصورت سالم رسیدن اموال بیمه شده به مقصدسود برده ودرصورت وقوع خسارت زیان می بیند.مثلا وام دهنده ای که وامی  رابه مالک یک کشتی  که تنها دارایی اوهمان کشتی است، می پردازد؛ درکشتی  منافع غیرمستقیم پیدا می کند.

                  

-انعقادعقدبیمه ازنوع موجودیامعدوم

این اصطلاح بدین معنی است که بیمه گذارمی توانداموال خودراتحت پوشش بیمه ای درآوردحتی زمانی که مطمئن نیست مال اووجودخارجی دارد.این نوع بیمه درصورتی معتبراست که بیمه گذار در هنگام انعقادعقدهیچ اطلاعی ازمعدوم شدن یاازبین رفتن آن نداشته باشد.

 

 

 

-ارزیابی خسارات

میزان خسارت قابل جبران پیش بینی شده دریک بیمه نامه بستگی مستقیم به ارزش اموال بیمه شده دارد.درارزیابی اموال،قیمت آنهادرهنگام انعقادعقدبیمه بعلاوه هزینه های مشخصی رامبناقرارمی دهند.همچنین به طرفین اختیارداده می شود درارزیابی اموال بایکدیکر توافق کنندو هرمبلغی که موردقبول طرفین باشددربیمه نامه درج کنند.ارزیابی بالای قیمت مال موردبیمه، درست مانندارزیابی متعارف یاارزیابی زیرقیمت برای طرفین لازم الاتباع است.

 

-حسن نیت کامل وپنهان سازی

ابرازحسن نیت عملا به عهده بیم گذاراست.

قراردادبیمه دریایی قراردادی است که براساس حسن نیت کامل طرفین منعقدمی گرددو چنانچه ثابت شودکه یکی ازطرفین حسن نیت نداشته،طرف دیگرمیتواندقراردادرافسخ کند.بنابراین چنانچه بیمه گذاربه فریب،تدلیس وپنهان کاری متوسل شود بیمه گر می تواندازخودسلب مسئولیت کند.مسئولیت اثبات عدم وجودحسن نیت کامل درهرحال به عهده بیمه گراست،چنانچه خلاف آن ثابت شودحق بیمه پرداختی قابل برگشت است (م17قانون بیمه دریایی). درمواردی هم که بیمه گذاراطلاعات لازم رانداشته تادراختیار  بیمه گر بگذارد،مثلا نمایندگان مالک کشتی(کاپیتان،خدمه)مواردخرابی ونقص کشتی راعمدا یاسهوا به وی اطلاع ندهندواومتعاقبا قراردادبیمه رامنعقدسازد،پنهان سازی مصداق پیداکرده وبیمه نامه صادره ازدرجه اعتبارساقط می شودومالک مسئول پنهان سازی عمدی وسهوی خدمه است. قانون بیمه 1906قواعدی در این رابطه بیان کرده است.

 

-انواع بیمه نامه های دریایی

 انواع بیمه نامه های دریایی عبارتنداز:

1.بیمه نامه شامل ارزش موضوع بیمه        Valuedpdicy))

دراینگونه بیمه نامه ارزش کالاهای بیمه شده درزمان انعقادقراردادتعیین ومشخص می شود. دراین نوع بیمه نامه ارزش موضوع مورد بیمه(کشتی،محموله،کرایه حمل)درآن درج شده است.این ارزش درموردمحموله عبارت است ازحاصل جمع قیمت مندرج درفاکتورکالابه علاوه کرایه حمل وهزینه های کشتیرانی ودرصدی ثابت.ارزش توافق مندرج دربیمه نامه الزامامعرف قیمت واقعی محموله یاموضوع موردبیمه نیست.بایدتوجه داشت که درصورت وقوع خسارت،بیمه گربیش ازمبلغی که دربیمه نامه به عنوان ارزش کالاهای بیمه شده ملحوظ کرده،مسئولیتی ندارد.

 2.بیمه نامه فاقدارزش موضوع بیمه       (UNALUEDPOLICY)

دراینگونه بیمه نامه ارزش کالای بیمه شده تعیین نمی گردد؛بلکه به ارزیابی موخری که براساس مبلغی که برای بیمه نمودن موضوع بیمه پرداخت شده است واگذارمی شود.

این ارزیابی باتوجه به کشتی،کرایه حمل وکالای بیمه شده صورت می پذیرد.

3.بیمه باپوشش  باز(OPENCOVERI NSURANCE)            

بیمه باپوشش بازبیمه نامه نیست بلکه توافقی است که بابیمه گر به عمل می آیدکه بیمه نامه ای مناسب درقالب شرایط بیمه صادرکند.دراین صورت می توان آن راشبیه بیمه نامه شناوردانست بااین تفاوت که دربیمه باپوشش باز شرکت بیمه صرفاتعهدمی کند بیمه نامه رابراساس شرایط توافق شده صادر کند نه اینکه درآغازبیمه نامه ای صادرکرده باشد.

 

4.بیمه نامه شناورFLOATING PD ICY)                        )

دراین نوع بیمه نامه کشتی یامقدارکالای حامل درزمان تنظیم بیمه نامه ذکر نمی شود لکن بعدابه اطلاع بیمه گر خواهدرسید که قابل تعیین درزمان تلف خواهدبود.این نوع بیمه نامه درموردهرکشتی یاکالای حامل آن مورداستفاده قرارمی گیرد.مشروط براینکه قبل ازآغاز  سفر دریایی نام آن به اطلاع بیمه گر برسد.

5.بیمه نامه سفری                        (VOYAGE PD ICY)

دراینگونه بیمه نامه موضوع بیمه برای یک سفرخاص بیمه می شود.یعنی برای سفری که بین دوبندر صورت می گیرد.

 زمان ومدتی که این سفرممکن است طول بکشدمورد توجه نمی باشد.این بیمه نامه،موضوع بیمه ازیک مکان به مکان دیگرراموردپوشش قرار می دهد.

6.بیمه نامه زمانیTINEP DI CY)                            )

براساس این نوع بیمه نامه موضوع بیمه برای یک مدت زمان خاصی که نبایدازدوازده ماه بیشتر باشدبیمه می شود.بیمه سفری ممکن است دارای شرایط استمرارباشدکه موضوع بیمه را درقبال خطراتی که ورای تاریخ تعیین شده دربیمه نامه ممکن است واقع شونددرصورتی که کشتی درزمان مقرربه مقصدنرسد بیمه کند.به عبارت دیگردرصورتی که کشتی درپایان مدت بیمه هنوز در دریا باشد بیمه نامه تازمانی که کشتی به بندرمقصد نرسدوبرای یک زمان معقول استمرارپیدامی کند.

7.بیمه نامه مختلط                      MIXED PD ICY))

این بیمه نامه ترکیبی ازبیمه نامه های سفری وزمانی است که موضوع بیمه هم برای سفری معین وهم برای زمانی معین بیمه   می شود.

-مخاطرات تحت پوشش بیمه

اولین پوشش یک بیمه نامه دریایی مخاطرات دریایی است.درماده7مقررات تنظیم بیمه نامه هاازمخاطرات دریایی به "حوادث اتفاقی وسوانح دریایی"نام می برد.بنابراین حوادث عادی دریایی مانند وزش بادوامواج دریایی درشمول این تعریف قرارندارند.     2نتیجه میتوان گرفت:                                                                                                                               1 .حتما لازم نیست خسارات وضرروزیان درداخل دریا به وجودآید بلکه می تواندبه واسطه دریاهم به وجودآید.

2.حادثه وسانحه بایدتااندازه ای فوق العاده باشدبه عنوان مثال بایدبین خسارت وارده درنتیجه نفوذآب ازسوراخ ایجادشده دربدنه کشتی بانفوذآب ناشی ازنشت تدریجی ومعمول انبارهای یک کشتی فرسوده تفاوت قائل شد.اگرکشتی به علت وجودسوراخی درآن مملوازآب شود علت غرق آن واقعادریانبوده بلکه درنتیجه بی احتیاطی انسانی به قعردریارفته است. بیمه گر مسئول جبران خساراتی که درنتیجه بی احتیاطی عالمانه بیمه گذارو عواملی غیرازدریا باشد،نیست.دربعضی مواردهم علیرغم عدم بی احتیاطی بیمه گذار،بیمه گررا  نمی توان مسئول دانست.

 

-آتش سوزی تحت پوشش بیمه

آتش سوزی دریک بیمه نامه دریایی تحت پوشش قرارمی گیرد.تنهامشکلی که دراین رابطه  به وجودمی آید،مربوط به آتش سوزی های خودبه خودی است.درفصل55قانون بیمه دریایی، بیمه گردرمقابل خساراتیکه درنتیجه آتش سوزی خودبه خودی به وجود می آیدمسئولیتی ندارد.

 

-سرقت تحت پوشش بیمه

دریک بیمه نامه دریایی پوشش بیمه ای سرقت بسیارمحدودتفسیرمی شودیعنی سرقت دربیمه نامه دزدیهای آشکارا با تهدید(ونه سرقتهای پنهانی را)دربرمی گیرد.سرقت مادامیکه باتندی وخشونت علیه اشخاص توام نباشدازمصادیق پوشش بیمه دریایی محسوب  نمی گردد. اگرتنهادلیل سرقت وجود کسرتخلیه درمقصدباشدکه اغلب نیزهمین است،پوشش بیمه ای متصور نخواهد بود. دراین مواردپوشش بیمه ای بادرج شروطی خاصی دربیمه نامه تامین

می گردد.بیمه نامه های دریایی- برداشت دردریا- درصورتی که اولا دردریااتفاق افتاده باشد،ثانیا برداشت تمام موضوع موردبیمه رادربرداشته باشد(برداشت یعنی اختلاس کالاوکشتی).

 

-جنگ،دزدی دریایی،مصادره

جلوگیری ازارسال آذوقه وتدارکات به سربازان درزمان جنگ ازطرف کشورمقابل ازمصادیق دزدی دریایی شناخته نمی شود.انگیزه این عمل نه شخصی بلکه سیاسی است. دزدی دریایی شکلی ازراهزنی است.مصادره اموال حتی درشکل غیرقانونی آن داخل درتعریف دزدی دریایی قرارندارد.دزدان دریایی اشخاصی هستندکه به قصدسرقت به ایجاد آشوب پرداخته وازساحل به کشتی حمله می کنند. بازداشت سران مملکت ومقامات سیاسی راباید صرفا اقدام سیاسی محسوب نمود(ماده10قانون بیمه دریایی).  درجاییکه بازداشت مقامات دولتی جنبه سیاسی ندارد،دزدی دریایی محسوب می شود.  درنتیجه اقدامات واعمال قضایی تحت پوشش بیمه ای قرارندارندمگرآنکه اقدامات مزبور در رابطه بامخاطرات تحت پوشش بیمه نامه انجام گرفته باشند.

 

 

-خسارات همگانی،سالوج،شرط دادرسی وتعقیب

فصل74قانون بیمه دریایی1906،شرط دادرسی وتعقیب هزینه های انجام شده توسط بیمه گذارونمایندگانش راکه درجهت حفظ مال بیمه شده ازخطری که علیه آن پوشش بیمه ای  داده شده و یا به منظوربه حداقل رساندن خسارت ناشی ازخطربیمه شده انجام شده است جبران می کند،مشروط براینکه هزینه های انجام شده متعارف باشد. هزینه های سالوج(نجات دریایی)قابل جبران به نجات دهنده براساس شرط -تعقیب ودادرسی - مندرج دربیمه نامه قابل جبران وپوشش بیمه ای نیست.درجایی که متصدی نجات مستقل بوده وازعوامل بیمه گذاربه شمار نمی رود.  هزینه های جنرال اورج(خسارت همگانی)درمیان کلیه اشخاصیکه اموالشان درجنرال اورج شرکت داشته اندسرشکن میشوند سهم جنرال اورج براساس"شرط تعقیب ودادرسی"مندرج دربیمه نامه قابل جبران نیست.  

 

-بیمه تصادم

شرطRUNNING DOWN (R.D.C) دریک بیمه نامه باعث می گردد دریک تصادم کشتی باکشتی سه چهارم خسارت وارده حداکثرتاسه چهارم ارزش کشتی تحت پوشش قرارگیرد. شرط(R.D.C)فقط تصادم راپوشش می           

دهد وهزینه های جانبی انجام شده مانندجریمه تصادم،هزینه های ضمانت وگارانتی قابل پوشش نیست.

-بیمه مضاعف

ممکن است بیمه گذاری بامراجعه به چندبیمه گربرای یک موضوع بیمه دربرابرخطرات یکسان ودرمدت مشابه به نفع خودیاشخص دیگری چندقرارداد بیمه دریایی منعقدنماید اما جمع مبالغ بیمه شده ازارزش موردبیمه نباید بیشترشود.

 

-بیمه اتکایی

بیمه اتکایی عبارت از قرار دادبیمه ای است بین دوبیمه گر که به موجب آن یکی ازآن دو، بخشی ازتعهدات خویش رادرازاء پرداخت قسمتی ازحق بیمه به دیگری،به اومنتقل می کند.

 

-بیمه ماشین آلات

درج این شرط دربیمه نامه باعث می گرددخسارات وضرروزیان های وارده به موضوع موردبیمه که درنتیجه حوادث گوناگون زیربه وجودمی آیندتحت پوشش بیمه ای قرارگیرند:                                                                                                                        1.آتش سوزی درکشتی یاسایرنقاط                                                                                           2.بی احتیاطی درانجام تعمیرات                                                                               3.برخوردباهواپیما                                                                                                     4.زلزله،آتشفشان یارعدوبرق                                                                                                   5.بی احتیاطی وتقصیرکاپیتان،افسران،خدمه وراهنمایان کشتیها                                                              و...                                                                                                                                      پوشش بیمه ای درمواردفوق مشروط برآنست که خسارات وصدمات وارده ازعمل بیمه گذار،مالکین ویامدیران کشتی ناشی نشده باشد.پوشش بیمه ای تنهابنابرعلل فوق به کشتی تعلق می گیرد.بنابراین به عنوان مثال بربی احتیاطی دردریانوردی قابلیت اجراء دارد.  

 

خسارات(ازبین رفتن)

دربیمه دریایی خسارات وارده به3دسته تقسیم میشود:

1.خسارات جزئی        

2.خسارات کلی؛ که خود به2دسته تقسیم می شود:

    الف.خسارات کلی واقعی              ب.خسارات کلی فرضی

    1.خسارات جزئی:  خسارات جزئی وارده به یک کشتی اگرقسمتهای آسیب دیده تحت تعمیرقرارگیردصورت حساب تعمیرات ملاک ارزیابی پوشش بیمه ای قرارخواهدگرفت. خسارات جزئی وارده به یک محموله بدین شرح محاسبه می گردد:تفاوت بین ارزش محموله سالم وارزش کالای صدمه دیده،خسارت وارده به محموله راتشکیل می دهد.

    2.خسارات کلی:  اگرخسارات جزئی نباشدموضوع توتال لاس(خسارت کلی)مصداق پیدا می کند.میزان خسارت وارده به قسمتی ازمحموله باتوجه به ارزش قسمت خسارت دیده یاازبین رفته باتوجه به مبلغ تعیین شده دربیمه نامه.درصورت خسارت کلی اگربیمه نامه  مربوطه ازنوع ارزیابی نشده باشدمبلغ خسارت کلی پرداختی عبارتست ازمبلغ توافق شده بین بیمه گروبیمه گذارو یا ارزش بیمه ای پیش بینی شده درقانون بیمه دریایی1906.اغلب بیمه ها ازنوع ارزیابی شده می باشندکه ارزش موضوع تحت پوشش بیمه درآنها تعیین شده است.

- محاسبه خسارات جزئی وکلی باتوجه به عرف ورویه های جاری حاکم بربازاربیمه دریایی ونیز شروط مندرج دربیمه نامه هابه عمل می آید.

2.الف:خسارات کلی واقعی-  خسارت زمانی کلی واقعی است که موضوع موردبیمه کاملا ازبین برود،مفقودشود بنحویکه امکان بازیافت آن وجودنداشته باشد(مثلادرآبهای اقیانوس غرق شود)،آسیب وصدمه ببیندبه نحویکه چنان تغییرشکل وماهیت دهدکه دیگرنتوان همان مورداصلی دانست.

2.ب:خسارت کلی فرضی- هنگامی تحقق می یابدکه مال بیمه شده توسط مالک آن به قصداعلام توتال لاس ودریافت خسارات کلی به طوراجتناب ناپذیری رهاشده باشدو یا اینکه مال(کشتی و...)به نحوی درمعرض خطرقرارگرفته باشدکه نتوان آن راباانجام هزینه های متعارف ازخطر رهانید.      -مواردخسارت کلی فرضی:                                                              1.درجائیکه بیمه گذارازتصرف درمال موردبیمه محروم شده به نحویکه استردادآن مقدورنیست.                                                                                                         2.درجائیکه مال بیمه شده ازدسترس بیمه گذارخارج شده به طوریکه هزینه های بازیابی آن افزون برارزش مال است.                                                                                                                        3.درجائیکه کشتی آسیب وصدمه دیده به نحویکه هزینه های تعمیروبازسازی آن افزون برارزش مال است.                                                                                                                          4.درجائیکه محموله به نحوی آسیب وخسارت دیده که هزینه های تعمیرورفع خسارت دیدگی افزون برارزش خودمحموله است.

 

-حقوق بیمه گران

بیمه گرپس ازپرداخت خسارت کلی میتوانددراموال باقیمانده هرگونه تصرفی بکندوقائم مقام وجانشین بیمه گذارمحسوب می شود.بنابراین دررابطه بایک تصادم دریایی که یکی ازدوکشتی مسئول است بیمه گرکلیه خسارات وارده به مالک کشتی راپرداخته سپس خودبه عنوان جانشین وقائم مقام مالک،علیه مالک کشتی مقصراقامه دعوی می کند.اودرهرصورت بیشترازمبلغی که پرداخته است نمی تواندادعاکند.                 

 

 

 سوال:

1.بیمه دریایی راتعریف کرده وماهیت آن راذکرکنید؟ ص2

2.مختصری درمورددلالان بیمه ای توضیح دهید؟ص4

3.خسارات کلی فرضی درچه مواردی مصداق پیدا می کند؟ص10

4.انواع بیمه نامه های دریایی رانام برده ویک موردراتوضیح دهید؟ص6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع:

 

-حقوق حمل ونقل دریایی؛عباس رمضانی ؛موسسه آموزش کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران؛1371.

 

- حقوق بیمه دریایی؛ امیر صادقی نشاط ؛نشرکشتیرانی جمهوری اسلامی ایران؛1370.

 

 

 

 www.niksalehi.com                                                                      

 

www.marineco.ir 

 

 www.economiclaw890.persiangig.com                                                                                                                                                                                                                                       

[ شنبه یازدهم آذر 1391 ] [ 19:30 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

بيمه روش جبران خسارت در حمل ونقل دريايي

استاد راهنما

جناب آقاي دكتر عليرضا حسني

مقطع كارشناسي ارشد

حقوق تجارت بين الملل نيمسال 91-92

گردآورندگان:

رضاباقري         عادل بشيري

علي مبلغي            حسين اردمه

 

—            تاريخچه مختصر

—            محققان و تاريخ نويسان متحدالنظرند كه بيمه دريايي كه در اواسط قرون وسطي پا به عرصه نهاده است از قديميترين رشته هاي بيمه مي باشد . در واقع مي توان گفت اولين باري كه بازرگانان و صاحبان كالا، اموال و مال التجاره هاي خود را از طريق دريا حمل كرده و با خطرات گوناگون مانند ، غرق شدن كشتي ، طوفان، و راهزنيهاي دريايي مواجه گرديدند ، به فكر راه حلي براي حفظ سرمايه ها و دستاوردهاي خود افتادند و به همين دليل قوانين و مقررات خاص و گوناگون كه همه آنها مربوط به حمل و نقل دريايي بود به مرور تكامل يافت و توسط ملت ها مورد استفاده قرار گرفت كه از آن جمله مي توان به قوانين (( زيان همگاني ((General Average و يا وام دريايي((Bottomry bond )) اشاره نمود.

بیمه نامه دریائی در بدو پیدایش صرفاً به منظور پوشاندن خطرات حاصله از ناحیه دزدان دریائی .آتش سوزی در بین راه بوده است . ولی امروزه اغلب خطراتی را که کالا در اثنای سفر دریائی و همچنین در حین حمل ونقل خشکی پس از خاتمه سفر دریا با آن روبروست تحت پوشش قرار می دهد ، در بیمه نامه دریائی کلیة خطرات و خساراتی که بیمه گر متهعد به جبران آن می باشد بتفصیل ذکر می گردد.                            

بیمه حمل ونقل دریایی

اصولا بيمه‌ حمل‌ و نقل‌كالا پوششي‌است‌ كه‌ بيمه‌گر درمقابل‌ دريافت‌ حق‌بيمه‌ متناسب‌ با پوشش‌ بيمه‌اي‌ ازبيمه‌گذار، تعهد مي‌كند كه‌ چنانچه‌ كالاي‌ مورد بيمه‌ در جريان‌ حمل‌ و جابجايي‌ ازمبدأ به ‌مقصد مندرج‌ در بيمه‌نامه‌ و به ‌علت ‌وقوع ‌يكي ‌از خطرات ‌مندرج‌ در بيمه‌نامه ‌تلف‌ و يا دچار خسارت ‌شد و يا بيمه‌گذار براساس‌ قوانين‌ و مقررات ‌بين‌المللي‌ متحمل ‌پرداخت‌ هزينه‌هايي‌گرديد، زيان‌ وارد به‌كالا را جبران‌ كرده‌ و هزينه‌ها را هم‌ بپردازد. البته‌علاوه ‌بر پوشش هاي‌ گفته‌شده‌، دربعضي از موارد زيان‌ وخسارات ‌وارد به ‌اشخاص ‌ثالث‌ هم‌ تحت‌ پوشش‌ اين ‌بيمه‌نامه‌ها قرار مي‌گيرد


بیمه‌ نامه دریائی: Marine Insurance Policy

قرارداد بيمه‌ باربري‌ دريايي‌، قراردادي‌ است‌ كه‌ براساس‌ آن‌ بيمه‌گر تعهد مي‌كند كه‌ خسارات‌ وارد به‌ كالاي‌ موردبيمه‌ را كه‌ در جريان‌ حمل‌ بر اثر حوادث‌ دريا حادث‌ شده‌ باشد باتوجه‌ به‌ شرايط و استثنائات‌ بيمه‌نامه‌ جبران‌ كند. بايدبه‌ اين‌ واقعيت‌ توجه‌ كرد كه‌ تعهد بيمه‌گر در جبران‌ خسارت‌ واردصرفاً مربوط به‌ مواردي‌ است‌ كه‌ تلف‌ كالا و ياخسارت‌ ناشي‌ از خطرات دريا و يا حوادث‌ وسيله‌ نقليه‌ باشد. در ايران‌ شركتهاي‌ بيمه‌ به‌ طور معمول‌، بيمه‌نامه‌هاي‌باربري‌ دريايي‌ خود را براساس‌ شرايط بيمه‌نامه‌هاي‌ انستيتوي‌ بيمه‌گران‌ لندن‌ صادرمي‌كنند، يعني‌اين‌ كه‌ صنعت‌بيمه‌ كشور پذيراي‌ اصول‌ و مقررات‌ يكنواخت‌ بازارهاي‌ بيمه‌ جهاني‌ شده‌است‌ تا داد و ستد اتكايي‌ هم‌ دراين‌ زمينه‌تسهيل‌شده‌باشد.


نگاهي‌ به‌ حجم‌ واردات‌ و صادرات‌ كالا چه‌ قبل‌ و چه‌ بعد از انقلاب‌ گوياي‌ فعاليتهاي‌ اقتصادي‌ كشور است‌ واهميت‌ استراتژيك‌ بيمه‌نامه‌ حمل‌ و نقل‌ دريايي‌، زميني‌ و هوايي‌ را نشان‌ مي‌دهد.كالاي‌ خريداري‌ شده‌ بدون‌ در نظر گرفتن‌ نحوه‌ خريد آن‌ به‌ وسيله‌ خريدار و يا فروشنده‌ بيمه‌ مي‌شود. در بيمه‌نامه‌باربري‌ دريايي‌، بيمه‌گر تعهدات‌ خود را در قبال‌ بيمه‌گذار به‌روشني‌ در بيمه‌نامه‌ تصريح‌ و استثنائات‌ را مشخص‌مي‌كند. به‌ منظور ارائه‌ يك‌ تقسيم‌بندي‌ مفيد و ساده‌، بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌ را برحسب‌ نوع‌ بيمه‌نامه‌ و نوع‌ كالاي‌ موردحمل‌ مي‌توان‌ به‌ چهار گروه‌ اصلي‌ و اساسي‌ تقسيم‌ كرد كه‌ به‌ اختصار به‌ شرح‌ آنها مي‌پردازيم‌. قبل‌ از ورود به‌ بحث‌درباره‌ انواع‌ بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌، لازم‌ است‌ اين‌ مسئله‌ توضيح‌ داده‌ شود كه‌ بيمه‌ بدنه‌ كشتي، خسارت‌همگاني، هزينه‌هاي‌ نجات‌،عدم‌ تحويل‌ كالا و خطر جنگ در طبقه‌بندي‌ بيمه‌هاي‌ دريايي‌ قرارمي‌گيرند

 

خساراتی که در بیمه نامه دریائی تحت پوشش قرار می گیرد:

باید توجه داشت که فقط خطرات و خساراتیکه جنبه اتفاقی و غیر قابل پیش بینی دارد در تحت بیمه نامه دریائی پوشیده است ، لذا ، خساراتیکه ناشی از فرسودگی طبیعی کشتی و یا کالا و عیب ذاتی کالا مثلاً کرم خوردگی در خشکبار ، زنگ زدن در تیر آهن باشد شامل پوشش بیمه نمی باشد ، بنابراین خسارات وارده به دو طبقه مشخص تقسیم می شود .

1
خسارات عمدی که ممکن است از روی حسن نیت و بمنظور حفظ کشتی و جلوگیری از غرق شدن آن حادث شده باشد مانند ریختن کالا به دریا Jettison به منظور سبک کردن کشتی در مواقع طوفان که در این صورت تابع مقررات GENERAL AVERAGE خواهد بود.
2
خسارات غیر عمدی که در اثر حوادث اتفاقی و غیر قابل پیش بینی به وجود آید بشرح زیر می باشد:                                                                          
الف ) زیانهای حاصل از دریا :
  این خسارات شامل کلیه خطراتی می گردد که در اثر سفر دریا حاصل می شود مانند: تصادم کشتی با کشتی دیگر یا به گل نشستن و غرق شدن کشتی.
ب) آتش سوزی در دریا که ممکن است کشتی یاکالا بطور اتغاقی دچار آتش سوزی شود و یا کالا به علت اطفاء حریق آبدیده شود.
ج) احتراق کالاهای محترقه یا آبدیگی یا خطرات ناشی از دزدان دریائی .

 

فرانشیز

معافیت از جبران خسارت که در اصطلاح بیمه به فرانشیز معروف است ،عبارت از میزان معینی از خسارت است که بیمه گر از پوشش آن معاف است ، مثلاً : اگر فرانشیز بیمه ای یکهزار ریال باشد در صورتیکه خسارت وارده به کالا بالغ بر 6000 ریال باشد ، شرکت بیمه از پرداخت یکهزار ریال اول معاف و فقط نسبت به 5000 ریال تأمین خسارت خواهد شد.

خسارت خاص

قبل از هر چیز باید متذکر شد که کلمهAverage از کلمه Avarie فرانسه اخذ شده است و در مبحث بیمه دریائی به معنای خسارت مادی می باشد که در حین سفر دریائی حادث شده است . از نظر قانون بیمه دریائی خسارت خاص عبارت است از خسارتی محدود به کشتی یا محمولات که در اثر خطرات دریائی ایجاد شده و مورد خسارت در قبال آن خطر یا خطرات تحت پوشش بیمه بوده و شامل خسارت عام General Average نباشد.

برای مثال ممکن است کشتی با هوای طوفانی مواجه شده و در اثر فرو ریختن امواج بر روی عرشه و انبار های کشتی محموله کشتی ( مثلاً اگر شکر باشد ) قسمتی از شکرها در آب حل گردند ، در این صورت صاحب کشتی نیز بخشی از کرایة خود را هنگام تحویل محموله در مقصد از دست خواهد داد.
در خسارت خاص زیان وارده باید تصادفی و بطور اتفاقی و در اثر خطراتی که محموله در قبال آن بیمه شده بوقوع پیوندد و موضوع خسارت منحصراً مربوط به بیمه کننده و بیمه گر باشد ، نکته آخر ، تفاوت مشخص بین خسارت خاص و خسارت عام می باشد . جبران خسارت خاص از طرف بیمه گر ، برخلاف خسارت عام ، تابع فرانشیز مندرج در بیمه نامه می باشد .

 

خسارات خاصی که در مورد کشتیها مد نظر قرار می گیرد عبارتست از:

1 هزینه معقولانه تغییرات که بطور منطقی و موجه صورت گرفته باشد .
2
فرسودگی و شکستگی های مخصوص که بطور بخصوص بوجود آمده باشد .
3
هزینه انتقال کشتی از یک بندر که فاقد امکانات تعمیرات است به بندر دیگر .
4
دستمزد و آذوقه کارکنان کشتی که به جهت تعمیرات بیکار مانده اند .

 

 

خسارت عمومی

خسارت عمومی یا همگانی خسارتهایی هستند که باتوجه به ضروریات سفر دریائی و در هنگام بروز خطر برحسب تصمیم عاقلانه ناخدای کشتی صرفاً بمنظور نجات کشتی ، به قسمتی از کشتی یا محمولات آن وارد میاید . خسارات عمومی باید از خصوصیات زیر برخوردار باشد:
1
خسارات باید ماهیتاً فوق العاده باشد.
2
قبول خسارت و فداکردن محموله باید از روی تعقل و عاقلانه صورت گیرد.
3
اقدام به خسارت عمومی باید داوطلبانه و عمومی صورت گیرد بنابراین خسارتهای تصادفی شامل آن نمی شود.
4
خسارت عمومی در صورت به مخاطره افتادن کلی و عمومی کشتی موجه است .
هدف از قبول خسارت عمومی باید حفظ و نگهداری محصولات کشتی باشد.
زمانیکه در یک سفر عمل جنرال اورج صورت میگیرد کلیة طرفهای ذینفع که به علت اقدام به جنرال اورج از خسارت و زیان رهایی یافته اند به تناسب مشمول پرداخت سهم خود در خسارت یا هزینه ها می شوند.
اشیاء گرانبها مانند فلزات گران قیمت، پول و اسکناس و اسناد بهادار که بطور کلی در اصطلاح بیمه
Specie نامیده میشود، مشمول جنرال اورج می گردند. تنها استثنائات محمولات پستی، متعلقات کارکنان و اموال شخصی مسافرینی است که برای آنها بارنامه صادر نشده باشد عموماَ طرفهای ذینفع سهم خود را بر اساس ارزش خالص کالا و کشتی در مقصد و یا در بندری که سفر متوقف شده است میپردازند. این نوع ارزیابی کالا و کشتی بنام ارزش اهدائی یا کمکی Contributing _ Value نام دارد و مبلغی که مبتنی بر ارزش یاد شده بطرفهای خسارت دیده بر اثر اقدام به جنرال اورج پرداخت میگردد وجه جبران خسارت Alloance یا Amount made good خوانده میشود. لازم به تذکر است که صاحب محموله خسارت دیده نیز سهم خود را در جبران خسارت میپردازد.

خسارت کلی بیمه

ازبین رفتن کلی به دو صورت رخ میدهد:
الف) از بین رفتن کامل واقعی
Actual Total Loss
ب) از بین رفتن فرضی
Constructive Total Loss
بیمه هر دو شکل فقدان یا از بین رفتن کامل کالا را در بر می گیرد مگر اینکه شرایط متفاوتی در بیمه نامه قید شده باشد . در صورت وقوع از بین رفتن کلی واقعی و از بین رفتن فرضی بیمه گر موظف است کل مبلغ بیمه شده یا قیمت مورد را بطور کامل بپردازد.

 

 

از بین رفتن فرضی:

در شرایطی که محموله بیمه شده بعلت حوادث دریائی تغییر ماهیت داده و یا بکلی فاقد ارزش گردد محموله را از بین رفته فرضی تلقی می نمایند . برای مثال چنانچه محمولات خرما در اثر مجاورت با آب دریا غیر قابل استفاده گردد .و یا تنباکو در اثر مجاورت و جذب بوی پوست خام گاو و گوسفند که یعلت نفوذ آب متعفن می شود تنباکو بطور کلی ارزش خود را از دست داده و از بین رفته تلقی می گردد ، زیرا کالا بطور کلی ماهیت خود را از دست داده و از نظر تجارتی غیر قابل داد دستد می گردد.
بصورت شده باشد بیمه گر تنها در صورت از بین رفتن کامل کشتی (واقعی یا فرضی) متعهد خواهد بود.

 

ازبین رفتن کامل فرضی

تعیین و شناخت شرایطی که در آن از بین رفتن کامل فرضی به وقوع پیوندد مشکل نیست ولی تعیین اینکه خسارت از بین رفتن کامل فرضی قابل جبران است یا خیر کار آسانی نیست . بهتر است ابتدا بروز شرایط تئوریک از بین رفتن کامل ، بر اساس تعریف قانون دریائی را مورد مطالعه قراردهیم . قانون بیمه دریائی از بین رفتن کامل فرضی را بدینگونه تعریف می نماید : زمانی از بین رفتن کامل بوقوع می پیوندد که مورد بیمه بعلت از بین رفتن کامل واقعی یا تحقیق آن شرایط غیر قابل اجتناب بوده و مورد بیمه متروکهAbandoned شود و یا نتوان آنرا بدون صرف هزینه ای که بیش از ارزش مورد بیمه است از بین رفتن کامل واقعی نجات داد برای مثال چنانچه یک کشتی بعلت هوای طوفانی به یک ساحل سنگی و خطرناک در فصلی نامساعد رانده شده و هر آن احتمال شکستن کشتی به علت برخورد با ساحل سنگی وجود داشته باشد وقوع از بین رفتن کامل واقعی Actual Total Loss غیر قابل اجتناب خواهد.

 

شناخته نشدن محموله

چنانچه علائم محموله بعلت حوادث و خطراتی که کالا در قبال آن بیمه شده است از بین رفته و صاحب آن شناخته نشود و تحویل آن به گیر ندگانش ممکن نگردد ،در چنین صورتی تا مادامیکه محموله ماهیتاً وجود دارد نميتوان آنرااز بین رفته تلقی نمود . چنین کالاهائی که صاحبانشان شناخته نشده اند پس از فروش آنها در مدت مقرر وجوه حاصله بین گیرندگان مختلف محمولات که بعلت عدم دریافت محمولاتشان آن همه مبالغ بر آنها تعلیق می گردد تقسیم می شود چنانچه مبالغ پرداخت شده به صاحبان محمولات کمتر از ارزش محمولات تحویل گرفته نشده بود بیمه گر مسئول پرداخت بقیة ارزش ( بعنوان خسارت خاص ) می باشد.

 

 

F.P.A
قبل‌ از بحث‌ درباره‌ شرايط سه‌ گانه‌ بيمه‌هاي‌ حمل‌ و نقل‌ كه‌ به‌ بحث‌ درباره‌ آنها خواهيم‌ پرداخت‌، بايد به‌ اين‌ نكته‌بسيار مهم‌ اشاره‌ كنيم‌ كه‌ در صورت‌ استفاده‌ بيمه‌گذار از هريك‌ از شرايط سه‌ گانه‌، پوشش‌ بيمه‌اي‌ محدود به‌ خطرهاي‌مذكور در بيمه‌نامه‌ها نخواهد بود، بلكه‌ بيمه‌گر و بيمه‌گذار با توافق‌ قبلي‌ و يا درج‌ در شرايط خصوصي‌ بيمه‌نامه‌،قادرند كه‌ تعهدات‌ خود را تعديل‌ (كاهش‌، يا اضافه‌) كنند. مثلا در بيمه‌نامه‌هاي‌ دبليو.ا. (W.A)(۱۵) مي‌توان‌ خسارات‌ناشي‌ از شكست‌، ريزش‌، چنگگ‌، نشت‌ را هم‌ اضافه‌ كرد و يا با پرداخت‌ حق‌ بيمه‌ اضافي‌ فرانشيز خسارت‌ جزئي‌ را ازبيمه‌نامه‌ حذف‌ كرد.اصطلاح‌ اف‌.پي‌.ا. حروف‌ اختصاري‌ عبارت‌، Free From particular Average است‌ به‌ اين‌ معنا ومفهوم‌ كه‌ بيمه‌گر خسارات‌ در تعهد خود را بدون‌ پرداخت‌ خسارت‌ خصوصي‌ و يا خاص‌ مي‌پردازد. دراين‌ نوع‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌، تعهدات‌ بيمه‌گر از زمان‌ خروج‌ كالا از انبار و يا اسكله‌ محل‌ بارگيري‌ كالا كه‌ دربيمه‌نامه‌ به‌ آن‌ اشاره‌ شده‌ است‌ آغاز مي‌شود و تا زمان‌ تخليه‌ كالا در بندر مقصد و يا انبار بيمه‌گذار ادامه‌خواهد داشت‌. در اين‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌، بيمه‌گر متعهد پرداخت‌ خسارات‌ خصوصي‌ (خسارت‌ جزء)نيست‌ مگراين‌ كه‌ اين‌ گونه‌ خسارات‌ ناشي‌ از حادثه‌ وسيله‌ نقليه‌، يعني‌ آتش‌ گرفتن‌، غرق‌شدن‌، تصادم‌ ويا به‌ گل‌ نشستن‌ شناور باشد.

خساراتي‌ كه‌ در بيمه‌نامه‌ اف‌.پي‌.ا. مورد تعهد بيمه‌گر است‌
در اين‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌، بيمه‌گر متعهد پرداخت‌ خساراتي‌ به‌ شرح‌ زير است‌.از بين‌ رفتن‌ كلي‌ كالاي‌ مورد بيمه‌ (واقعي‌ و فرضي‌) به‌ طوري‌ كه‌ بيمه‌گذار از دريافت‌ كالاي‌ خودمحروم‌ بماند، كه‌ اين‌ خسارت‌ مي‌تواند ناشي‌ از حادثه‌ وسيله‌ نقليه‌ و يا شناور باشد.از بين‌ رفتن‌ و تلف‌ بخش‌ معيني‌ از كالا، در صورتي‌ كه‌ مورد بيمه‌ از چندين‌ قسمت‌ مختلف‌ تركيب‌شده‌ باشد و تمامي‌ يك‌ بخش‌ و يا قسمتي‌ از آن‌ از بين‌ برود، بدون‌ درنظر گرفتن‌ اين‌ كه‌ براي‌ آن‌ قسمت‌خسارت‌ ديده‌ سرمايه‌ بيمه‌اي‌ معين‌ منظور شده‌ و يا نشدهباشد.
از بين‌ رفتن‌ يك‌ صندوق‌، پالت‌ و يا نگله‌ در طول‌ زمان‌ بارگيري‌، تخليه‌ و يا انتقال‌ محموله‌ ازشناوري‌ به‌ شناورديگر.پرداخت‌ خسارات‌ مستقيم‌ ايجاد شده‌ ناشي‌ از زيان‌ همگاني‌.كليه‌ هزينه‌هاي‌ مربوط به‌ نجات‌ كالا هزينه‌هاي‌ خاص‌، چنانچه‌ پرداخت‌ اين‌ هزينه‌ها به‌ موجب‌ بيمه‌نامه‌ قابل‌ پرداخت‌ بوده‌ و در تعهدبيمه‌گر باشد.پرداخت‌ هزينه‌هايي‌ كه‌ براي‌ جلوگيري‌ از خسارت‌ و يا توسعه‌ خسارت‌ انجام‌ مي‌شود.
كليه‌ خسارات‌ ناشي‌ از زيان‌ اختصاصي‌ به‌ علت‌ غرق‌، آتش‌سوزي‌، به‌گل‌نشستن‌، انفجار، تصادم‌شناور با اسكله‌، صخره‌، قطعات‌ شناور يخ‌ و يا تخليه‌ اضطراري‌ كالا كه‌ در نتيجه‌ يكي‌ از خطرات‌ مذكوردر اين‌ بند و در بندر پناه‌(بندر بين‌ راه‌) انجام‌ شده‌ باشد.



خسارات‌ خارج‌ از تعهد بيمه‌گر در بيمه‌نامه‌; اف‌.پي‌.ا.
دربيمه‌نامه‌ اف‌.پي‌.ا. خسارات‌زير خارج‌از تعهد بيمه‌گراست‌ و استثنأ شده‌است‌.خسارات‌ جزئي‌ (زيان‌ اختصاصي‌) به‌ جز مواردي‌ كه‌ در بالا ذكر شد. كسر و يا عدم‌ تحويل‌ بخشي‌ از يك‌ پالت‌، صندوق‌، بسته‌ يا نگله‌. خسارات‌ ناشي‌ از تأخير در تحويل‌ كالاي‌ مورد بيمه‌، هرچند تأخير به‌ علت‌ يكي‌ از خطرات‌ موردتعهد بيمه‌گر صورت‌ گرفته‌ باشد. عيب‌ ذاتي‌ كالاي‌ موردبيمه‌، مانند كسر وزن‌ درحد متعارف‌ كه‌ ارتباط با حادثه‌ ندارد.خسارات‌ عادي‌ و متعارف‌ ناشي‌ از ريزش‌ عادي‌، نشت‌ و سرخالي‌ شدن‌ مايعات‌.
خسارات‌ ناشي‌ از عمل‌ جانوران‌ موذي‌ از قبيل‌ موش‌، حشرات‌ و مانند آن‌ خسارات‌ ناشي‌ از آب‌ شيرين‌ خساراتي‌ كه‌كالا.خساراتي‌ كه‌ مستقيماً براثر جنگ‌، اعتصاب‌، شورش‌ و اغتشاشات‌ داخلي‌ به‌وجود آمده‌ باشد.



بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌ با شرايط دبليو.ا. (.W.A)
در بيمه‌نامه‌هايي‌ كه‌ با شرايط دبليو.ا. صادر مي‌شود، بيمه‌گر علاوه‌ بر پرداخت‌ خسارات‌ عمومي‌،تعهد پرداخت‌ خسارات‌ جزئي‌ (خسارتهاي‌ خصوصي‌) را هم‌ دارد. بايد به‌ اين‌ نكته‌ اشاره‌ شود كه‌پرداخت‌ خسارت‌ در اين‌ نوع‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌ منوط به‌ اين‌ امر است‌ كه‌ ميزان‌ و مبلغ‌ خسارت‌ بيشتر ازدرصد فرانشيز ذكر شده‌ در بيمه‌نامه‌ باشد. در اين‌ نوع‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌، معمولا خسارات‌ شكست‌ وريزش‌ بيمه‌ نيست‌ مگر اين‌ كه‌ بيمه‌گذار، با پرداخت‌ حق‌ بيمه‌ اضافي‌ اين‌ خطرات‌ را بيمه‌ كند. براي‌توضيح‌ اضافه‌ مي‌شود كه‌ خسارت‌ جزئي‌ به‌ آن‌ دسته‌ از خساراتي‌ اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ مي‌تواند باعث‌ ازبين‌ رفتن‌ يك‌ پالت‌، نگله‌ يا بسته‌اي‌ از كل‌ محموله‌ و يا بخشي‌ از يك‌ پالت‌ بسته‌ و يا نگله‌ باشد.

خساراتي‌ كه‌ در بيمه‌نامه‌ دبليو.ا.(W.A.) مورد تعهد بيمه‌گر است‌
در اين‌ نوع‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌، بيمه‌گر مسئول‌ و متعهد جبران‌ خسارتهاي‌ زير است‌:
از بين‌ رفتن‌ كامل‌ مورد بيمه‌ به‌ علت‌ حوادث‌ مشمول‌ بيمه‌ (واقعي‌ وفرضي‌)
از بين‌ رفتن‌ يك‌ پالت‌، صندوق‌، بسته‌ و يا نگله‌ كه‌ جزئي‌ از يك‌ محموله‌ است‌ و خسارت‌ در اثناي‌بارگيري‌، تخليه‌ و يا ترانشيپمنت‌ واقع‌ شده‌باشد.
از بين‌ رفتن‌ بخشي‌ از يك‌ محموله‌ در زماني‌ كه‌ كالا به‌ قسمتهاي‌ متفاوت‌ تقسيم‌ شده‌ و كار حمل‌ ونقل‌ آن‌ در دفعات‌ مكرر انجام‌ مي‌شود.سهم‌ هزينه‌ها و تعهدات‌ ايجاد شده‌ ناشي‌ از خسارت‌ همگاني‌.
خسارات‌مستقيم‌ وارد به‌كالاي‌ موردبيمه‌ كه‌ ناشي‌از بروزحادثه‌ همگاني‌ باشد.

بیمه کشتی

در بیمه کشتی شرکت بیمه با توجه به نوع پوشش شناورها مسئول جبران خسارت بدنه شناورها می باشد که در بعضی پوششها 4/3 مسئولیت ناشی از تصادم و همچنین زیان همگانی تحت پوشش قرار می گیرند . بنابراین در بیمه کشتی خسارت ناشی از خطرات ذیل تحت پوشش قرار می گیرند.

خسارت وارد به کشتی در نتیجه خطرات زیر:

* آتش سوزی و انفجار
* طوفان
* به گل نشستن و یا برخورد با صخره
* تصادم شناور بیمه شده با شناورهای دیگر
* برخورد هواپیما یا وسائل مشابه و یا اشیای که از آنها سقوط کند به مورد بیمه ، برخورد مورد بیمه با وسایل نقلیه زمینی ، حوضچه تعمیرات تجهیزات و تاسیسات ساحلی
* زمین لرزه ،‌ فوران آتشفشان یا صاعقه
* حوادث ناشی از بارگیری ،‌تخلیه یا جابجایی کالا (یا ماهی صید شده در مورد شناورهای صیادی
* ترکیدن دیگ بخار، شکست شفت
* زیان همگانی و هزینه های نجات
* خسارت وسایل و ادوات صیادی (در مورد شناورهای صیادی)

مسئولیت ناشی ازتصادم

در صورتی که کشتی بیمه شده با کشتی دیگری اعم از شناور یا ثابت تصادم کند و بیمه گذار مسئول جبران خسارت شناخته شود موارد ذیل قابل پرداخت می باشد.
* تلف یا آسیب دیدگی کشتی دیگر یا محمولات آن کشتی و یا هر شی دیگر
* تاخیر یا زیان معقول ناشی از عدم استفاده کشتی دیگر یا محمولات آن کشتی سهم زیان همگانی ، هزینه های نجات (قراردادی یا غیر قراردادی) به کشتی دیگر و یا اموال آن قابل پرداخت است .

جزئیات پوشش های بیمه کشتی:

اموال و منافعی که تحت عنوان بیمه کشتی توسط شرکتهای بیمه مورد تامین قرار می گیرد عبارتند از :
بدنه و ماشین آلات کشتی :
   Hull and Machinery
در صورتیکه بدنه و ماشین آلات به عنوان مورد بیمه تحت پوشش بیمه قرار گیرد ، بیمه گر تعهد میکند در صورت از بین رفتن کشتی و یا آسیب دیدن بدنه ، ماشین آلات و تاسیسات و ملزومات آن ناشی از وقوع هر یک از خطرهای بیمه شده ، زیان وارد به بیمه گذار را تا حداکثر مبلغی که بعنوان ارزش مورد بیمه در بیمه نامه تعیین شده با توجه به شرایط بیمه نامه جبران نماید. در این صورت تعهد بیمه گر جبران خسارت به شیء مورد بیمه است.
در صورت از بین رفتن کشتی مبلغ بیمه شده و یا ارزش روز کشتی ، هر کدام که کمتر باشد ، پرداخت می شود ، مگر اینکه بیمه کشتی مبتنی بر مبلغ توافق شده بیمه شده باشد در این صورت تعهد بیمه گر پرداخت همان مبلغی است که مورد توافق قرار گرفته است و لو اینکه ارزش روز کشتی کمتر از آن مبلغ باشد. در صورت آسیب دیدگی کشتی تعهد بیمه گر جبران هزینه تعمیر و بهای قطعات تعویضی و متفرعات آن خواهد بود.
بدیهی است پرداخت خسارات جزء در صورتی مورد تعهد بیمه گر خواهد بود که کشتی در بیمه
Total lossمقابل اینگونه خسارتها نیز بیمه شده باشد و گر نه چنانچه کشتی بصورت شده باشد بیمه گر تنها در صورت از بین رفتن کامل کشتی (واقعی یا فرضی) متعهد خواهد بود.خسارتهای مربوط به کشتی مقابل که بیمه گر کشتی بیمه شده متعهد به جبران آن می باشد

(جبران یک چهارم بقیه خسارتها بر عهده انجمن های حمایت و غرامت(P.&I.club) است. این خسارتها عبارتند است از :
1
از بین رفتن کامل کشتی دیگر و یا اموال موجود در آن.
2
هزینه تعمیر کشتی دیگر.
3
زیان ناشی از تاخیر در مسافرت کشتی دیگر و یا تاخیر در حمل محمولات آن.
4
زیان مربوط به از دست رفتن منافع یا کرایه کشتی دیگر یا اموال موجود در آن.
5
هزینه جبران خسارتهای وارد به اموال موجود در کشتی دیگر.
6
تغذیه در رابطه با زیان همگانی کشتی دیگر یا اموال موجود در آن کشتی.
7
سهم زیان همگانی کشتی دیگر یا اموال آن کشتی (سهم زیان همگانی کرایه نیز مشمول تعهد میباشد.)
8
سهم کشتی دیگر و یا اموال موجود در آن از هزینه نجات طبق قراردادی که به این منظور منعقد شده است.
9
سهم کشتی دیگر و یا اموال موجود درآن از هزینه نجات طبق قراردادی که به این منظور منعقد شده. (در صورت زیان همگانی)

10
هزینه های قانونی که بیمه گذار با رضایت بیمه گر جهت دفاع از از ادعای خسارت مالکان کشتی دیگر و یا سایر صاحبان منافع آن کشتی پرداخته است.

 

استثنائات:

موارد زیر از شمول تعهد بیمه گر نسبت به پرداخت خسارتهای وارد به کشتی یا اموال دیگر در رابطه با شرط تصادم خارج است :   
1
هزینه های مربوط به برداشتن یا جابجا کردن موانع ، بقایای کشتی ، محمولات یا اشیاء دیگر.
2
هر نوع مال منقول یا غیر منقول به جز کشتی دیگر یا محمولات آن.
3
کالا یا سایر اموال موجود در کشتی بیمه شده یا تعهدات مربوط به این کشتی.
4
غرامت و یا هزینه های مربوط به فوت ، صدمه بدنی یا بیماری.
5
هزینه های مربوط به رفع آلودگی آب دریا.
6
هزینه های مربوط به جلوگیری از بروز خسارت یا توسعه آن :
در صورتیکه کشتی بیمه شده دچار حادثه شود و بیمه گذار به منظور جلوگیری از بروز خسارت و یا جلوگیری از توسعه خسارت هزینه هایی بکند بیمه گر این هزینه ها را به وی مسترد خواهد کرد. این تعهد بیمه گر بر اساس شرطی در بیمه نامه انجام می گیرد شرط چنانچه بیمه گذار بمنظور تعقیب مقصر حادثه نیز هزینه هایی متحمل میشود بازپرداخت آن هزینه ها نیز به عهده بیمه گر خواهد بود. لازم به ذکر است که هزینه های مربوط به جلوگیری از بروز و یا توسعه خسارت در صورتی مورد تعهد بیمه گر میباشد که به دنبال وقوع حادثه تحت پوشش بیمه و نحوه اقدام و میزان هزینه ها عرفاً قابل قبول و منطقی باشد.

زیان همگانی و هزینه نجات

در صورتیکه کشتی دچار حادثه  غرق‌ شده‌، به‌ گل‌ نشسته‌ و يا دچارحريق‌ شود و يا خسارت‌ وارد بر اثر آتش‌سوزي‌، انفجار، تصادم‌، يا برخورد كشتي‌ با وسيله‌ نقليه‌ ديگري‌و يا هر شيئي‌ ثابت‌ و يا متحركي‌ مانند كوههاي‌ شناور يخي‌ باشد و يا كشتي‌ در بندر پناه‌ خاتمه‌ سفر رااعلام‌ و كالا را تخليه‌ كند، که طبق مقررات یورک آنتورپ آن حادثه زیان همگانی محسوب میگردد ، بیمه گر کشتی متعهد خواهد بود سهم زیان همگانی کشتی را که طبق مقررات مذکور توسط حسابرسان زیان همگانی محاسبه می شود پرداخت کند. پرداخت سهم هزینه های نجات کشتی نیز چنانچه حادثه از موارد زیان همگانی باشد مورد تعهد بیمه گر خواهد بود.

 

خسارت همگانی جنرال اورج

خسارت یا زیان همگانی اختصاص به حمل و جابجائی کالا از طریق دریا دارد . خسارت همگانی به آن دسته از خساراتی گفته میشود که ناخدای کشتی طبق اختیاراتی که به او تفویض شده است بمنظور نجات کالا و کشتی و یا هر دوی آنها قسمتی از کالا و یا ابزار و ادوات و متعلقات کشتی را به دریا می ریزد
در این حالت خسارات وارده نه تنها بر عهده صاحبان کالائی است که کالایشان به دریا ریخته شده و یا مالک کشتی است، بلکه خسارت بین کلیه افرادی که به نحوی در آن سفر دریائی ذینفع هستند ، تقسیم میشود و هریک باید به تناسب ارزش کالا و یا کشتی ، خود سهمی از خسارت را پرداخت نمایند
خسارت مستقیم
تفدیه ناشی از زیان همگانی
ـسهم هزینه ها و تعهدات ایجاد شده ناشی از خسارت همگانی
ـ هزینه های نجات کالا
ـ هزینه های خاص ، ازقبیل هزینه های بارگیری ، تخلیه ، انبارداری و حمل مجدد کالای مورد بیمه از بندر پناه به مقصد
ـ پرداخت خسارات جزء زیان اختصاصی بدون کسر فرانشیز
ـ پرداخت خسارات خطرات اضافی دیگر از قبیل دزدی ، دله دزدی ، ریزش و سرخالی شدن مایعات ،‌له شدن ،‌شکست ،‌خم شدن ، خراش برداشتن ، لک شدن و خسارات ناشی از رطوبت ، حرارت و مجاورت با کالای دیگر بو گرفتن و آلوده شدن بیمه نامه ازبین رفتن تمامی کالا
براساس شرایط این بیمه نامه ، بیمه گر زمانی اقدام به جبران خسارت بیمه گذار می کند که تمامی کالا و محموله در جریان حمل و به علت یکی از خطرات دریا، ازبین رفته باشد و به همین دلیل اگر بخش عمده کالا از بین رفته و صرفا اندکی ازآن باقی بماند، بیمه گر تعهدی در جبران خسارت کالا نخواهد داشت.

 

مصادیق خسارت همگانی

می توان چنین نتیجه گرفت که خسارات همگانی شامل پرداخت هزینه ها و فدا کردن کالا به شرح زیر خواهد بود
ـ خساراتی که به ماشین آلات و یا قطعات مکانیکی برای نجات عمومی و بر اثر فدا کردن به کشتی ایجاد شده باشد
ـ سبک کردن کالای رو و زیر عرشه کشتی به منظور نجات کشتی و کالا
ـ خسارات ناشی از کاربرد وسائل آتش نشانی از قبیل آب و پودر کف
ـ تخلیه و بارگیری کالای مورد بیمه در بندر پناه و یا در مواقعی که کشتی به گل نشسته است
ـ هزینه هائی که برای شناور ساختن کشتی به گل نشسته صرف شده است
ـ هزینه هائی که برای ورود کشتی به بندر پناه برای انجام تعمیرات مورد نیاز پرداخت میشود
ـ هزینه های تخلیه و بارگیری در بندر پناه

 

خسارات‌ خارج‌ از تعهد بيمه‌گر در بيمه‌نامه‌ با شرايط دبليو.ا.
در بيمه‌نامه‌ باربري‌ دبليو.ا. خسارات‌ زير جزء تعهدات‌ بيمه‌گر نخواهد بود.
خسارات‌ ناشي‌ از تقصير، اقدامات‌ عمدي‌ و اعمال‌ خلاف‌ بيمه‌گذار
عدم‌ تحويل‌ و يا كسري‌ كالاي‌ مورد بيمه‌
خسارات‌ ناشي‌ از تأخير در حمل‌ و عدم‌ تحويل‌ كالاي‌ مورد بيمه‌ ولو اين‌ كه‌ به‌ علت‌ يكي‌ ازحوادث‌ و خطرات‌ مشمول‌ و مورد تعهد بيمه‌گر پديد آمده‌ باشد.
خسارات‌ ناشي‌ از عيب‌ ذاتي‌ و يا كيفيت‌ خاص‌ مورد بيمه‌.
خسارات‌ متعارف‌ و معمول‌ ناشي‌ از ريزش‌، نشت‌، سرخالي‌ شدن‌ مايعات‌ و يا تبخير و مانند آن‌.
خسارات‌ ناشي‌ از عمل‌ جانوران‌ موذي‌ از قبيل‌ موش‌ و يا حشرات‌.
خسارات‌ ناشي‌ از آب‌ شيرين‌.
خساراتي‌ كه‌ مستقيماً دراثر جنگ‌، شورش‌، اعتصاب‌ و اغتشاشات‌ داخلي‌ پديد آمده‌ باشد.
خساراتي‌ كه‌ به‌ علت‌ صفافي‌ نامناسب‌ كالا در انبار كشتي‌ پديد آيد و يا خسارات‌ ناشي‌ از دزدي‌،دله‌ دزدي‌ و شكست‌.


خساراتي كه دربيمه نامه تمام خطر تحت پوشش بيمه گراست All Risk
اصولا پوششهاي‌ جامع‌ و كامل‌ در كليه‌ رشته‌هاي‌ بيمه‌اي‌ مورد تقاضاي‌ بيمه‌گذاران‌ هر بازار بيمه‌است‌، زيرا اعتبار دهندگان‌ و يا صاحبان‌ كالا براي‌ حفظ منافع‌ و سرمايه‌هاي‌ خود نياز به‌ تأمين‌ وپوششهاي‌ بيمه‌اي‌ كامل‌ دارند و به‌ اين‌ لحاظ اين‌ گونه‌ بيمه‌نامه‌ امروزه‌ جاي‌ مناسب‌ خود را در بازار ايران‌و ساير كشورهاي‌ جهان‌ باز كرده‌ است‌. قبل‌ از يكنواخت‌ كردن‌ شرايط بيمه‌نامه‌هاي‌ تمام‌ خطر بيمه‌گران‌بازارهاي‌ مختلف‌ و حتي‌ در يك‌ بازار، اين‌ پوشش‌ را با متون‌ متفاوت‌ در اختيار بيمه‌گذاران‌ خود قرارمي‌دادند، اما بعلت‌ بروز مشكلات‌ بسيار و اختلافات‌ زياد بين‌ بيمه‌گران‌ و بيمه‌گذاران‌ در تعبير و تفسيرشرايط ارائه‌ شده‌، ايجاد هماهنگي‌ و يكنواختي‌ در تدوين‌ شرايط اين‌ بيمه‌نامه‌ها ضروري‌ به‌ نظرمي‌رسيد و به‌ همين‌ جهت‌ انستيتوي‌ بيمه‌گران‌ لندن‌ شرايط اين‌ بيمه‌نامه‌ها را به‌ صورت‌ يكنواخت‌تدوين‌ كرد و اينك‌ مورد استفاده‌ كليه‌ بازارهاي‌ جهان‌ از جمله‌ ايران‌ است‌.در بيمه‌نامه‌هاي‌ تمام‌ خطر، بيمه‌گر خسارات‌ وارد به‌ كالا را از زمان‌ خروج‌ آن‌ از انبار فروشنده‌ يا ازبندر مذكور در بيمه‌نامه‌ تا زمان‌ تخليه‌ كالا در بندر مقصد و يا تحويل‌ آن‌ به‌ بيمه‌گذار جبران‌ خواهد كرد.خسارات‌ جزئي‌ پرداختي‌ در اين‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌ بدون‌ كسر فرانشيز تسويه‌ خواهد شد.


خساراتي‌ كه‌ در بيمه‌نامه‌ تمام‌ خطر مورد تعهد بيمه‌گر است‌
از بين‌ رفتن‌ كامل‌ مورد بيمه‌ به‌ علت‌ حوادث‌ مشمول‌ بيمه‌ (واقعي‌ و فرضي‌)
از بين‌ رفتن‌ بخشي‌ از يك‌ محموله‌ چنانچه‌ كالا به‌ بخشها و يا قسمتهاي‌ مختلف‌ تقسيم‌ شده‌ و حمل‌آن‌ به‌ دفعات‌ از طرف‌ بيمه‌گر مجاز شناخته‌ شده‌ باشد.
خسارت‌ ناشي‌ از بارگيري‌، تخليه‌ و جابجايي‌ از شناوري‌ به‌ شناور ديگر چنانچه‌ منجر به‌ از بين‌ رفتن‌هر پالت‌، نگله‌ و يا صندوق‌ گردد.

هزینه بازدید زیرکشتی

در صورتیکه کشتی به گل بنشیند و سپس اقدام به شناور کردن مجدد آن به عمل آید این احتمال وجود دارد که در اثر این حادثه خساراتی به زیر کشتی وارد شده باشد طبق شرایط بیمه کشتی موسسه بیمه گران لندن ، در چنین حالتی هزینه بازدید زیر کشتی ، بمنظور اطلاع از اینکه آیا به کشتی خسارت وارد شده یا خیر ، به عهده بیمه گر خواهد بود. بدیهی است در صورتیکه به کشتی خسارت وارد وارد شده باشد ، هزینه بازدید بخشی از خسارت را تشکیل میدهد ویکجا پرداخت می شود و در صورتیکه به کشتی خسارت وارد نشده باشد تنها هزینه بازدید قبل پرداخت خواهد بود. ضمناً از هزینه بازدید زیر کشتی فرانشیز کسر نمی شود.

غرامت فوت ونقص عضو

در این قسمت تعهد بیمه گر عبارت است از پرداخت غرامت به بازماندگان افرادی از خدمه کشتی که بعلت حادثه فوت میشوند و یا پرداخت غرامت به به خود آنها در صورت از کار افتادگی و نقص عضو و یا پرداخت هزینه های پزشکی ناشی از حادثه و گاهی نیز پرداخت غرامت دستمزد در صورت بیکاری و نظایر آن.
این نکته لازم به ذکر است که چنین تعهداتی بیشتر به وسیله انجمن های حمایت و غرامت پذیرفته میشود. شرکتهای بیمه در موارد خاص این قسم تعهدات را به عهده میگیرند. مثلاً در صورت بیمه کشتی در مقابل خسارتهای از جنگ که انجمن در قبال خدمه کشتی قبول تعهد نمیکند ، شرکتهای بیمه تعهدات را به عهده می گیرند و در چنین حالتی نیز پرداخت غرامت توسط بیمه گران بر اساس ضوابط انجمن های مذکور خواهد بود.
این نکته لازم به ذکر است که چنین تعهداتی بیشتر به وسیله انجمن های حمایت و غرامت پذیرفته میشود. شرکتهای بیمه در موارد خاص این قسم تعهدات را به عهده میگیرند. مثلاً در صورت بیمه کشتی در مقابل خسارتهای از جنگ که انجمن در قبال خدمه کشتی قبول تعهد نمیکند ، شرکتهای بیمه تعهدات را به عهده می گیرند و در چنین حالتی نیز پرداخت غرامت توسط بیمه گران بر اساس ضوابط انجمن های مذکور خواهد بود.

 


خسارات‌ خارج‌ از تعهد بيمه‌نامه‌ با شرايط تمام‌ خطر
در بيمه‌نامه‌ باربري‌ با شرايط تمام‌ خطر، خسارات‌ زير شامل‌ تعهدات‌ بيمه‌گر نخواهد بود.
خسارات‌ ناشي‌ از سوءنيت‌ و اقدامات‌ عمدي‌ بيمه‌گذار و يا نمايندگان‌ او.
خسارات‌ ناشي‌ از تأخير در حمل‌ و عدم‌ تحويل‌ كالاي‌ مورد بيمه‌ ولو اين‌ كه‌ به‌ علت‌ يكي‌ ازحوادث‌ و خطرات‌ مشمول‌ و مورد تعهد بيمه‌گر پديد آمده‌ باشد.
خسارات‌ ناشي‌ از عيب‌ ذاتي‌ و يا كيفيت‌ خاص‌ مورد بيمه‌.
خسارات‌ ناشي‌ از عمل‌ جانوران‌ موذي‌ از قبيل‌ موش‌ و حشرات‌.
خسارات‌ عادي‌ از قبيل‌، تبخير يا كسري‌ مايعات‌ كه‌ به‌ علت‌ حادثه‌ پديد نيامده‌ باشد.
خسارات‌ ناشي‌ از جنگ‌، شورش‌، آشوب‌ و بلوا.


نرخ‌ بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌ در شرايط سه‌ گانه‌
شوراي‌ عالي‌ بيمه‌ براساس‌ آيين‌نامه‌ شماره‌ ۸ مصوب‌ ۱۳۵۲/۶/۳۰ نرخ‌ بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌ را به‌شرح‌ زير تعيين‌ كرده‌ است‌.
نرخ‌ بيمه‌نامه‌ با شرايط اف‌.پي‌.ا. به‌ انضمام‌ خطر عدم‌ تحويل‌ ۳/۵ در هزار و بدون‌ عدم‌ تحويل‌ ۳در هزار تصويب‌ شده‌ كه‌ اين‌ نوع‌ نرخ‌گذاري‌ براساس‌ پوشش‌ بيمه‌اي‌ است‌ و توجهي‌ به‌ نوع‌ كم‌ خطر و ياپرخطر بودن‌ كالا ندارد. در سال‌ ۱۳۵۸ نرخهاي‌ فوق‌ ۱۵% كاهش‌ يافت.
نرخ‌ بيمه‌نامه‌ دبليو.ا. به‌ انضمام‌ خطرهاي‌ عدم‌ تحويل‌، دزدي‌، قلاب‌زدگي‌، آبديدگي‌،روغن‌زدگي‌، شكست‌ و ريزش‌ برحسب‌ نوع‌ كالا به‌ تفكيك‌ معين‌ و مشخص‌ شده‌ است‌ كه‌ حداقل‌ نرخ‌براي‌ كالاي‌ كم‌ خطر و حداكثر براي‌ كالاي‌ پرخطر در نظر گرفته‌ شده‌ است‌.
نرخ‌ بيمه‌نامه‌ تمام‌ خطر همان‌ نرخهاي‌ مصوب‌ براي‌ هر نوع‌ كالا در پوشش‌ دبليو.ا. به‌ اضافه‌ ۲۰%است‌.

اعتبار پوشش‌ بيمه‌اي‌
لازم‌ به‌ توضيح‌ است‌ كه‌ اعتبار بيمه‌نامه‌هاي‌ باربري‌ در هر سه‌ نوع‌ پيش‌ گفته‌ براساس‌ شرايطبيمه‌نامه‌هاي‌ اف‌.پي‌.آ.،دبليو.ا. و تمام‌ خطر انستيتوي‌ بيمه‌گران‌ لندن‌ از زمان‌ بارگيري‌ كالاي‌ مورد بيمه‌در وسيله‌ حمل‌ شروع‌ و در تمام‌ مدت‌ حمل‌ عادي‌ و تا هنگام‌ تخليه‌ آن‌ در انبار بيمه‌گذار واقع‌ در مقصدمندرج‌ در بيمه‌نامه‌ و يا تحويل‌ كالا به‌ بيمه‌گذار و يا انقضاي‌ مدت‌ ۶۰ روز از تخليه‌ كالا در بندر مقصدادامه‌ خواهد داشت‌. اما مدت‌ زمان‌ اعتبار اين‌ بيمه‌نامه‌ها پس‌ از تخليه‌ كالا از كشتيهاي‌ اقيانوس‌پيمابراساس‌ عرف‌ و مقررات‌ متداول‌ در ايران‌ ۴۵ روز است‌ كه‌ براساس‌ درخواست‌ بيمه‌گذار و با صدورالحاقيه‌ تمديد مي‌شود.

پوشش‌ خطر جنگ‌
در تمامي‌ قوانين‌ و مقررات‌ بيمه‌اي‌ كشورها به‌ صراحت‌ بيان‌ شده‌ است‌ كه‌ جبران‌ خسارات‌ ناشي‌ ازجنگ‌ خارج‌ از شمول‌ تعهدات‌ بيمه‌گر است‌، مگر اين‌ كه‌ بين‌ بيمه‌گر و بيمه‌گذار، برخلاف‌ آن‌ توافقي‌ به‌عمل‌ آمده‌ باشد. استثناي‌ خطر جنگ‌ و عدم‌ تعهد بيمه‌گر در جبران‌ خسارات‌ وارد داراي‌ سوابق‌ طولاني‌است‌. در زمان‌ جنگ‌ بين‌الملل‌ اول‌، خسارات‌ وارد به‌ شناورها و محمولات‌ آنها كه‌ به‌ علت‌ جنگ‌ و ياناوگانهاي‌ متخاصم‌ و يا مين‌گذاري‌ درياها ايجاد شده‌ بود باعث‌ شد كه‌ بيمه‌گران‌ خسارات‌ زيادي‌ رامتحمل‌ شوند و در نتيجه‌ دولتهاي‌ اروپا ناگزير در امر بيمه‌ باربري‌ زمان‌ جنگ‌ مداخله‌ كردند و ضمن‌حمايت‌ از ناوگانهاي‌ تجاري‌ به‌ وسيله‌ ناوگان‌ جنگي‌، عهده‌دار ارائه‌ پوشش‌ جنگ‌ هم‌ شدند.
به‌ اين‌ ترتيب‌ چنانچه‌ در هريك‌ از انواع‌ بيمه‌، نامي‌ از خطر جنگ‌ برده‌ نشود و در زمينه‌ جبران‌خسارات‌ وارده‌ توافقي‌ بين‌ دو طرف‌ قرارداد (بيمه‌گر و بيمه‌گذار) صورت‌ نپذيرفته‌ باشد، خساراتي‌ كه‌منشاء و عامل‌ آن‌ جنگ‌ و يا شورش‌ و آشوب‌ و بلوا باشد در تعهد بيمه‌گر نخواهد بود.


خطرات‌ تحت‌ پوشش‌ شرايط جنگ
مهمترين‌ خطراتي‌ كه‌ بيمه‌گر در رابطه‌ با خطر جنگ‌ پوشش‌ مي‌دهد به‌ طور خلاصه‌ عبارت‌ است‌ از - بازداشت‌ محموله‌، معطل‌ كردن‌ و يا تصرف‌ كالا و كليه‌ زيانهاي‌ ديگري‌ كه‌ ناشي‌ از اين‌ گونه‌ عمليات‌باشد
هرگونه‌ خسارتي‌ كه‌ از عمليات‌ جنگ‌ و يا شبه‌ جنگي‌ پديد آمده‌ باشد.
خسارات‌ ناشي‌ از جنگهاي‌ داخلي‌، انقلاب‌، شورشها و دزدي‌ دريايي‌.
جنگ‌، جنگ‌ داخلي‌، انقلاب‌، شورش‌، قيام‌ يا زدوخوردهاي‌ ناشي‌ از آنها يا هرنوع‌ عمل‌خصمانه‌اي‌ كه‌ به‌وسيله‌ يا عليه‌ يك‌ قدرت‌ متحارب‌ ديگر صورت‌ پذيرد
خسارات‌ ناشي‌ از مين‌ها، اژدرها، بمبها و يا ساير سلاحهاي‌ جنگي‌ متروكه
زيان‌ همگاني‌ و هزينه‌هاي‌ نجات‌ مربوط به‌ پيشگيري‌ از خسارت‌ يا براي‌ جلوگيري‌ از خسارت‌خطرهاي‌ مورد بيمه‌ فوق‌ كه‌ براساس‌ قوانين‌ حمل‌ و يا عرف‌ و قوانين‌ حاكم‌ تعديل‌ و تعيين‌ شده‌ باشد.

 

 


استثنائات‌


بيمه‌گر زمان‌ ارائه‌ پوشش‌ جنگ‌ متعهد جبران‌ خسارات‌ زير نيست‌
از بين‌ رفتن‌، تلف‌ و خسارت‌ و يا هزينه‌هاي‌ ناشي‌ از عمل‌ نادرست‌ و يا عمدي‌ بيمه‌گذار
نشت‌ عادي‌، كم‌ شدن‌ وزن‌ و يا فرسودگي‌ عادي‌ مورد بيمه‌.
خسارات‌ وارد قبل‌ از بارگيري‌ كالا در كشتي‌ اقيانوس‌پيما و يا شناور خساراتي‌ كه‌ بعد از گذشت‌ ۱۵ روز از نيمه‌ شب‌ روز ورود كشتي‌ اقيانوس‌پيما به‌ بندر بين‌ راه‌ و يابندر ترانزيت‌ ايجاد شده‌ باشد.
از بين‌ رفتن‌، آسيب‌ديدگي‌ يا هزينه‌ ناشي‌ از عيب‌ ذاتي‌ كالا خسارات‌ ناشي‌ از تلف‌ و يا آسيب‌ديدگي‌ كالا يا هزينه‌هاي‌ ناشي‌ از اعسار يا قصور در انجام‌تعهدات‌ مالي‌ مالكين‌ كشتي‌، اجاره‌ كنندگان‌، متصديان‌ و يا مديران‌.
هزينه‌هاي‌ نجات‌ كالاي‌ مورد بيمه‌ كه‌ غرق‌ شده‌ و براساس‌ قوانين‌ خسارت‌ همگاني‌ بايد پرداخت‌شود و بيمه‌گر طبق‌ قوانين‌ يورك‌ - آنتورپ‌ تعهدات‌ خود را مي‌پردازد، مشروط بر اين‌ كه‌ اين‌ تعهدات‌مغايرتي‌ با شرايط بيمه‌نامه‌ جنگي‌ و قوانين‌ حمل‌ و نقل‌ نداشته‌ باشد.
خسارات‌ ناشي‌ از اقدامات‌ و يا عمليات‌ افرادي‌ كه‌ براي‌ كسب‌ قدرت‌ و يا براندازي‌ حكومتي‌ اقدام‌مي‌كنند.

 

 



نرخ‌ پوشش‌ جنگ‌
اصولا خطر جنگ‌ در بيمه‌ باربري‌ كالا جزء استثنائاتي‌ است‌ كه‌ چنانچه‌ شرط خلاف‌ آن‌ مورد موافقت‌بيمه‌گر قرار گرفته‌ باشد، با دريافت‌ حق‌ بيمه‌ اضافي‌ مربوط به‌ جنگ‌ آن‌ را پوشش‌ مي‌دهد. نرخ‌ پوشش‌جنگي‌، توسط كميته‌ نرخ‌گذاري‌ خطر جنگي‌ لندن‌(۲۰) هم‌ در مورد بدنه‌ و هم‌ در مورد كالا تعيين‌ و اعلام‌مي‌شود كه‌ نوسان‌ اين‌ نرخ‌ معمولا بستگي‌ به‌ شدت‌ درگيري‌ در مناطق‌ جنگي‌ و تعداد هدفهايي‌ دارد كه‌توسط نيروهاي‌ متخاصم‌ مورد اصابت‌ قرار گرفته‌است

نتیجه

نقش وسائل تامین جبران خسارت در مباحث حقوق دریایی از جمله و بویژه تصادم کشتی ها بسیار قابل توجه است.این وسائل در دو چهره پوشش شرکتها و موسسات بیمه دریایی و پوشش انجمنهای حمایت و جبران خسارت ظاهر می شوند.

فعالیت تجاری بیمه گری در معنای خاص، از طریق شرکتهای بیمه محقق می شود.

بطور کلی بیمه دریایی در بر دارنده بیمه کشتی(بدنه و ماشین آلات)بیمه کالا، بیمه کرایه حمل و بیمه مسوولیت مدنی ناشی از تصادم است.بیمه کشتی طبع دوگانه دارد:

از سویی بیمه جبران خسارت است و بدین ترتیب جبران زیانهای ناشی از تلف کلی کشتی اعم از واقعی یا فرضی، تلف جزئی محموله یا ورود صدمه به آن بعلاوه پرداخت هزینه نجات و سهمیه خسارت مشترک کالاها را تحت پوشش قرار می دهد.

در بیمه کرایه، با توجه به مفاد قرارداد حمل و نحوه محاسبه و پرداخت کرایه، حسب مورد، مالک یا مستاجر کشتی دارای نفع قابل قابل بیمه بوده و می تواند خسارت ناشی از تلف یا از دست دادن کرایه را بیمه کنند، در بیمه جبران خسارت، پس از اینکه بیمه گر، خسارتهای بیمه گذار را پرداخت کند، قائم مقام او شده و می تواند برای وصول معادل مبلغی که به بیمه گذار پرداخته است و حداکثر 4/3 میزان مسئولیت کشتی بیمه شده را که خطای آن سبب وقوع تصادم و ایراد صدمه و زیان به کشتی دیگر شده است پوشش می دهد.امروزه انجمنهای حمایت و جبران خسارت که از مالکان کشتی های عضو تشکیل شده و در حقوق بیمه دریایی بعنوان موسسات بیمه متقابل شناخته می شوند، اقدام به ارائه پوششهای متنوع بیمه ای جبران خسارت و مسوولیت می کنند برای نمونه 4/1 باقیمانده مبلغ مسوولیت مدنی ناشی از تصادم را که شرکتهای بیمه تقبل نمی کنند، این انجمن ها پوشش خود قرار می دهند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

 

www.centinsur.ir-1

www.dana-insurance.com2-

—    3-مظلومی، نادر 1368 ، بیمه حمل دریایی کالا، بیمه. مرکزی ایران، تهران، چ 1

—    4-كريمي ،ايت1377،كليات بيمه،بيمه مركزي،

—     5-هوشنگي،محمد1369 ،بيمه حمل ونقل كالا،شركت سهامي بيمه ايران،تهران ج1

 

[ دوشنبه بیست و نهم آبان 1391 ] [ 19:13 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

موضوع: آثار و احکام عقد بیمه دریایی

استادراهنما: جناب آقای دکتر علیرضا حسنی

گرد آورندگان:

دانشجویان کارشناسی ارشد حقوق تجارت بین الملل

پیمان شیرمردی  سمانه تقی پور  میثم مهوان

فاطمه صحاف  نازلی سبزعلی

آبان ماه 1391

 

 

 

 

 

 

چكيده

آثار و احكام عقد بيمه دريايي شامل تعهدات بيمه گذار و بيمه گر انواع خسارات و تسويه آن و جانشيني بيمه گر و حل اختلافات مي باشد اهميت آثار و احكام عقد بيمه دريايي منجر به تدوين قوانين مختلفي در اين زمينه شده است تحقيق حاضر به بررسي قوانين و مقررات و عرف داخلي آثار و احكام بيمه دريايي و تا حدودي بررسي تطبيقي اين آثار و احكام با قواعد و قوانين كشوري خارجي علي الخصوص قوانين كشور انگلستان مي پردازد.

واژگان كليدي:

حق بيمه، بطلان قرارداد، ميزان خسارت، خسارت كلي و جزئي، تسويه خسارت،  تسهيم خسارت، جانشيني بيمه گر، ريكاوري

 

مقدمه:

نقش حمل و نقل دريايي در اقتصاد كشورهاي كه از نعمت دسترسي به دريا بهره مند هستند از جمله ايران كه بيش از 90% تجارت خارجي از اين طريق صورت مي گيرد بسيار مهم است. امروزه با پيشرفت سيستم هاي ارتباطي و حمل و نقل در جوامع بشري اگر از شدت ريسك ها حمل ونقل كاسته شده اما افزايش حجم محصولات و ازدياد سرعت وسايل  نقليه و راهزنان دريايي، كالاهاي مورد حمل در معرض تهديد ريسك هاي جدي قرار گرفته اند. محققان و تاريخ نويسان هم عقيده اند كه بيمه دريايي كه در اواسط قرون وسطي پابه عرصه نهاده است از قديمي ترين رشته هاي بيمه است و بازرگانان با برخورد با تهديد ها و خطرات گوناگون به فكر راه حلي براي حفظ سرمايه خود افتادند و به همين دليل قوانين و مقررات خاص و گوناگون به مرور تكامل يافت . لذا با علم به اينكه بيمه هاي دريايي ريشه برخي بيمه هاي ديگر است بررسي دقيق و عميق مواردي كه در ارتباط با آن است كمك شاياني در راه شناخت و استفاده صحيح از اين نوع بيمه ها خواهد بود.

آثار و احکام عقد بیمه دریایی

مبحث اول: تعهدات بیمه گذار

الف)پرداخت حق بیمه: حق بیمه عوض معامله است و عبارت از وجه یا مالی است که از سوی بیمه گذار در ازاء تامینی که از بیمه گر دریافت می کند به وی پرداخت می کند.

1-    مبنای محاسبه و زمان پرداخت: مبنای محاسبه و میزان آن باید طوری باشد که درکل برای بیمه گر جنبه قمار و شانس پیدا نکند بلکه مجموع حق بیمه ها بتواند همواره موجب فراغت خیال و آسودگی خاطر وی را فراهم آورد بنابراین بیمه گر با ملاحظه آمار،احتمالات و اطلاعات قدیم و جدید خویش مبادرت به تعیین نرخ مناسب برای پوشش بیمه ای با شرایط خاص بنماید. حق بیمه به محض انعقاد قرارداد باید یکجا پرداخت شود ولی درعمل بیمه گران می پذیرند که اولا" تاخیر بیافتد ثانیا" به اقساط پرداخت گردد.

2-    شخص متعهد به پرداخت: ممکن است ذینفع در قرارداد بیمه شخصی غیر از بیمه گذار باشد در این صورت نیز مانند صورتی که بیمه گذار خود ذینفع در قرارداد است،حق بیمه در تعهد خود اوست که پرداخت نماید. در انگلستان دلال بیمه(Broker) در مقابل بیمه گر مسئول پرداخت حق بیمه است اگرچه بیمه گذار نیز موظف است حق بیمه را به دلال بپردازد.

3-    حق ممتاز به جهت بیمه(Lien For Premium): ماده 33 ق بیمه ایران: بیمه گر نسبت به حق بیمه در مقابل هرگونه طلبکاری بر مال بیمه شده حق تقدم دارد... در حقوق بیمه انگلستان هیچگونه حق ممتازی برای بیمه گر پیش بینی نشده است.

4-    برگشت حق بیمه(Return Of Premium):

1-4-        فلسفه برگشت حق بیمه: برطبق قاعده انحلال در حقوق هرگاه مورد معامله دارای افراد متعدد باشد عقد مزبور به تعداد عوامل ذکر شده در واقع به چندین قرارداد منحل می شود و در نتیجه هر عقد به لحاظ شرایط خود مستقل از عقود دیگر خواهد شد بدین ترتیب موضوع حق بیمه هایی که پرداخت شده بعضا" مسترد می شوند.

2-4-        موارد برگشت حق بیمه:

اول: بطلان قرارداد بیمه:

1-    انتفای خطر: اگر خطر از آغاز بیمه منتفی باشد عقد بیمه باطل و در نتیجه حق بیمه مربوطه نیز مسترد می شود.

2-    انتفای موضوع بیمه: اگر موضوع بیمه قبل از آغاز بیمه منتفی شود و از بین برود در این حالت عقد بیمه به جهت فقدان موضوع باطل و حق بیمه برگشت می پذیرد.

3-    فقدان نفع قابل بیمه شدن: هرگاه قرارداد بیمه با حسن نیت منعقد ولی از آغاز بیمه گذار دارای نفع قابل بیمه شدن نشود مثلا" خرید کشتی موضوع بیمه صورت نپذیرد حق بیمه باید برگشت داده شود.

دوم: فسخ قرارداد: هرگاه قرارداد بیمه توسط یکی از طرفین یا هر دوی آنان فسخ شود حق بیمه مربوط به زمان پس از فسخ قابل برگشت خواهد بود.

سوم: حق بیمه اضافی در بیمه مازاد: اگر بیمه گذار اضافه بر ارزش موضوع بیمه حق بیمه پرداخت کرده باشد مبلغ اضافی به وی برگشت داده می شود.

ب) محافظت از موضوع بیمه: دومین وظیفه بیمه گذار این است که مراقبت های لازم و متعارف از موضوع بیمه در مقابل خطرات بعمل آورد والا خطر تشدید شده و بیمه گر حق خواهد داشت قرارداد را فسخ نماید.

ج) اعلام خسارت به بیمه گر:  از وظایف بیمه گذار اعلام به موقع خسارت به بیمه گر است که از اهمیت فراوان نیز برخوردار می باشد زیرا با تاخیر درآن ممکن است به باقیمانده موضوع بیمه خسارتهای دیگری وارد شود ضمن آن که اعلام سریع ممکن است جهت کشف علت خسارت موثر باشد و چه بسا بیمه گر بتوند دلائل و مدارکی بدست آورد که بر اساس آن به مسبب حادثه مراجعه کند. ماده 15 ق بیمه ایران مقرر داشته: بیمه گذار باید...در ظرف 5 روز از تاریخ اطلاع خود ار حادثه بیمه گر را مطلع سازد والا بیمه گر مسئول نخواهد بود.

مبحث دوم:تعهدات بیمه گر:

الف) جبران خسارت(Indemnity): ماده 1 ق بیمه ایران تعهد بیمه گر را این گونه بیان می کند: ...خسارت وارده را جبران نموده و یا وجه معینی بپردازد. مفهوم جبران خسارت در تئوری آن است که بیمه گر بیمه گذار را در شرایط قبل از وقوع حادثه قرار دهد بطوری که احساس شود هیچ خسارتی بوقوع نپیوسته است.

1-    جبران خسارت در بیمه مضاعف: اگر قراردا بیمه مضاعف تابع قانون بیمه ایران باشد اصولا" چون ماده 8 قانون مزبور این نوع بیمه را مجاز نمی شمرد خسارت وارده تنها باید از محل بیمه نامه اول یا بیمه نامه هایی که مجموعا" معادل ارزش مورد بیمه را پوشش می دهند پرداخت شود و بیمه های متاخر بی اعتبار خواهد بود. اما مطابق قوانین کشورهایی که بیمه مضاعف را مجاز می شمرند(ماده 32 ق بیمه دریایی انگلستان) باز باید توجه کرد که بیمه گذار حق ندارد بیش از خسارت وارده وجهی را دریافت نماید. ولی وجود حق مراجعه بیمه گذار به هرکدام از بیمه گران که خواسته باشد و درخواست غرامت از ایشان تا حداکثر تعهدشان و در نتیجه احساس امنیت و تامین بیشتر از محاسن بیمه مضاعف می باشد.

2-    جبران خسارت در بیمه کمتر از ارزش موضوع بیمه(Under Insurance): اگر بیمه گذار موضوع بیمه را کمتر ارزش آن بیمه نماید در جبران خسارت بگونه ای عمل خواهد شد که بیمه گذار در مقدار پوشش بدون بیمه ای در حکم بیمه گر خویش قرار گیرد و بدین ترتیب خسارات بین بیمه گر و بیمه گذار به نسبت مبلغ بیمه شده و مبلغ بیمه نشده تقسیم خواهد شد.عرف در بیمه مسئولیت خلاف ترتیب فوق است و درآن بیمه گر تا میزان تعهد خود را پرداخت می کند و اضافه بر آن برعهده بیمه گذار باقی خواهد ماند.

3-    جبران خسارت بیمه مازاد: اگر مبلغ بیمه بیش از ارزش قابل بیمه شدن باشد در هرحال بیمه گر بیشتر از تعهد قانونی خود مبنی بر جبران خسارت واقعی وجهی به بیمه گذار پرداخت نخواهد نمود.

ب) جبران خسارت در صورت انتقال منافع: مستنبط از ماده 17 ق بیمه ایران انتقال بیمه بطور خودکار با انتقال موضوع بیمه محقق می شود منوط به آن که منتقل الیه کلیه وظایفی که بیمه گذار اصلی در برابر بیمه گر داشته انجام دهد.

ج) اجتماع سبب و خسارت در مدت بیمه:

- سبب و خسارت هر دو در مدت بیمه واقع شوند: بلاتردید بیمه گر باید خسارات وارده را جبران نماید.

- سبب قبل از مدت بیمه و خسارت در مدت بیمه واقع شوند: در عرف بیمه چنین خسارتی قابل پرداخت نیست.مگر در ق بیمه انگلستان آن هم در صورتی که در زمان انعقاد قرارداد ماده ای بنام (Inchamree Clause) که جزء کلوزهای انجمن بیمه گران لندن است ضمیمه بیمه نامه شود که بموجب آن خساراتی که مستقیما" از عیوب مخفی ناشی شده باشد جبران خواهد شد.

- سبب خسارت در مدت بیمه ولی خسارت بعد از مدت بیمه باشد: خسارت قابل جبران نیست.(البته ماهیت بیمه مسئولیت با بیمه های دیگر تفاوت دارد و جبران خسارت می نماید)

- سبب و خسارت هردو بعد از مدت بیمه باشند: تردیدی نیست که بیمه گر مسئول خسارت وارده نخواهد بود.

 

 

انواع خسارات:

الف):خسارات کلیTotal Loss :

الف-1): خسارات کلی واقعیActual T/L

الف -2):خسارات کلی فرضیConstractive T/L

ب:خسارات جزئیPartial Loss

ب-1) خسارت خاص Particular Average

ب-2)هزينه هاي نجات Salvage Charges

ب-3) هزينه هاي خاص Particular Charge

ب-4) خسارات مشترک  يا همگاني General Average Loss

1-خسارت کلی واقعی:خسارتی است که بموجب آن تمام ارزش موضوع بیمه از بین میرود و یا از قابلیت دسترسی بیمه گذار خارج میشود.

معنی خسارت کلی واقعی آن نیست که لزوما تمام ارزش موضوع بیمه از بین برود بلکه خروج از دسترس بیمه گذار بنحوی که نتواند به هیچ طریقی بدان دست یابد نیز موجب کلی واقعی شدن خسارت خواهد شد.

2-خسارت کلی فرضی:هرگاه خسارت وارده به موضوع بیمه بحدی باشد که با وجود داشتن ارزش در عرف خاص از آن چشم پوشی شود و یا اینکه هزینه تعمیر یا بازیافتن آن بیش از ارزش پس از تعمیر یا بازیافتنش باشد خسارت کلی فرضی محسوب خواهد شد.

ملاک تشخیص اینکه خسارت کلی فرضی یا اینکه جزيی استنظر عرف خاص است.

نکته ای که باید در این مبحث بدان اشاره نمود اینستکه کل هزینه های نجات و سهم مشارکت در خسارت همگانی نیز در محاسبه خسارت وارده منظور میشود ولی با این حال چنانچه سهمی بابت خسارت همگانی قابل وصول باشد مبلغ مزبور از هزینه تعمیر یا سایر هزینه ها کسر نخواهد شد تا پس از کسر مزبور با ارزش مورد بیمه پس از آنها مقایسه شود.ذکر یک مثال مطلب را روشنتر میسازد:فرض کنیم یک کشتی پس از برخورد با کوه یخ صدمه دیده سپس به گل بنشیند،هزینه های شناورسازی و تعمیر آن بالغ بر 000،000،500 تومان بشود ولی از طرف دیگر 000،000،200 تومان از صاحبان کالا بابت سهم ایشان در خسارت همگانی قابل وصول باشد؛مبلغ اخیراز مبلغ اولی کسر نخواهد گردید.

ب-خسارت جزیی:عنوانی است عام که تمام انواع خسارتهای غیرکلی و هزینه های مربوط به خسارت را شامل میشود که شامل:

1-خسارت خاص:خسارت جزیی که در اثر حادثه مورد بیمه بوجود می آید و در عین حال خسارت همگانی محسوب نمی شود خسارت خاص نام دارد.مثلا وقتی کشتی  بطور اتفاقی به گل می نشیند و یا تصادم می کند و در نتیجه آسیب می بیند و یا هنگامیکه به محموله کشتی در اثر به گل نشستن آن خسارت وارد میگردد و یا اینکه بعلت از بین رفتن بخشی ازمحموله ،کرایه متعلقه بدان بخش منتفی میشود.در تمام اینگونه موارد خسارت وارده،خاص خواهد بود.

3-هزینه های نجات:به اعمالی ارتباط پیدا می کند که بمنظور جلوگیری از وقوع حوادثی که تحت پوشش بیمه هستند توسط اشخاص ثالث انجام میگیرد.

تنها در صورتی هزینه نجات تحقق خواهد یافت که :1-نجات دهنده شخص ثالث بوده 2-بطور داوطلبانه 3-بدون قرارداد قبلی با بیمه گذار آنرا انجام داده باشد.

در صورتیکه عملیات نجات برای اموال باشد حق حبس در نظر گرفته میشود بطوریکه نجات دهندگان میتوانند آن اموال را تا زمان وصول اجرت یا ضماتنامه هی معتبر نزد خویش نگه دارند و در صورتیکه اموال مزبور در تصرف ایشان نباشد دارای حق ممتاز خواهند بود که میتوانند از طریق دادگاه آنرا نسبت به اموال نجات داده شده و یا نسبت به سایر اموال سهل البیع محکوم علیه اعمال نمایند و طلب خویش را وصول کنند(مواد 29 تا 31 قانون دریایی).

درصورتیکه عملیات نجات برای جان آدمی باشد و برای اجرت نجات مطالبه ای صورت گیرد بیمه گر مسؤول پرداخت آن نخواهد بود و کلوپ P&I  آنرا پرداخت خواهند کرد.البته اگر جان آدمی بهمراه اموال نجات داده شده باشد برای نجات آن جداگانه ادعایی صورت نمی گیرد و در عوض اجرت نجات اموال افزایش یافته و بدین ترتیب بیمه گران بطور غیرمستقیم هزینه نجات جان آدمی را نیز خواهند پرداخت.

بهرحال اجرت نجات در صورتی پرداخت خواهد شد که اموال ،نجات داده شوند والا اجرتی بابت عملیات نجات پرداخت نخواهد شد.

برای تعیین مبلغ اجرت نجات ،میزان ضرورت عملیاتی که انجام شده و نیز وسایلی که بکار رفته ،خطر و ارزش مال نجات داده شده مورد ارزیابی قرار میگیرد و خصوصا میزان تاثیری که عملیات انجام شده در نجات اموال داشته است نیز در نظر گرفته میشود.

3-هزینه های خاص:هزینه های که توسط بیمه گذار یا نمایندگان او برای محافظت ازموضوع بیمه در برابر خطرات تحت پوشش بعمل می آید و جز هزینه نجات و یا خسارت همگانی نیزمحسوب نمیشود.

هزینه های خاص تحت عنوان خسارت خاص نیز قرار ندارند و بنابراین چنانچه برای جبران خسارات خاص بموجب قرارداد بیمه محدودیتهای وجود داشته باشد ان محدودیتها در جبران هزینه های فوق الذکر اعمال نخواهد شد.

تعهد بیمه گر به جبران هزینه های خاص اعم از آنستکه هزینه های مزبور به نتیجه مثبت برسد یا نرسد.برای مثال فرض شود کشتی موضوع بیمه به تاسیسات بندری برخورد نماید و آسیب ببیند و بیمه گذار نیز بمنظور جلوگیری از خسارات کلی اقداماتی را انجام دهد و هزینه های را متحمل شود ولی با وجود آن ،کشتی غرق شود.در این حالت بیمه گر موظف خواهد بود هم معادل مبلغ بیمه را بعنوان خسارت کلی پرداخت کند و هم هزینه های انجام شده را جبران نماید.قابل یادآوری است که اینترتیب برخلاف ترتیبی است که در خصوص جبران هزینه نجات ذکر شده است.

آیا تعهد بیمه گر به جبران هزینه های خاص باید حتما در قرارداد بیمه ذکر شود و یا اینکه تعهد مزبور وظیفه ای است قانونی و بنابر این قهری؟

قوانین کشورها در این زمینه یکسان نیست.مثلا قانون بیمه ایران در ماده 15 خود وظیفه مزبور را قانونی و قهری می داند و چنین مقرر میدارد((...مخارجی که بیمه گذار برای جلوگیری از توسعه خسارت مینماید بر فرض که منتج به نتیجه نشود بعهده بیمه گر خواهد بود...)).و در قانون دریایی انگلستان تعهد مزبور را وظیفه ای قراردادی میداند.

به نظر میرسد چنانچه تکلیف مسأله در قانون کشوری مشخص نباشد و در قرارداد نیز چیزی در این زمینه پیش بینی نشده باشد ،مطابق قاعده کلی حقوق بیمه ،بیمه گر بابت جمع خسارت و هزینه های خاص انجام شده بیش از مبلغ بیمه تعهد نخواهد داشت و بنابراین لازم است هزینه های خاص را نیز مادام که جمع آن و خسارات وارده بیش از مبلغ بیمه نشده جبران نماید. 

4-خسارت همگانی یا مشترک:در مواقعی ممکن است یک حادثه کشتی, محمولات, کرایه و جان مسافرین را توامأ در معرض تهدید قرار دهد.بنابر این لازم میشود برای دفع خطر همگانی اقداماتی انجام و خساراتی نیز تحمل گردد.  خساراتی که به منظور حفظ کشتی, محمولات, کرایه و جان مسافرین و بطور اختیاری برای دفع خطر مشترک واقع میشود خسارت همگانی یا مشترک نام دارد.خسارت مشترک ممکن است بصورت آسیبهای عمدی باشد که به اموال وارد میگردد و یا بصورت هزینه های که جهت دفع خطر انجام می پذیرد.

لازم است ویژگیهای خسارت همگانی را که به سبب آنها از سایر خسارات متمایز میشود مورد بررسی قرار دهیم:

اول- وجود اشتراک منافع بین صاحبان کشتی ,کالا و کرایه- لازم است خطری که پیش می آید تمام اموال ذکر شده را تهدید نماید والا خسارت همگانی تحقق نخواهد پذیرفت و هزینه ها و خسارات وارده خاص محسوب خواهد شد.مشترک بودن مالک اموال یا تفاوت مالکین تاثیری در این خصوص ندارد.بلکه صرفا یکسان بودن خطر و اینکه تمام اموال در معرض خطر مشابه باشند برای تحقق خسارت مزبور کافی است.

دوم- غیر عادی بودن هزینه ها و تفدیه- مثلا هرگاه برای گریز از خطر فرمانده مجبور شود مقدار زیادتری سوخت مصرف کند خسارت مشترک بوجود نیامده در حالیکه اگر مجبور شود ضمن افزایش سوخت مقداری از محمولات را نیز بسوزاند در این صورت خسارت مشترک تحقق یافته است.

سوم-اختیاری بودن خسارات- هزینه های فوق العاده یا تفدیه باید از روی عمد و اختیار صورت پذیرد و نه قهری و یا از روی بی احتیاطی.

چهارم:خسارات معقول و متناسب با خطر باشد-اگر خطری را بتوان با اقداماتی ساده و کم هزینه رفع نمود باید به همان نحو عمل کرد.

پنجم-خسارات باید معلول و یا مستقیما ناشی از عملیات خسارت مشترک باشد-مثلا هرگاه در اثر تفدیه برخی وسایل و تجهیزات کشتی ،سفر با تاخیر انجام شود و در نتیجه محمولات بعلت افت قیمت در بازار با قیمت کمتری بفروش برسد خسارت ناشی از ارزان شدن کالا جزء خسارات مشترک بحساب نخواهد آمد.

ششم-سفر به انجام برسد-برای اینکه خسارات وارده مشترک شناخته شود و ضمنا بتوان سهم هر مال را در جبران خسارات واده معلوم نمود باید سفر انجام و به مقصد منتهی شود.

در خاتمه میتوان اینطور بیان داشت که اگر عملیات نجات بدون قرارداد باشد مورد،هزینه نجات  و اگر با قرارداد باشد ولی برای دفع خطر یا کاهش خسارات ازبرخی اموال نظیر کالای Aباشد،هزینه خاص و اگر برای دفع خطر مشترک از تمام اموال و عمدي باشد مورد خسارت مشترک خواهد بود.

 

تسویه ی خسارات

همانطورکه می دانیم درصورت بروز خسارت بیمه گرموظف است طبق قراردادبیمه،خسارات وارده راجبران نماید.

درجبران خسارت قاعده این است که چنانچه مال تلف شده مثلی باشد،مثل آن واگرقیمی باشدقیمت آن به صاحبش داده شودامادرعرف بیمه گری وتوافق طرفین این گونه است که درهرحال قیمت مال تلف شده به بیمه گذارپرداخت شودهرچند که می توان برخلاف این رویه نیزشرط نمود.به هرحال قانونگذارمادرماده19قانون بیمه ایران هردوحالت راپذیرفته؛البته دربرخی کشورهامانندانگلستـان تنهاپرداخت خسارت به صورت قیمت مال پذیرفته شده است.

درخصوص تسویه ی خسارات بایدباتوجه به تمایزانواع خسارات واحکام متفاوت هرنوع،هرخسارتی رابه طورجداگانه موردبررسی قراردهیم:

الف)خسارت کلی:

1- بیمه نامه باقیمت توافق شده:دراین حالت بیمه گرموظف است درصورت واردآمدن خسارت کلی،عین مبلغ توافق شده رابپردازد.

2- بیمه نامه بدون قیمت توافق شده:دراین حالت خسارت برمبنای ارزش قابل بیمه شدن محاسبه وپرداخت می گردد.بنابراین دراین حالت مبلغ بیـمه صرفاًحداکثرتعهدبیـمه گررامشـخص می کندنه میزان تعهدبیمه گررا.

براین اساس می توان اینگونه نتیجه گیری کردکه:اگرارزش مزبور پس ازارزیابی خسارت کمترازمبلغ بیمه باشد،بیمه گرهمان مبلغ ارزیابی شده راپرداخت خواهدکردواگربیشترازمبلغ بیمه شود،مبلغ بیمه پرداخت می گرددوبیمه گذارتعهدی نسبت به مازادقیمت ندارد.

نکته1:درصورتی که خسارت کلی فرضی باشدباپرداخت مبلغ بیمه،باقیمانده ی موضوع به تملک بـیمه گردرخواهدآمد.

البته بیمه گذارهم می تواندباقیمانده رابه عنوان بخشی ازخسارت خودقبول نمایدوباقیمانده ی مبلغ رانقداً دریافت نماید.

نکته2:بیمه گذاربایددلایلی جهت اثبات وقوع میزان خسارت ویااینکه خسارت وارده درچهارچوب بیمه نامه بوده است ارائه نماید.

ب)تسویه ی خسارت جزئی:

باتوجه به اینکه موضوعات بیمه ی دریایی متعدداست وشامل کشتی،محموله وکرایه می شودبنابراین مابه بررسی جداگانه ی تسویه ی خسارات درهریک ازموضوعات فوق می پردازیم.

1-تسویه ی خسارت جزئی کشتی:

درمواقعی که خسارت به کشتی جزئی است،میزان خسارت برمبنای هزینه ی تعمیروباوضع مابه التفاوت نوبه جای کهنه محاسبه می گردد.

نکته1:تعهدبیمه گردرهــرحادثه حداکثرمعادل مبلغ بیمه است نه درجمع.

یعنی اگردرطول مدت بیـمه چندین بار خسارت جزئی واقع شود که جمع آنهاچندبرابرمبلغ بیـمه گردد،بیـمه گرمتعهدبه پرداخت تمام آنهاخواهدبود؛ولی اگرقبل ازتعمیریک آسیب،مجدداًکشتی دچـار حادثه شده وصدمه ی دیگری ببینددراینصورت بیمه گرمسئول پرداخت هزینه ی تعمیرهردوآسیـب بطوریکجاست،که معمولاًکمترازجمع دوهزینه تعمیربطورجداگانه می باشد.

نکته2:گاهی ممکن است یک کشتی که دچارخسارت جزئی شده بودقبل ازتعمیردچاریک خسارت کلی نیزشود.دراین حالت اگربیمه گران خسارت جزئی وکلی متفاوت باشند،هردوبیمه گرمسئول پرداخت خسارت های وارده به نسبت تعهدشان دربیمه نامه خواهندبود.

نکته3:منطقی است که بیمه گرخسارت جزئی حق مراجعه به بیمه گرخسارت کلی راداشته باشد(به دلیل منفعتی که عایدبیمه گرخسارت کلی ازقراردادبیمه گرخسارت جزئی بابیمه گذارشده است)؛البته این امربایددرقراردادذکرگرددویابصورت شرط ضمن عقددرقراردادآمده باشد.

فرمولی که برای محاسبه ی میزان مراجعه ی بیمه گرخسارت جزئی به بیمه گرخسارت کلی ارائه گردید به شرح زیراست:

خسارت جزئی×مبلغ بیمه نامه ج÷مبلغ بیمه نامه ک- خسارت ج=میزان مراجعه ی ب.خ.ج به ب.خ.ک دررابطه باخسارت جزئی به کشتی،چندمساله لازم به ذکراست:

1-1-تعمیرموقت:درصورتیکه به دلایل اقتصادی ویافنی لازم باشدتاکشتی قبل ازتعمیراساسی تحت تعمیرموقت قرارگیردبه شرط آنکه تعمیرمزبورمعقول باشد،بیمه گرتعهدخواهدداشت تاعلاوه برهزینه ی تعمیردائمی،هزینه ی تعمیر موقت رانیزجمعاًتامبلغ بیمه بپردازد.

1-2-مابه التفاوت نوبه جای کهنه:باتوجه به اینکه معمولاًدرتعمیرکشتی ازقطعات نوبرای تعمیروجایگزینی قطعات کهنه استفاده می شودبنابراین خودبه خودبخشی ازهزینه های بیمه گذارکه ناشی ازفرسودگی معمولی کشتی است وخارج ازپوشش بیمه ای است،توسط بیمه گرجبران می شود.برای جلوگیری ازاین اشکال،طرفین توافق می کنندکه میزانی مشخص ازارزش اینگونه قطعات(مثلا3/1 ویا6/1)هنگام پرداخت خسارت کسرگردد.به کسری مزبور«مابه التفاوت نوبه جای کهنه»گفته می شود.

1-3-هزینه های متعلقه:این بخش از هزینه هادرسه گروه متمایزقابل بررسی است:

نخست:هزینه هایی که جزوتعهدات بیمه گراست:

مانندیدک کردن کشتی آسیب دیده،هزینه ی خدمه وکسانی که ازکشتی مراقبت می کنند.

دوم:هزینه هایی که ازمیزان خسارت کسرمی گردد:

مانندکم شدن سوخت،کاهش مال الاجاره ای که ابتداقابل پرداخت بوده ولی درایام تعمیرپرداخت نمی شود.

سوم:هزینه هایی که بین بیمه گرومالک کشتی تقسیم می گردد:

هزینه هایی که جهت حفظ یا تحصیل قابلیت دریانوردی انجام می شودمانندحوضچه خشک و...

3-تسویه ی خسارت جزئی محموله:

خسارت جزئی محموله به دوصورت امکان پذیراست:

الف)قسمتی ازکالای بیمه شده به طورکلی ازبین برود؛

ب)تمام کالاتحویل گرددولی تمام یابخشی ازآن آسیب دیده باشد.

جبران خسارت هم یکی ازدوصورت زیرراخواهدداشت:

الف)بیمه نامه باقیمت توافق شده؛

ب)بیمه نامه بدون قیمت توافق شده

بنابراین تسویه ی خسارت جزئی محموله چهارحالت قابل تصوراست:

نخست-قسمتی ازمحموله ازبین رفته وبیمه نامه باارزش توافق شده است: این حالت به روش زیرمحاسبه می گردد:

ارزش قابل بیمه شدن کالای ازبین رفته ÷ ارزش قابل بیمه شدن تمام کالا × ارزش توانق شده = خسارت قابل پرداخت

دوم-قسمتی ازمحموله ازبین رفته وبیمه نامه باارزش قابل بیمه شدن(بدون ارزش توافق شده)است:برای تسویه ی خسارت دراین حالت،ازفرمول زیراستفاده می شود:

ارزش قابل بیمه شدن کالای ازبین رفته ÷ ارزش قابل بیمه شدن تمام کالا× ارزش قابل بیمه شدن تمام کالا = خسارت قابل پرداخت

به عبارت ساده تر:ارزش قابل بیمه شدن کالای ازبین رفته = خسارت قابل پرداخت

سوم-محموله به صورت آسیب دیده تحویل گردیده وبیمه نامه باارزش توافق شده است:

عبارت است از:

ارزش کالای آسیب دیده درمقصد- ارزش کالای سالم درمقصد÷ارزش کالای سالم درمقصد×ارزش توافق شده = خسارت قابل پرداخت

چهارم-محموله به صورت آسیب دیده تحویل گردیده وبیـمه نامه باارزش قابل بیـمه شدن(توافق نشده) است:

ارزش کالای آسیب دیده درمقصد-ارزش کالای سالم درمقصد÷ارزش کالای سالم درمقصد×ارزش قابل بیمه شدن کالای سالم=خسارت قابل پرداخت

نکته1:منظورازارزش کالا،ارزش ناخالص است.یعنی ارزش کالابه همراه هزینه ی حمل،تخلیه و...

نکته2:درصورتی که  یک کشتی حامل چندنوع محموله باشد(باارزش های متفاوت)ویک نوع ازاین محموله ازبین برود،بیمه گذارمی تواندادعای خسارت کلی کند.به عبارت دیگربیمه گذارمی تواندبرای تلف شدن تمام یک نوع ازکالاویابخشی که ارزش نامشابه داردادعای خسارت کلی کندودراین صورت اگربیمه گردرخسارت جزئی دارای معافیت هایی نظیروجودفرانشیزبوده یااصلاًتعهدی نداشته باشد.نمی تواندآنهارادرتسویه ی خسارت کلی مذکوراعمال نماید.

نکته3:هزینه های نجات،خاص وخسارت همگانی که به همراه خسارت خاص پیش می آیندبااین خسارت جمع نمی شوند.

3-تسویه خسارت جزئی کرایه: به دوصورت تسویه انجام می شود:

نخست-سفرکشتی ناتمام بماند:درحقوق برخی کشورهامتناسب بامسافت پیموده شده مستحق کرایه ونسبت به مسافت طی نشده مستحق جبران کرایه خواهدبود.

امادرحقوق ایران (ماده ی 160قانون دریایی)وهمچنین درحقوق انگلستان کرایه تنهادرصورت پایان یافتن سفروتحویل کالادرمقصدپرداخت خواهدشد،بنابراین بیمه گربایدکل کرایه راپرداخت نماید.(خسارت کرایه کلی است نه جزئی)

نکته:اگرمالک کشتی،کشتی دیگری رااجاره نمایددراینصورت کل کرایه به اوپرداخت خواهدشدامااگر کرایه کشتی دوم کمترباشدمابه التفاوت به فرمانده کشتی اول پرداخت نخواهدشدواگربیشترباشدمالک کشتی اول بایدآنرابپردازد.

دوم-بخشی ازمحموله تحویل نشود:

اگربخشی ازمحموله درمقصدتحویل نشودویادروضعیتی تحویل شودکه تغییر ماهیت داده باشد،تنهابه قسمتی ازمحموله که بدون تغییرماهیت تحویل شده کرایه تعلق خواهدگرفت؛بنابراین خسارت وارده به کرایه جزئی محسوب وتحت بیمه نامه وشرایط مربوطه تسویه خواهدگردید.

دراین جانیزدوحالت برای تسویه قابل تصوراست:

1- بیمه نامه باارزش توافق شده:

کرایه ازدست رفته ÷کل کرایه×ارزش توافق شده=خسارت قابل پرداخت

2-بیمه نامه باارزش قابل بیمه شدن(توافق نشده):

کرایه ازدست رفته÷کل کرایه×ارزش قابل بیمه شدن=خسارت قابل پرداخت

ج- تسویه ی خسارت همگانی

قانون بیمه ی ایران دراین خصوص ساکت است ومابایدبه قواعدومقررات بین المللی مراجعه کنیم.بهترین مصداق برای مراجعه،مقررات یورک آنتورپ است.

معمولا خسارات مشترک بایدطبق قانون کشوری که سفردرآن جاخاتمه می پذیردموردارزیابی وتسویه قرار گیرد،به همین دلیل برای یکنواخت کردن مقررات ناظربرآن، قواعدیورک آنتورپ تهیه وتدوین شدواجرای آن درضمن قراردادهای حمل ونقل موردنظرقرارمی گیرد.

دراین راستامسایل وموضوعات زیرموردبررسی قرارمی گیرد:

1- توجیه حقوقی تسهیم خسارت همگانی:

همانطورکه گفته شدخسارت همگانی به دوصورت است:

الف- هزینه های فوق العاده؛

ب- تفدیه.

باتوجه به اینکه همه ی صاحبان اموال اعم از کشتی،محصولات وکرایه ازنتیجه ی عملیات خسارت مشترک نفع می برند، لذا باید درجبران خسارت پیش آمده مشارکت نمایند.

نظریه ی محکم ومستدلی که دراین خصوص وجوددارد،نظریه ای است که برامانت وتعهدات امین وامانت گذاردرمقابل یکدیگرمبتنی است.

طبق این نظریه مالک کشتی به عنوان امین،صاحبان کالاونیزمتصدی حمل درمواردی که وی غیرمالک کشتی است،به عنوان امانت گذاروکرایه به عنوان مواردامانت شناخته می شود.

از آن جاکه امین موظف به حفظ مواردامانت است می تواندبرای انجام وظیفه ی خودهرگونه اقدام معقول ولازمی راانجام دهدوازهرگونه تقصیردراین زمینه احترازنمایدوگرنه مسؤول جبران خسارت وارده خواهدبود.

نتیجه اینکه:صاحبان اموال اعم ازمحمولات وکرایه که ازهزینه هاواقدامات فرمانده کشتی منتفع شده اند موظف به تقبل سهم خوداز هزینه های انجام شده متناسب باارزش اموالشان می باشند.

این نظریه بامواد516 ، 612 و634 قانون مدنی همخوانی ومطابقت دارد.

2- مبنای تسهیم خسارت همگانی:

برای سهم هریک ازاموالی که درجریان عملیات خسارت مشترک وجودداشته اندعوامل زیرمدنظرقرارمی گیرد:

نخست- ارزش اموال:

درخصوص ارزش اموال این نکته حائزاهمیت است که ارزش مزبورمربوط به زمان ومکانی است که سفردرآنجاخاتمه می پذیرد؛بنابراین اگرسفرتامقصدادامه یابدارزش مال درمقصدودرغیراین صورت درهرنقطه ای که سفردرآنجاقطع گرددموردارزیابی قرارخواهدگرفت.

دراینجالازم است تادرخصوص اموال زیرتوضیحاتی داده شود:

کشتی:ملاک ارزیابی ارزش کشتی قیمت آن درپایان سفراست که برای تعیین آن بایدمبلغی که به لحاظ خسارت مشترک برای تعمیرآن هزینه می گرددنیزبه آن افزوده شود.

محموله:مبنای ارزیابی ارزش قابل مشارکت محموله،ارزش خالص آن درخاتمه ی سفربه اضافه ی میزان خسارتی خواهد بودکه درجریان عملیات خسارت مشترک تحمل نموده است.

کرایه:باتوجه به انواع مختلف کرایه بایدگفت،تنهاکرایه هایی درجبران خسارت همگانی مشارکت می کنند که درمعرض خطربوده اند.دراین صورت کرایه ی محمولاتی که در مقصدتحویل شده اندبه اضافه ی کرایه ی محمولاتی که درجریان عملیات ازبین رفته اندجمعا درتسهیم خسارت همگانی مشارکت خواهندکرد.

 

مبحث پنجم-جانشینی بیمه گرریکاوری

الف-جانشینی بیمه گر subrogation 

خساراتی که متوجه بیمه گر می شود از دو حال خارج نیست

1-ناشی از تقصیر شخص ثالث(مانند کسر تخلیه یا اسیب دیدگی کالا به علت فقدان قابلیت دریانوردی کشتی که متصدی لاربری مسوول است )

2-تقصیر هیچ کس نیست (مانند وقوع طوفان شدید دریا )

در کلیه مواردی که شخص ثالث مسوول وقوع خسارات است بیمه گر می تواند

با پرداخت نمودن خسارات وارده به بیمه گذار به مسوول آن تا میزان پرداختی

مراجعه نماید .نکته مورد توجه آن است که بیمه گذار نمی تواند بیش از خسارت خود دریافت وجه دیگری کند که در این صورت به حقوق بیمه گر لطمه وارد کرده است مگر آنکه خسارت او معادل وجهی نباشد که طبق قرارداد بیمه از بیمه گر دریافت می کند که در این صورت مازاد بر ما به التفاوت را باید به بیمه گر برگشت دهد .

 

در توجیه جانشینی بیمه گر فی مابین بیمه گر و بیمه گذار قراردادی است که فقط طرفین می توانند بر اساس آن در مقابل یکدیگر دارای حقوق و تعهدات باشند و اشخاص دیگر در آن حقی نخواهند داشت

مگر آنکه طرفین عقد برای آنان نیز حقی قائل شده باشند .

حق بیمه و شرایطی که بیمه گر حاظر می شود طبق آن موضوع را بیمه کند  با توجه به این است که بتواند از طرف و به جای بیمه گذار پس از پرداخت خسارت تمام آن را از مسوول بگیرد .

 

پس 2 مطلب مورد توجه می باشد

 

1-دلیلی بر برائت ذمه مسوول خسارت به جهت پرداخت شدن خسارت زیان دیده از سوی بیمه گرنیست

 

2-بیمه گذار نمی تواند با توجه به حق قراردادی اقداماتی کند که موضع وی را در برابر مسبب حادثه جهت وصول خسارت تضعیف کند .

 

 

جانشینی بیمه به صورت عرف مسلم بیمه ای پذیرفته شده ولی با این حال قوانین بیمه به آن تصریح می کند.

 

1-ماده 30 قانون بیمه ایران در کلیه انواع و رشته های بیمه 

2-ماده 79 قانون بیمه دریایی انگلیس در خصوص بیمه های دریایی

 

تفاوت این 2 ماده در زمان جانشینی بیمه گر است

در ایران بیمه گر از زمانی که خسارت وارده راقبول می کند  جانشین بیمه گذار شده در انگلیس زمانی که خسارت پرداخت می شود

 

 

ب-ریکاوری recovery

 

وقتی بیمه گر خسارت را پرداخت می کند می تواند به هر طریقی که میسر باشد تا میزانی که خسارت را پرداخت نموده مال مورد  بیمه را در صورتی که وجود داشته باشد

به تصرف خود در اورد و یا به مسوول خسارت مراجعه نموده آن چه پرداخت نموده توسط او جبران نماید .

 

در ریکاوری 2 صورت کمتر بیمه شدن  و کمتر ارزیابی شدن متفاوت خواهند بود در صورت اولی یعنی وقتی که برای طرفین مشخص شده است که ارزش مال بیمه شده بیش از مبلغ بیمه است چنانچه ریکاوری صورت گیرد بیمه گر حق خواهد داشت تنها به نسبت مبلغ بیمه به ارزش موضوع بیمه از مال ریکاوری تصاحب نماید .

 

اما اگر بیمه به صورت دوم باشد یعنی بیمه گذار ارزش مال خود را کمتر از مبلغ واقعی بیمه دریایی به بیمه گر اعلام کرده باشد در این صورت بیمه گر حق خواهد داشت تمام مبلغ خسارت خود را از مبلغ بازیافتی برداشت نماید.

 

مبحث ششم حل اختلافات

 

در  هر قراردادی امکان بروز اختلاف هست .این اختلاف ممکن است در تفسیر مواد قرارداد اجرای آن قانون حاکم و یا مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات باشد.

 

قرار داد بیمه دریایی نیز خصوصا بخاطر آنکه نوعا در صحنه بین المللی مطرح است چه بسا بیمه گران مستقیم یا اتکایی آن در یک کشور نباشد و حتی مالک موضوع بیمه بیمه گر مستقیم بیمه گران اتکایی محل وقوع مال یا مراحل مختلف سفر هر کدام در قلمرو کشورهای گوناگون و آب های بین المللی قرار داشته چه بسا بیشتر از قراردادهای دیگر و یا سایر رشته های بیمه در معرض بروز اختلاف است .

 

الف-تفسیر بیمه نامه

 

در تفسیر مندرجات و شرایط بیمه نامه دریایی باید همان قواعد کلی تفسیر قراردادها اعمال شود.

نکاتی که اختصاص به تفسیر بیمه نامه دارد

 

1-شرایط و عباراتی که در بیمه نامه چاپ می شود در مقام تعارض با شرایط در متن بیمه نامه برشرایط اخیر الذکر تقدم دارد.

2-شرایط و عبارات چاپی یا مهری که به بیمه نامه ضمیمه می شود بر شرایط چاپی حاشیه آن مقدم است .

3-شرایط و عبارات ماشین شده بر تمام شرایط و عبارات گفته شده مقدم است .

 

مرجع حل اختلافات

 

حل اختلافات و دعاوی ناشی از بیمه نامه های دریایی نیز مانند هر قرارداد دیگرداخلی یا بین المللی صورت می گیرد و تفاوتی بین آن ها نیست .

 

پس با توجه به تجاری بودن ماهیت دعوی و اختلافات معمولا طرفین سعی می کنند با مذاکرات به حل مسائل بپردازند ولی در صورت عدم موفقیت کار به داوری یا رسیدگی در دادگاه صلاحیت دار منجر خواهد شد .

 

نتیجه گیری:

با عنايت به آنچه بيان شد و اينكه در عقد بيمه نقش بيمه گر و بيمه گذار بيش از هر چيز ديگري مي تواند اثرگذار باشد و همچنين با توجه  با اينكه بيمه هاي حمل و نقل و بويژه بيمه هاي دريايي روز بروز جايگاه خود را در بازرگاني بين المللي مستحكم تر مي كند، لزوم شناخت و پرداختن به وظايف و تعهدات بيمه گر و بيمه گذار و جبران خسارت بيش از پيش اهميت مي يابد.

با توجه به اصل ارجح بودن پيشگيري قبل از درمان، الزام به شناخت كامل تعهدات طرفين قرارداد بيمه بيش از پيش آشكار مي شود، چرا كه انعقاد قرار داد با علم كامل طرفين به وظايف و تعهدات خود و ديگري از مسائل مشكل ساز آتي تا حد امكان مي كاهد.و همچنين بيمه گر و بيمه گذار بهتر از قبل قادر خواهند بود كه موارد مورد نظرشان را در عقد بيمه اعمال كرده و اين كه در نهايت عقد بيمه تبديل به يك معامله برد - برد براي طرفين خواهد شد.

 

 

منابع و مأخذ:

قانون بيمه ايران

قانون بيمه دريايي انگلستان

حقوق بيمه دريايي، دكتر امير صادقي نشاط

تعهدات بيمه گر و بيمه گذار زهرا دشتكي پور مجله تازه هاي جهان بيمه ش 152 و153

نقش بيمه دريايي در جبران خسارات ناشي از تصادم كشتي ها دكتر محمد ابو عطاء

سايت مجلات ايران www.magiran. Com

سايت مارينكوwww. Marineco.ir

سايت بيمه مركزي ايرانwww.centinsur.ir

[ دوشنبه بیست و نهم آبان 1391 ] [ 19:10 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

وظیفه افشای اطلاعات توسط بیمه گذار

عیسی قاسمی و کیانوش قربانی

 

بخش اول: اصل حسن نیت

مبنای این تکلیف بیمه گذار اصل حسن نیت می باشد.

از لحاظ بحث حسن نیت و افشای حقایق توسط طرفین قراردادها به دو بخش تقسیم می شوند: قطعی و احتمالی

قراردادهای احتمالی که می توان آنها را قراردادهای معلق هم نامید، قراردادهایی هستند که امکان انجام یک طرف یا دو طرف قرارداد معلق به وقوع حادثه ای شده باشد.

یکی از این نوع عقود، بیمه می باشد که در آن تعهد بیمه گر معلق به وقوع حادثه می باشد.

در عقود احتمالی اصل حسن نیت از ارکان عقد بوده و نبود آن باعث بطلان عقد است.

مبانی اصل حسن نیت در حقوق همه کشور ها به نوعی وجود دارد مثلاً در ایران در خصوص معامله به قصد فرار از دین، معامله غرری و ... صحبت شده است. در حقوق کشورهای دیگر نیز بنوعی در قوانین و یا در حقوق عرفی و قواعد انصاف از این اصل سخن به میان آمده است.

در ایران از لحاظ تاریخی بیشترین تاکید قانون گذار برای رعایت اصل حسن نیت در قانون بیمه بوده است. گرچه در این قانون نیز به صراحت طرفین دعوت به رعایت حسن نیت نشده اند، ولی با تعیین ضمانت اجرا برای رفتار های مبهم و غیر پیش بینی شده قراردادی بطور ضمنی طرفین را ملزم به رعایت حسن نیت کرده است. بنظر می رسد یکی از عواملی که باعث شده در رویه قضایی ایران به صراحت به اصل حسن نیت استناد نشود، نبود صراحت قانونی می باشد.

گاهی هم مواردی همانند بند چهارم ماده 190 قانون مدنی این شبهه را ایجاد می شود که آیا در غیر موارد مصرح قراردادی یا قانونی که دارای ضمانت اجرای مشخصی باشد، امکان استناد به اصل حسن نیت وجود دارد یا نه؟

بخش دوم: اصل حسن نیت در قرارداد بیمه

مطابق ماده ۱۲ قانون بیمه ایران «هرگاه بيمه گذار عمدا از اظهار مطالبي خودداري كند يا عمدا اظهارات كاذبه بنمايد و مطالب اظهار نشده يا اظهارات كاذبه طوري باشد كه موضوع خطر را تغيير داده يا از اهميت آن در نظر بيمه گر بكاهد عقد بيمه باطل خواهد بود». همچین ماده ۳4 قانون مزبور تاکید می نماید: « اگر دريك قرارداد بيمه موضوعات مختلفه بيمه شده باشد درصورت اثبات تقلب از طرف بيمه گذار نسبت به يكي از آن موضوعات بطلان نسبت به ساير موضوعات نيز سرايت كرده تمام قرارداد باطل خواهد بود. موضوعات مختلفه كه دريك بيمه نامه ذكر مي شود در حكم يك قرارداد محسوب است».

بیمه گر بر اساس اطلاعات جمع آوری شده از بیمه گذار اقدام به صدور بیمه نامه می نماید. در واقع اطلاعات از طرف بیمه گذار به بیمه گر داده می شود؛ بیمه گر بر اساس آنها میزان حق بیمه و شرایط بیمه نامه را معین می نماید.

بنابراین بیمه گذار موظف به ارائه اطلاعات درست می باشد، چراکه عدم اظهار درست باعث جهل به عوضین (میزان حق بیمه) و خدشه به قصد بیمه گر در پذیرش خطر بیمه شده است.

 

بخش سوم: قلمرو تعهد بیمه­گذار به افشای حقایق

مسلماً نمی توان از بیمه گذار انتظار اظهار همه مطالب مربوط به مورد بیمه را نمود. بنابراین تنها امور مهم و تاثیر گذار هستند که می بایست اظهار شوند.

گفتار اول: ملاک تشخیص امور مهم:

اصولاً بحث اهمیت نسبی است و در هر علم یا موضوع یا قراردادی متفاوت می باشد. در بحث بیمه نیز اهمیت به تناسب نوع عقد بیمه تغییر می کند. برای نمونه در بیمه مسئولیت ممکن است میزان تخصص بیمه شده مهم باشد ولی در بیمه اموال تخصص مالک یا شغل وی مهم نیست و صرفاً محل نگهداری مال و کیفیت نگهداری مهم باشد. بنابراین در سنجش اهمیت حقایق باید به شرایط موجود توجه نمود.

در ایران چون به مبحث مزبور پرداخته نشده لذا متون حقوقی دقیقی که به بحث معیار ها پرداخته باشند، موجود نمی باشد ولی در کشورهای دیگر این مساله مفصل مورد بحث واقع شده است. مرسوم ترین معیار برای تشخیص امور مهم عبارتند از بیمه گر محتاط و بیمه گذار معقول.

1.        بیمه گر محتاط

در این قسمت آنچه که ملاک و معیار سنجش درجه اهمیت قرار می گیرد، موضع بیمه گر محتاط می باشد. طوری که این پرسش مطرح می شود که آیا یک بیمه گر محتاط برای خطری که کیفیت آن از سوی بیمه گذار اظهار نشده ، پوشش بیمه ای صادر می نماید یا خیر؟ این معیار صراحتاً در ماده 18 قانون بیمه دریایی انگلیس آمده است. نتیجه اعمال این ملاک اینست که: الف: آنچه که بیمه گر در پرسشنامه یا پیشنهاد بیمه می پرسد اهمیت دارد. ب: صرف انتظار داشتن از بیمه گذار رای اظهار مطلبی باعث عدم مسئولیت بیمه گر نیست.

اما همه این موارد مشروط به این است که آیا افشای اطلاعات مزبور بر تصمیم بیمه گر در پذیرش خطر یا تعیین حق بیمه تاثیر می گذاشته و انعقاد قرارداد  بر اساس یک تدلیس بوده است یا نه؟ ارکان تدلیس گرچه اختلافی است اما بطور معمول عبارتند از:  1. خلاف واقع بودن؛ 2. داشتن قصد فریب؛ 3. موثر در انعقاد. در برخی کشورها شرط اطلاع بیمه گر به بیمه گذار در صورت قصد فسخ قرارداد نیز اضافه شده تا جلوی سوءاستفاده بیمه گران را در فسخ یکطرفه قرارداد بگیرد.

2.        بیمه گذار معقول و متعارف

این معیار نیز در برخی موارد بکار رفته است برای نمونه در دعوای  (Godfrey v. Britannic Assurance Company Ltd)  بیمه گذار تحت پوشش بیمه عمر وضعیت بیماری عفونت ریه و التهاب گلو را اظهار ننموده بود و دادگاه با توجه به اینکه هر فرد معقولی می داند که وضعیت سلامتی وی برای بیمه گر مهم می باشد، دعوا را رد کرد.

بنظر می رسد که این معیار در تکمیل معیار بیمه گر محتاط می باشد. چراکه آنچه که ممکن است از نظر یک فرد عادی و معقول مهم تلقی شود از نظر بیمه گر در رشته خاص مهم تلقی نشود. مثلاً در دعوای Glasgow Assurance Corp Ltd v. Symondson)  ) به نظر دادگاه، اینکه پیشنهاد بیمه از سوی بیمه گران دیگر رد شده در بیمه دریایی مهم ارزیابی نمی شود، در حالی که در بیمه عمر این مساله مهم و موثر فرض می شود.

بنابراین بنظر می رسد که در جمع بین دو معیار باید قائل به این بود که درصورتیکه بیمه گر محتاط مساله مورد نظر را صریحاً نپرسیده باشد و مطلب مزبور در میزان حق بیمه و امکان پذیرش پوشش خطر  توسط بیمه گر موثر بوده باشد و بیمه گذار در عدم اظهار خود قصد ترغیب یا فریب بیمه گر را داشته باشد، بیمه گر مسئول نخواهد بود.

در ایران هنوز ملاک برای تعیین اهمیت اظهارات توسط رویه قضایی مشخص نشده است ولی در ماده 12 قانون بیمه ملاک میزان «موثر بودن در خطر» بیان شده است. بنابراین در صورتی که اظهارات بیان نشده در خطر واقع شده تاثیر نداشته باشد، باعث عدم مسئولیت بیمه گر نخوهد بود.

گفتار دوم: برخی مصادیق حقایق مهم از لحاظ شرایط مورد بیمه و بیمه گذار

وجود خطر غیر معمول و استثناعی: مجاورت مورد بیمه با خطر محتمل تر مثلاً کنار پمپ بنزین، یا در بیمه عمر تعیین حق بیمه بر اساس محاسبه نرخ مرگ و میر است داشتن بیماری خاص باید افشا شود.

حقایق مستوجب مسئولیت مضاعف بیمه گر: مثلاً افشای این حقیقت که بیمه گذار در قرارداد خاصی کلیه حقوق خود نسبت متصدی حمل را اسقاط نموده باشد که باعث حذف حق جانشینی شود. (Tate V. Hyslop 1964) یا در دعوای (Dant V. Black more,1927) که مالک وسیله نقلیه در پاسخ به اینکه در دو سال گذشته چه تصادفاتی داشته اید، پاسخ داده بود «صرفا خرابی گلگیر» در حالی که هفت تصادف جانی داشت، دادگاه ابطال بیمه نامه از سوی بیمه گر را مجاز دانست.

حقایق مورد درخواست: مواردی که بیمهگر طی پرسشنامه از بیمه گذار می پرسد اصولاً مهم تلقی می شوند. و باید بصورت درست و کامل پاسخ داده شود و حتی افشای بخشی از حقیقت عدم افشاء تلقی می شود. در دعوای (1927Glicksman V. lancashire and general Assurance, Co) پرسش بیمه گر مبنی بر اینکه تا به حال چه تصادفاتی ناشی از خطرات این بیمه نامه داشته اید؛ پاسخ نداده بود و دادگاه رای به عدم مسئولیت بیمه گر صادر نمود.

البته در حقوق کشور انگلستان این مساله تغییر پیدا کرده و به مواردی که نیازی به افشا ندارند تبدیل شده است، چرا که بر اساس معیار بیمه گر محتاط در صورتی که پرسشی بی پاسخ بماند و بیمه گر نیز اصراری بر پاسخ نداشته باشد، نشانگر اعراض بیمه گر و بی اهمیت بودن موضوع می باشد. (hemmings v. sceptre life, 1905).

گفتار سوم: موارد غیر ضروری برای افشاء

·         عدم آگاهی؛ اعم از آگاهی واقعی یا آگاهی مفروض(Real or Constructive Knowledge)؛

مثلاً عدم اطلاع بیماراز بیماری روحی خودش در بیمه عمر، که دادگاه انگلیسی در دعوای (Joel V. Crown Ins Co, 1938) بیمه گر را مسئول پرداخت خسارت دانست. گاهی فرد به علت شرایط و وضعیتی که دارد نسبت به موضوعی و خطرات مرتبط با آن آگاه فرض می شود. این موضوع بستگی به شرایط دارد و نباید عقد بیمه را از ماهیت خود دور نماید. چراکه باعث خواهد شد که بیمه گران در بیشترمواقع به آگاهی مفروض بیمه گذار استناد کنند و خود را مبری از مسئولیت بدانند. بنابراین عرف مسلم یک تجارت خاص یا شرایط و اوضاع احوال مسلم می تواند راهگشا باشد.

·         محکومیت های سپری شده؛

·         اعراض بیمه گر: عدم پرسش یا عدم اصرار بیمه گر بر پاسخ در صورت عدم پاسخ بیمه گذار؛

·         حقایق باعث کاهش خطر.

بنابراین بطور کلی می توان گفت که عدم افشای اطلاعات در صورتی باعث عدم مسئولیت بیمه گر خواهد شد که

ü       بیمه گر، بیمه گذار را نسبت به وظیفه افشاء و عواقب عدم افشاء آگاه کرده باشد؛

ü       بیمه گذار می دانسته یا می بایستی می دانسته که بیمه گر این موارد را می خواهد؛

ü       بیمه گذار اطلاعات لازمه را افشاء نکرده یا در بیان آنها تدلیس کرده باشد؛

ü       در صورت بیان آنها یا بیمه گر بیمه نامه موجود را صادر نمی کرده یا با شرایط دیگری صادر می کرده است یا حق بیمه بیشتری تعیین می کرده است.

 

بخش چهارم: ضمانت اجرا

در برخی سیستمهاس حقوقی ضمانت اجرا با توجه به اینکه بیمه گذار در عدم افشاء یا اظهار خلاف:

v      قصد فریب داشته؛ یا (Fraudulent)

v      مرتکب قصور شده؛ یا  (Negligence)

v      بی گناه بوده(Innocent)،  تفکیک قائل شده اند،

و نسبت به هر یک ضمانت اجرای متناسب، اعم از عدم پرداخت تمام(بطلان عقد) یا قسمتی از خسارت یا عدم پرداخت مواردی که در صورت افشاء استثناء می شد، را اتخاذ نموده اند.

در ایران ضمانت اجرای اظهار خلاف  یا خودداری از مطالب مهم در صورت عمدی بودن بطلان عقد است(ماده 12 قانون بیمه) ولی در صورتی که عمدی نباشد طبق ماده 13 قانون بیمه « دراين صورت هرگاه مطالب اظهار نشده يا اظهار خلاف واقع قبل از وقوع حادثه معلوم شود بيمه گر حق دارد يا اضافه حق بيمه را از بيمه گذار درصورت رضايت او دريافت داشته قرارداد را ابقاء‌ كند و يا قرارداد بيمه را فسخ كند... درصورتي كه مطالب اظهار نشده يا اظهار خلاف واقع بعد از وقوع حادثه معلوم شود خسارت به نسبت وجه بيمه پرداختي و وجهي كه بايستي درصورت اظهار خطر بطور كامل و واقع پرداخته شده باشد تقليل خواهد يافت».

 

 

[ شنبه بیست و هفتم آبان 1391 ] [ 23:12 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]

 ماهیت حقوقی بيمه دريايي

 

مقدمه

 

حقوق بيمه دريايي از شاخه هاي حقوق بيمه واين نيز از رشته هاي حقوق تجارت است .قدمت و وسعت وپيچيدگي هاي خاص مسائل حقوق بيمه دريايي سبب شده است كه اين شاخه بيش ازساير شاخه ها ي حقوق بيمه عليرغم وجود مشتركات زياد بين آنها مورد بررسي وتحقيق قرار گيرد.

بسياري از مسائل اين رشته در ارتباط نزديك با مسائل حقوق حمل ونقل و ساير رشته هاي حقوق تجارت است و اساسا رشد و توسعه حمل دريايي وتجارت بين الملل مي باشد. حجم  وتنوع بسيار زياد مبادلات موجود تجاري بين كشورها از يك طرف معلول تفاوت مزيتهاي اقتصادي كشورها از جهت منابع طبيعي ,  نيروي كار ودانش فني و ازطرف ديگر نتيجه نظام و روابط خاص وپيچيده اقتصادي حاكم بر جهان امروز است .

بديهي است كه پيدايش حقوق بيمه دريايي با پيدايش بيمه دريايي همزمان است و ضمنا دراين كه بيمه دريايي قديمي ترين نوع بيمه است نيز اختلافي بين صاحب نظران ديده نمي شود. برخي از محققين خسارت همگاني را شكل اوليه بيمه دريايي ميدانند.نظريه ديگر منشا بيمه دريايي وشكل حقوقي آن اين است كه وام دريايي كه حدود چهار قرن قبل از ميلاد مسيح (ع) بين تجار كالا و مالكان كشتي ها از يك طرف  و وام دهندگان از طرف ديگر رواج داشته شكل اوليه بيمه دريايي بوده است .

در قرن يازدهم ميلادي مقررات دريايي بندر تراني ايتاليا ودر قرن سيزدهم مقررات دريايي  و نيز يك نوع بيمه تعاوني دريايي را مورد تاييد قرار دادند در طي قرون واعصار به جهت سوء استفاده هايي كه در معاملات بيمه دريايي صورت مي گرفت فرمان ها و مقررات گوناگوني ازسوي قواي حاكمه برخي كشورها در جهت اصلاح و مشروعيت بيمه وضع ميشد از قرن هفدهم به بعد بيمه دريايي توسعه فراوان يافت آثار و كتب قابل توجهي در اين زمينه از خود بجاي گذارند كه در تدوين قوانين و مقررات بيمه اي مورد استفاده قرار گرفت  . قانون بيمه دريايي 1906 انگلستان مجموعه مدوني از مقررات بيمه دريايي است كه پس از چند قرن تجربه كه در كشورها و مشخصا در كشور اخيرالذكر به صورت عرف وبعضا مقررات مدون وجود داشته به شكل قانون تدوين شده است  امروز "موسسه بيمه گران  لندن " يكي از موسسه هايي است كه در زمينه تدوين و تنظيم شرايط بيمه حمل ونقل , از جمله حمل ونقل دريايي نقش مهمي ايفاء ميكند و ضوابط بيمه هاي حمل و نقل دريايي كه در سال 1983 توسط اين شركت تهيه شده ,  شالوده تنظيم وصدور بيمه هاي دريايي در بسياري از كشورهاي جهان از جمله ايران قرار گرفته است .

 

 

 

 

ماهيت عقد بيمه دريايي                                                                                               

عقد بيمه دريايي كه قديمي ترين نوع  بيمه نسبت به ساير انواع بيمه است  ودر اينكه بيمه دريايي يك عقد است ترديدي نيست كه از توافق اراده طرفين يعني بيمه گر و بيمه گذار بوجودمي آيد ولي آنچه كه محل اختلاف وبحث است , اينست كه عقد مزبور چگونه عقدي است؟ آيا عقدي مستقل با عنوان واحكام خاص خود است يا اينكه درواقع يكي از عقود معينه نظير قرض ,ضمان ,هبه معوض ميباشد ؟

الف)عقد بيمه دريايي وعقودمعينه :

1- قرض وقراردادبيمه دريايي :

اين نظريه قرارداد بيمه دريايي را قرض ميداند  در قرون گذشته اين نوع بيمه واقعا به شكل قرض( Bottomary) انجام  می شده است بدين صورت كه مالك كشتی مبلغی  رامتناسب با ارزش كشتی از اشخاصی كه بدين حرفه اشتغال داشتند وام می گرفت درضمن كشتی خود را بعنوان وثيقه آن وام قرار می داد. در قرار داد وام شرط می شد چنانچه كشتی در سفر از بين برود اصل وام به اضافه بهره متعلقه به صاحب پول پرداخت گردد .

نرخ بهره مزبور به جهت خطر (Risk) موجود در آن بسيار بيشتراز وامهای عادی آنها بوده است .

امروزه , قرارداد مزبور اصلا نه به شكل وام و نه به چنين قصدی از سوی طرفين قرارداد منعقد می شود.بيمه گر به مالك كالا يا كشتی ابتدا پول پرداخت نمی كند يا وامی نمی دهد بلكه اين اشخاص مذكور هستند كه مبلغی جزئی بعنوان حق بيمه بطور مقطوع وغير قابل بازگشت به بيمه گر می پردازند.شبهات مربوط به ربوی بودن بيمه نيزناشی از قرض تلقی كردن اين عقد است .دراين نظر اگر خسارت بيش از مبلغ حق بيمه پرداخت شده (قرض) از سوی بيمه گذار باشد ما به التفاوت ربا محسوب می شود و در صورتی كه معادل باشد تفاوت زمان دو پرداخت ربائی به عنوان "ربای نسيئه " را مطرح می سازد كه با منتفی دانستن نظريه قرض در بيمه های دريايی به شكل امروزشبهه فوق نيز ازاين جهت منتفی ميگردد.

2- ضمان وقرارداد بيمه دريايی :

در ميان رشته های مختلف بيمه يك نوع بيمه وجود دارد تحت عنوان بيمه مسئوليت كه بيمه دريايي نيز بسيار رايج است . در حمل ونقل دريايي مواردی است كه مالك كشتی , متصدی حمل ويا حتی صاحب كالا مسئول بروز خسارت به ديگری يا اشخاص ثالث شناخته می شوند وبدين جهت وظيفه خواهند داشت تا خسارات وارده را جبران نمايند. اشخاص مذكور مسئوليت خود را در قبال طرف قرارداد يا اشخاص ثالث نزد بيمه گر بيمه می نمايند و بدين ترتيب بيمه گر تعهد می كند كه به جای مسئول خسارت , زيان های وارده را طبق قرارداد جبران نمايند.اين نوع  بيمه میتواند درنظريه ضمان بودن قرارداد بيمه از توجه اعتبار بيشتری نسبت به ساير انواع بيمه برخوردار باشد.زيرا بديهی است تعهد بيمه گر در جبران خسارات وارده به خود بيمه گذار اعم ازمالك كالا , كشتی يا كرايه موضوع اين نظريه نمی تواند قرار گيرد.اما در خصوص بيمه مسئوليت نيز بايد توجه نمود كه ضمانی كه می تواند مورد بحث باشد نوعي است كه آن را اصطلاحأ  "ضمان مالم يجب " مي گويند. قانون مدني ايران نيز در ماده691 ضمان دينی را كه هنوز سبب آن ايجاد نشده باطل می داند .

زيرا علاوه بر اين كه در بيمه مذكور مضمون له (خسارت ديده ) هنگام انعقاد قرارداد مشخص نيست اصلا شخص خسارت ديده طرف قرارداد نمی باشد بلكه فقط مضمون عنه (بيمه گذار )طرف قرارداد بيمه است .بنايراين اصلا عقد ضمان از نوع فوق به علت وجود نداشتن مضمون له بوجود نمی آيد .

از طرف ديگر با توجه به ماهيت كنونی بيمه مسئوليت دريايی درجهان وعرف تجاری موجود قصد ضمانت در بيمه مسئوليت دريايی وجود ندارد وبيمه گران اين نوع بيمه را نيز مانند ساير انواع بيمه به منظور تحصيل سود ونه مثلا حمايت از بيمه گذار انجام می دهند .

3-هبه معوض وقرارداد بيمه دريايی :

در توجيه عقد بيمه دريايی به عنوان يكی از عقود معين گفته شده است كه بيمه گذار (واهب) مبلغی را به عنوان عين موهوبه (حق بيمه ) بر بيمه گر (متهب) هبه می كند  با اين شرط كه مشاراليه تعهد نمايد در صورتی كه در آينده خسارتی به واهب وارد شد مجانا جبران نمايد . بدين ترتيب عقد بيمه را هبه معوض محسوب داشته اند .

عمده ضعف نظريه فوق در عدم قصد هبه ازسوی طرفين عقد بيمه دريايی وماهيت تجاری اين عقد خصوصا درجهان امروز است .

ب)استقلال عقد بيمه :

برای آنكه يك قرارداد عقد مستقل شناخته شود لازم است اولا نزد عرف دارای آثار عقلانی و ويژگی هايی باشد كه آن را ازساير عقود شناخته شده متمايزسازد وثانيا عقد مزبور مخا لفتی با قواعد كلی صحت معاملات نداشته جنبه نامشروعی را متضمن نباشد .

1-استقلال عرفی :

آيا نزد عقلا برای عقد بيمه دريايی اثر مفيدی متصورهست يا خير ؟ درغرب ازقرارداد  بيمه به عنوان جبران خسارت  (Indeminty contract of ) تعبير می كنند .درست است كه با وجود قرارداد بيمه ,خسارتی واقع شود بيمه گر به موجب  قرارداد  خسارت  وارده را جبران خواهد  كرد اما  بديهی  است  بيشتر قراردادهای بيمه منجر به خسارت نمی شود و بنابراين نمی تواند تمام قرارداد های فوق الذكر عملا و واقعا قرارداد جبران خسارت محسوب شود.تعبير صحيح تر برای قرارداد بيمه دريايی اين است كه بگوييم اين قرارداد برای" تامين " بيمه گذار منعقد می شود  به اين معنا كه بيمه گذار با انعقاد قرارداد بيمه  نگرانی خاطر خود را به آسودگی بدل نموده وبدين ترتيب در برابر اين همه حوادث ناگوار تامين پيدا می كند بنابراين تعبير از قرارداد بيمه به عنوان قرارداد جبران خسارت چيزی بيش از تعريف به يكی از آثار احتمالی آن نيست و حقيقت قرارداد مزبور را روشن نمی كند در حالی كه تعريف آن به عنوان عقدی به منظور "تامين " طرف قرارداد , هويت اصلی آن را بيان نموده علت غايی و اثر واقعی آن عقد را معلوم  ميدارد.

نكته دومی كه لازم است بيان شود ويژگی های اين قرارداد است غيرازاثر خاص قرارداد بيمه دريايی كه گفته شد كه اين ويژگی آن را ازساير عقود متمايز می كند در واقع نقش بنيادی آمار دراين حرفه است كه اسكلت كار را می سازد مسئله آمار وضرورت داشتن اطلاعات به روز از اوضاع واحوال تجارت ونيز حوادث واتفاقات زيانبار و همچنين لزوم داشتن تجربه طولانی دراين حرفه ناظر به تمام مراحل از زمان انعقاد قرارداد تا جبران خسارات وارده,آن رابه صورت يك تخصص علمی و فنی در آورده بطوری كه امروزه از آن به صنعت بيمه (Insurance Industry of   ) تعبير می شود.

2-عدم عنصر نامشروع :

آيا در قرارداد بيمه هيچ عنصر وجنبه خلاف قانون ونامشروع وجود دارد يا خير؟

غرری بودن قرارداد بيمه دريايی : اين شبهه ازاين جا ناشی شده است كه می گويند در زمان انعقاد قرارداد برای هيچ كدام از طرفين , يعنی نه برای بيمه گر ونه بيمه گذار روشن نيست كه درازای حق  بيمه ای كه فعلا پرداخت می شود در آينده چه مقدار خسارت دريافت خواهد شد .به اين ترتيب به لحاظ نامعلوم بودن عوض معامله يعنی مبلغ خساراتی كه در ازاء حق بيمه مشخص قرار خواهد گرفت , معامله غرری است و چون غرر موجب بطلان معاملات است بنابراين قرارداد بيمه نيز باطل خواهد بود. 

در حا لی كه اصل تصور فوق خلاف واقع است , در قرارداد بيمه مبلغ خسارات در برابر حق بيمه قرار نمی گيرد بلكه بيمه گذار درازاء پرداخت حق بيمه "تامين " دريافت ميكند كه ميزان آن نيز حسب قرارداد متناسب با مبلغ بيمه كه معمولا معادل ارزش موضوع آنست ميباشد كه بدين ترتيب كاملا مشخص بوده هيچ گونه ابهامی درآن راه ندارد .به بيان ديگر حق بيمه درازاء "تامين" است كه به موجب تعهد بيمه گر به جبران خسارات احتمالی بوجود می آيد.

شرط بندی و قمار بودن قرارداد بيمه : بيان شبهه مزبوراينست كه بيمه گذار در ازاء مبلغ بسيار جزئی حق بيمه ممكن است مبالغ بسيار زيادی خسارت دريافت كند ودريافت چنين مبالغی نيز كاملا احتمالی و مبتنی بر شانس است . مشابه همين مطلب رانيز ميتوان در خصوص بيمه گر عنوان نمود كه بدين ترتيب قراداد بيمه عبارت خواهد بود از شرط بندی و قمار و چون اين دو بر خلاف قانون و نامشروع است فلذا قرارداد مذكور باطل خواهد بود.

دو نكته در مقام رد شبهه فوق قابل توجه است يكی اينكه مقصود در قرارداد بيمه اين است در صورت وقوع حادثه بيمه گذار با دريافت خسارت وارده به وضعيت قبل از وقوع خسارت برمی گردد و آسيبهای وارده طوری جبران شود كه گويی هيچ آسيب مالی متوجه او نشده است در حاليكه در قمار وشرط بندی اصلا جبران مافات و برگشت به شرایط قبل از قمار و شرط بندی مطرح نيست .

نكته دوم اينكه در قمار و شرط بندی "تامين" مطرح نيست بلكه شانس مطرح است  اين نقطه مقابل بيمه وبيمه گری است كه مبتنی بر تامين وآسايش خاطر ميباشد .بنابراين قرارداد بيمه واينگونه اعمال خلاف در دو جهت كاملا مخالف هم قراردارند وهيچ مشابهت واقعی بين آنها موجود نيست واصولا تجار وصاحبان كشتيها هرگز در پس كسب سود ومنفعت به طريق قمار و شرط بندی در قالب بيمه نيستند .

ربوی بودن قرارداد بيمه : بيان اين شبهه نيز عبارت است ازاين كه چون دو مبلغ حق بيمه وخسارت در برابر هم قرارمی گيرند و مبالغ اين دو معادل هم نيست و در صورتی نيز كه خسارت جزئی ومعادل حق بيمه باشد مدت بازپرداخت در ارزش آن دربرابرحق بيمه اثر منفی دارد و بهر حال مستقيم يا غير مستقيم  ربا تحقق پيدا خواهد كرد , چون در حقوق اسلام و ايران ربا نامشروع ومعامله ربوی باطل است پس قرارداد نيز باطل خواهد بود .

در جواب بايد گفت حق بيمه و خسارت در برابر هم قرار نمی گيرد تا شبهه ربوی بودن آن مطرح شود بلكه دربرابر حق بيمه تامين قرارداد كه آنهم ناشی از تعهد بيمه گر به جبران خسارت است نه خود خسارت و در اينصورت شبهه ربوي  بودن قرارداد موردی نخواهد داشت .

اينك با بررسی ها به عمل آمده معلوم می شود كه قرارداد بيمه دريايی عقدی مستقل است و نظريه استقلال عقد بيمه , با فقه اسلام حسب نظر امام خمينی در تحرير الوسيله سازگارتر است .

 

تعريف عقد بيمه :

اينك با بررسي تئوري هاي مختلف در خصوص ماهيت عقد بيمه مي توان به صحت وسقم تعريف موجود از پرداخت و سپس تعريف صحيحي از آن ارائه داد .

قانون بيمه ايران : اين قانون در ماده 1 عقد بيمه را به طور كلي تعريف كرده است ولذا اختصاص به عقد بيمه دريايي ندارد ماده فوق الذكر چنين مي گويد : "بيمه عقدي است كه به موجب آن يك طرف تعهد ميكند در ازاء پرداخت وجه يا وجوهي از طرف دیگر در صورت وقوع يا بروز حادثه ,  خسارت وارده به او را جبران نموده يا وجه معينی بپردازد .

متعهد را بيمه گر , طرف تعهد را بيمه گذار , وجهی راكه بيمه گذار به بيمه گر می پردازد حق بيمه وآن چه راكه بيمه مي شود موضوع بيمه نامند ."

بطوری كه ملاحظه مي شود دراين تعريف هيج گونه اشاره اي به عنصر اصلي بيمه كه  "تامين " است وهدف وعلت غايي قرارداد بيمه را تشكيل مي دهد نشده است واين قرارداد را طوري تعريف كرده كه گويي در واقع امر نيز چيزي جز معامله پول با پول نيست .

قانون بيمه دريايي انگلستان : اين قانون در ماده1 اين چنين تعريف كرده است "قراداد بيمه دريايي قراردادي است كه به موجب آن بيمه گر تعهد ميكند كه طبق و تا مبلغ مورد توافق خسارات دريايي و به عبارت ديگر خسارات احتمالي سفر دريايي بيمه گذار را جبران نمايد."

در حقوق بيمه انگلستان قرارداد بيمه دريايي مبتني بر "جبرا ن خسارت " وبه عبارت ديگر قراردادي براي جبران خسارت ميباشد .

بديهي است مقصود از قرارداد بيمه تامين بيمه گذار است و ازآنجا كه بيشترقرارداد هاي بيمه , خسارتي رخ نمي دهد تا جبران شود ,پس قراردادي كه براي جبران آن منعقد شده در عمل بدون عوض باقي مي ماند. اين در حالي است كه ترديدي در معوض بودن عقد بيمه نيست ولذا بايد طوري تعريف شود كه عوضين آن همواره موجود وقطعي باشد واين ممكن نيست مگر آنكه عوض حق بيمه را , تامين دريافتي توسط بيمه گذار دانسته در تعريف بيمه نيز به آن تصريح كنيم.

تعريف صحيح :

تعريفي كه مي شود پيشنهاد كرد :"قرارداد بيمه عقدي است كه به موجب آن يك شخص در ازاء گرفتن مبلغ معيني , با تعهد به جبران خسارات احتمالي ناشي ازخطرات مشخصي , به شخص ديگر تامين مي دهد."

بيمه عقدي لازم است : لازم بودن عقد بيمه با توجه به قاعده كلي لزوم عقود وقرارداد ها قابل توجيه وقابل قبول است .

بيمه عقدي است الحاقي (تحميلي ) : از جمله قرارداد هاي الحاقي است كه بيمه گر با رعايت قانون ومقررات آن را تنظيم مي كند وبيمه گذار هيچ دخالتي در آن ندارد .

بيمه عقدي رضايي : يعني عقد بيمه به مجرد توافق طرفين ويا با ايجاب وقبول منعقد مي شود كه اين امر عادتا به وسيله امضاي بيمه نامه توسط بيمه گر وبيمه گذار صورت مي گيرد.

بيمه عقدي  مستمر است : بيمه عقدي است كه آثار خود را در طول زمان مي گسترد و روابط حقوقي ايجاد شده براي مدت معين بين طرفين ايجاد می نمايد ودراين مدت منشا اثر است .

مبحث دوم : نحوه انعقاد بیمه دریایی

الف) کلیات :

بیمه دریایی مانند هر قرارداد دیگری مرکب از ایجاب و قبول است . در این قرارداد ابتدا صاحب کالا یا کشتی ، کرایه حمل درخواست خود را برای حدود پوشش بیمه ای به بیمه گر اعلام می دارد. بیمه گر پس از مطالعه پیشنهاد پاسخ لازم را مبتنی بر قبول یا رد درخواست اعلام می دارد . ظاهراً که ایجاب ازسوی بیمه گذار و قبول از سوی بیمه گر بوده ولی آنچه مسلم است تامین از سوی بیمه گر و بیمه گذار عرضه می شود تا در ازای این خدمت (Service) مبلغی به عنوان عوض معامله از او دریافت دارد و درحقیقت پاسخ بیمه گر ایجاب و قبول بیمه گذار متعاقب آن خواهد بود. قبول بیمه گذار یا به وسیله نامه ، تلکس ، پست الکترونیک و امثال آن است .

ب) بیمه دریایی

بیمه نامه دریایی سندی است که مشخصات قرارداد بیمه در آن منعکس می شود سند مزبور موافقتنامه نیست و تنها از سوی بیمه گر و بر اساس توافق او با بیمه گذار صادر می گردد . با این همه در تمام قراردادهای بیمه دریایی سند مزبور صادر می شود و طبق عرف و قوانین بیمه چنانچه بیمه نامه صادر نشود آن قرارداد فاقد اثر لازم بوده و طرح دعاوی خسارت مبتنی بر آن نزد محاکم با مشکل مواجه خواهد شد.

ماده 2 قانون بیمه ایران در این خصوص مقرر می دارد: عقد بیمه و شرایط آن باید به موجب سند کتبی باشد و سند مزبور موسوم به بیمه نامه خواهد بود.

در قانون یاد شده در عین حال که وجود بیمه نامه لازم داشته شده اما ضمانت اجرای مشخصی برای آن پیش بینی نشده است .

ماده 22 قانون بیمه دریایی انگلستان :

قرارداد مزبور را قبول ندارد مگر آنکه در یک بیمه نامه منعکس شده باشد . از نظر این قانون تفاوتی ندارد که بیمه نامه مزبور در زمان انعقاد قرارداد با همانگونه که معمول است بعد از آن صادر شود . اصل صدور بیمه نامه است .

در مورد ماهیت بیمه نامه دریایی را به معنی اعم کلمه سند تجاری محسوب داریم . زیرا به هر حال سندی است متضمن تعهد مالی و مشروط است به وقوع حادثه و ورود خسارت احتمالی در آینده و خصوصاً اینکه انتقال دهندگان ( ظهرنویسان ) با صادرکننده در برابر بیمه گذار ( دارنده نهایی بیمه نامه ) مسئولیت تضامنی ندارند. به عنوان سند تجاری به معنی اخص کلمه محسوب گردد. و جنبه تأمینی آن است نه جنبه مبادله پول با پول با آنکه بیان کننده مبلغ معینی مطلب بیمه گذار باشد.

از طرف دیگر حتی اگر بیمه نامه توسط شرکت بیمه ای که دولتی محصوب می شود نیز صادر شود ماهیت آن رسمی نمی گردد . زیرا ماهیت کار بیمه گری در بیمه دریایی تجاری است و شرکت بیمه دولت به معنای حاکمیتی و کارمندان آن به عنوان مامورین رسمی مذکور در ماده 1287 قانون مدنی محسوب نمی شوند تا بیمه نامه صادر سند رسمی به شمار آید. البته این وضعیت در مورد بیمه های اجتماعی دولتی که نقش حمایتی دولت را ایفا می کنند ، متفاوت است و در آن مورد می توان بیمه نامه یا دفترچه های بیمه را سند رسمی محسوب کرد.

1-مندرجات بیمه

تنظیم بیمه نامه براساس ماده 30 قانون بیمه دریایی انگلستان عبارت الزام آور بکار نبوده و ماده 2 قانون بیمه ایران هفت مورد در مندرجات بیمه نامه صریح که به شرح ذیل می باشد.

1)تاریخ انعقاد قرارداد: تاریخ انعقاد قرارداد تا تاریخ شروع بیمه متفاوت باشد یا یک بیمه نامه کلی صادر شود یا موضوعات متعدد یا سفرهای متفاوتی را تحت پوشش قرار دهد .

2) اسم بیمه گر و بیمه گذار : اگرچه قانون تنها ذکر نام طرفین قرارداد را ضروری دانسته ولی با توجه به مشخص نمودن طرفین قرارداد ذکر سایر مشخصات خصوصاً بیمه گذاران که ممکن است نامه های مشابه داشته باشند لازم است .و به لحاظ ویژگی بیمه دریایی و این که ممکن است موضوع بیمه دریایی در طول مدت بیمه چند دست منتقل شود. ماده 6 قانون بیمه اجازه داده است که بیمه نامه مزبور بنام حامل صادرگردد و انتقال با ظهر نویسی ممکن است

3)موضوع بیمه : مالی که بیمه می شود اعم از کالا ، کشتی، کرایه حمل.

4) حادثه یا خطری که عقد بیمه به مناسبت آن به عمل می آید .موضوع بیمه به طور کلی وقوع احتمالی حادثه است . وقوع و میزان خطرات تاثیردر نرخ و شرایط بیمه دارد و به هر دوی موضوع و خطر بیمه شده (مورد بیمه )می گویند.

5) ابتدا و انتهای بیمه : مدت در قرارداد بیمه دریایی برای سفر ویا مدت معین باشد برای کشتیها مدت معین و برای کالاها بیمه در سفر کاربرد دارد.

6) حق بیمه : حق بیمه یکی از عوضین قرارداد بیمه است که در ازاء تامین قرار می گیرد. حق بیمه با توجه به نوع ، ارزش ، خطر و مدت بیمه و شرایط قرار داد تعیین می شود.

7) میزان تعهد بیمه گر در صورت وقوع حادثه : بیمه نامه دارای مبلغی است معادل یا کمتر یا بیشتر از ارزش مورد بیمه و حداکثر تعهد بیمه گر را نشان می دهد.

2)انواع بیمه نامه دریایی:Voyage policy

1-2- به لحاظ مدت: به سه نوع

الف : بیمه نامه که برای سفر معین: مشخصات مربوط به مبدأ و نیز میسری که باید بین این دو بندر طی شود در بیمه نامه قید می گردد.

Fime policy

ب: بیمه نامه برای مدت معین : این نوع بیمه نامه در بیمه کشتی ، مسئولیت سازندگان و تعمیرکاران کشتی و تولیدکنندگان محصولات و وسایل دریایی معمول است .

Mixed policy

ج) بیمه نامه مختلط : مدت بیمه به صورت تلفیقی از سفر و مدت معین قید شده است .

2-2- بیمه نامه به لحاظ قلمرو ( خشکی و دریا) : Mixed and land

خطرات بیمه ای خشکی و دریا را تحت پوشش واقع می سازد که کالا را از انبار فروشنده تا انبار خریدار تحت پوشش قرار می دهد. برای تمام مراحل خشکی و دریا.

3-2- بیمه نامه های عمومی : General policy :

مقصود از آن بیمه نامه ای که در ارتباط با قرارداد بیمه ای صادر می شود. شرایط کلی یا یک مدت کلی در قرارداد مورد توافق قرار می گیرد.

الف: بیمه نامه شنا  Fliating policy:

تمام مراحل حمل ونقل را شامل ودر مورد کالای خاصی بیمه نمی شود و بیمه گر برای هر مورد حمل یک گواهی بیمه (Certificate) مبتنی بر بیمه نامه شناور صادر می شود.

در بیمه شناور نوع کالا ، نرخ حق بیمه ، ارزش کلی موضوعات بیمه ، حداکثر میزان کالا خطرات مورد تعهد بیمه گر مشخص شود.

ب: بیمه نامه باز : Open policy:

بیمه نامه با مدت معین، از یکماه تا دوازده ماه ، سقف ارزش بیمه ندارد. حق فسخ دارد.

4-2- بیمه نامه های دریایی به لحاظ ارزش مورد بیمه :

الف) بیمه نامه با ارزش توافق شده ( (Valued policy:

ارزش توافق شده مبنای وصول حق بیمه و حداکثر تعهد بیمه گر خواهد بود . مگر در دو صورت زیر:

1)تقلب و عدم حسن نیت بیمه گذار در اعلام ارزش واقعی کالا.

2)در صورتی که مبلغ اعلام شده کمتر از مبلغی که باید اعلام می شده .

ب: بیمه نامه با ارزش توافق نشده : (Unvalied policy) : مبلغ بیمه حداکثر تعهد بیمه گر است . به شرح ذیل:

1)در بیمه حمل ونقل قیمت مال در مقصد

مبلغ بیمه = تمام هزینه های انجام شده + نفع حاصل از فروش

2)در بیمه کشتی ارزش تجهیزات ، ساز و برگ ، انبار ، خدمه ، پول پیش پرداخت بابت اجرت ملوانان + هزینه های سفر و هزینه های مربوط به بیمه تمام طول مسیر .

3) بیمه کرایه   = هزینه های بیمه + مبلغ ناخالص کرایه که در معرض خطر

4) بیمه کالا و مال التجاره : هزینه های حمل و بیمه + قیمت اولیه مال بیمه شده

5-2) بیمه نامه دلیل وجود نفع(Policy proof of in surance) نفع یا اموال مورد بیمه باید واقعی بوده حداقل در زمان وقوع خسارت وجود داشته باشد و زمان انعقاد قرارداد وجود داشته باشد.

3)انتقال بیمه نامه : (Assigment of policy) :

الف: با انتقال منافع قابل بیمه شدن صورت می پذیرد و با ظهرنویس و امضاء می باشد.

ب: در قرارداد اصلی قید انتقال در موضوع بیمه قید شود.

ج: اسلیپ (slip) و انواع آن: غیر از بیمه نامه به به عنوان قرارداد بیمه دریایی سند دیگری به نام اسلیپ معروف است این سند توسط دلال بیمه براساس پیشنهاد بیمه گر از سوی بیمه گذار صورت می پذیرد و تنظیم و بیمه گران متعدد ارائه می شود و بیمه گران هر کدام با اوضاع و احوال و شرایط پیشنهاد با نرخ مشخصی درصد معینی از پوشش بیمه ای را پذیرفته و با قید آن (Line) روی اسلیپ آن را امضاء می نمایند. این ترتیب در بازارهای بزرگ بیمه دریایی خصوصاً انگلستان بیشتر رواج دارد.

اعتبار اسلیپ مانند بیمه نامه نیست معذلک اولاً با استناد به آن میتوان از بیمه گردرخواست نمود تا بیمه نامه را صادر کند. ثانیاً : چنانچه در تاریخ انعقاد قرارداد اختلاف باشد مراجعه به تاریخ اسلیپ جهت تعیین دقیق تاریخ انعقاد قرارداد قابل قبول است و در ماده 21 قانون بیمه دریایی انگلستان تصریح شد. قانون بیمه دریایی انگلستان سال 1906 تصویب و اصلاحیه آن سال 1959 می باشد.

انواع اسلیپ

1)اسلیپ اصلی: (original slip):

اولین اسلیپی که توسط دلال بیمه تهیه و به بیمه گران ارائه تا قبولی  خود را روی آن قید و امضاء کنند . و حاوی مطالب دستور و خواسته بیمه گذار است . مقدمه و پایه بیمه دریایی میباشد.

2)اسلیپ برای امضاء : ( Signing Slip) چون اسلیپ اصلی تنها سندی است که حاوی خط و امضاء آندررایترهاست (دلال بیمه) و کپی تهیه و برای صدور بیمه نامه اصلی صادر گردد. این اسلیپ ها ( اسلیپ برای امضاء) نام دارند .

3) اسلیپ با پوشش باز: : (Open cover) دلال بیمه به جای آنکه برای تک تک موارد بیمه که مشابه یکدیگرند اسلیپ های جداگانه تهیه و جریان مذکور در بالا را طی نماید.

4) کلوزها (Cluese): شرایط ضمن العقد در قرارداد بیمه دریایی توسط انجمن بیمه گران لندن و قانون انگلستان که حدود حقوق و تعهدات بیمه گر و بیمه گذار را معین می کند و این کلوزهای توسط بیمه نامه S.G که ضمیمه قانون بیمه دریایی انگلستان (1906) است تدوین شده و هر کدام به مورد و موضوع بیمه ای خاص است .

بیمه مضاعف و اتکایی

الف) بیمه مضاعف :Double insuraqnce بیمه گذاری با مراجعه به چند بیمه گر برای یک موضوع بیمه در برابر خطرات یکسان در مدت مشابه به نفع خود با شخص دیگری چند قرارداد بیمه دریایی منعقد نماید. و در بیمه مضاعف باید مدت ، موضوع خطر ، مبلغ و ذینفع است تعدد یا وحدت بیمه گذار یا بیمه گر در این خصوص نقشی ندارد و در خصوص نحوه تسویه خسارات و تقسیم آنها بین بیمه گر در نظر گرفته می شود.

ب: بیمه اتکایی : (Reinsurance) بیمه اتکایی بین دو بیمه گر که به موجب آن یکی از آن دو بخشی از تعهدات خویش را در ازاء پرداخت قسمتی از حق بیمه به دیگری به او منتقل می کند بیمه گر واگذارنده ( بیمه گر مستقیم ) و به بیمه گر قبول شده (بیمه گر اتکایی) میگویند.

علل موجهه بیمه اتکایی از نقطه نظر حقوقی

اول: تامین واقعی بیمه گذار : زمانی که مبلغ بیمه بسیار سنگین تر از امکانات بیمه گر باشد و بیمه گذار اطمینان از پرداخت خسارت نداشته باشد چند بیمه گر به طریق اتکایی بیمه گر مستقیم را حمایت نمایند.

دوم : از نظر بیمه گر: بیمه گر زمانی که امکانات او متناسب با مبلغ بیمه نباشد حسن نیت داشته و از ابتدا تحصیل پوشش اتکایی نماید .

2) انواع قرارداد اتکایی :

بیمه اتکایی دارای انواع و اشکال مختلف است:

الف: بیمه اتکایی به نسبت       ب: بیمه اتکایی بدون نسبت

سیستم های بیمه اتکایی

اول: بیمه اتکایی اختیاری: بیمه گر مستقیم موردی خاص از قرارداد بیمه خود را به بیمه گر اتکایی عرضه می کند و او اختیار قوبل یا رد دارد.

دوم : بیمه اتکایی باز : بیمه گر اتکایی به بیمه گر مستقیم یا دلال بیمه این اختیار را می دهد که در چارچوب شرایط اعلام شده خطرهایی را در تعهد وی قرار دهند.

سوم : بیمه اتکایی قراردادی ( مشارکتی و مازاد ) : بیمه گر مستقیم تعهد می کند تمام یا بخشی از آنچه را که در طول مدت قرارداد ،بیمه می کند به بیمه گر اتکایی واگذار نماید و بیمه گر اتکایی تعهد به پذیرش شرایط قرارداد می شود.

بیمه اتکایی قراردادی خود دارای دو قسم است :

1)قرارداد مشارکتی : بیمه گر مستقیم قسمتی از قرارداد خود را به بیمه گر اتکایی منتقل میدهند .

2)قرارداد مازاد : بیمه گر مستقیم قسمتی از قرارداد خود را که مایل نیست یا نمی تواند نگهداری کند به بیمه گر اتکایی واگذار می کند.

چهارم : بیمه اتکایی مازاد خسارت : برای حمایت از بیمه گر مستقیم در برابر خسارات سنگین می باشد.

پنجم : بیمه اتکایی حداکثر خسارات : بیمه گر برای قراردادهای خود مازاد خسارت پوشش اتکایی تحصیل کند : مجموع خسارات و حتی هزینه های یکسال او .

ششم : صندوق بیمه اتکایی : چند بیمه گر مستقیم متفقاً صندوق یا حساب خاصی را تشکیل که در نقش بیمه گر اتکایی برای آنها در بیمه کالای خاصی می باشد و هر عضو به میزان مشارکت از خسارت وارده دریافت می نمایند .

نتیجه :

بیمه دریایی یک نوع تجارتی است خاص که حساب احتمالات و تقسیم خطر مبتنی بوده و به اشخاص و شرکت ها و دولتهایی که در جریان تجارت از طریق دریا حوادث زیانبار طبیعی و غیرطبیعی (تامین) عرضه می گردد.

 

 

 

سوالات

 

1-مندرجات بيمه دريايي را نام ببريد ؟

الف) تاريخ انعقاد قرارداد   ب) اسم بيمه گر وبيمه گذار   ج)موضوع بيمه   د)حادثه يا خطري كه عقد به مناسبت آن به عمل مي آيد   ذ) ابتدا وانتها بيمه     ر)حق بيمه       ز) ميزان تعهد بيمه گر در صورت وقوع حادثه

 

2- انواع بيمه دريايي به لحاظ مدت را نام ببريد ؟

الف ) بيمه نامه براي سفر معين   ب) بيمه نامه براي مدت معين    ج)بيمه نامه مختلط

 

3- براي اينكه يك عقد مستقل شناخته شود بايد واجد چه شرايطي باشد ؟

الف)  عقد مزبور داراي آثار عقلاني ووي‍ژگيهايي باشد كه آن را از ساير عقود شناخته شده متمايز سازد

ب) عقد مزبور مخالفتي با قواعد كلي صحت معاملات نداشته وجنبه نامشروعي را متضمن نباشد

 

 

 

 

 

[ شنبه بیست و هفتم آبان 1391 ] [ 23:5 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]
بسمه تعالی
بیمه بین المللی انگلستان ECGD
Export Credit Guarantee Department
استاد مربوطه : دکتر علیرضا حسنی
گردآورندگان : آزاده موسایی نژاد، شهلا شاهسوند ، فاطمه کرامتی ، مینا گنجی فر
دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان
رشته : کارشناسی ارشد حقوق تجارت بین الملل 
 
 
مقدمه:

شرکت‌های بیمه از جمله نهادهای مهم و محوری‌ مالی هستند که علاوه بر تأمین امنیت فعالیت‌های‌ اقتصادی از طریق ارائه خدمات بیمه‌ای،با مشارکت‌ و به‌کارگیری منابع مالی انباشته شده نزد خود در بازارهای مالی می‌توانند موجب تحرک پویایی و رشد و توسعه بازارهای مالی شوند و منابع مالی سرشمار زیادی‌ از فعالیت‌های اقتصادی و طرح‌های سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی را فراهم آورند.

بیمه،نقش مهم و حساسی در رشد و توسعه‌ اقتصادی به‌خصوص در کشورهای درحال توسعه دارد. توجه به جایگاه و عوامل مؤثر بر آن و همچنین تأثیر انواع سیاست‌های اتخاذ شده در این بخش،اثرات قابل‌ ملاحظه‌ای بر اقتصاد کشور خواهد داشت.

از شاخص‌های توسعه‌یافتگی هر کشوری می‌توان‌ از حضور در بازارهای جهانی نام برد.پیشرو بودن در صحنه اقتصاد جهانی زمینه‌ساز گسترش تولید داخلی‌ هر کشوری است.در این زمینه بسترسازی لازم برای حضور اقتصاد کشور در صحنه جهانی باید آماده شود. بی‌تردید صادرات از عوامل مهم و مؤثر در ارزیابی‌ تراز بازرگانی در کشورهای مختلف و به خصوص در کشورهای درحال توسعه است.فعالیت‌های تجاری و به ویژه فعالیت‌های صادراتی به موجب ماهیتشان اغلب با ریسک همراه‌اند.در معاملات صادراتی به علت کمبود اطلاعات و عدم شناخت کافی طرفین از یکدیگر، به دلیل قرار گرفتن آنها در کشورها و ملیت‌های‌ متفاوت،هر دو طرف با خطر مواجه‌اند.آنچه می‌تواند در ثبات اقتصادی کشورها مؤثر باشد،توجه به نتایج‌ وقوع خطرهایی است که به ویژه در توسعه صادرات‌ تعیین‌کننده است. در فروش اعتباری که از پررونق‌ترین روش‌های‌ بازرگانی است،خریدار در ازای دریافت کالا یا خدمات از فروشنده،پرداخت وجه آن را در تاریخ‌ معینی تعهد می‌کند و فروشنده نیز برای وصول به موقع‌ مطالبات خود،درصدد تأمین امنیت دریافت طلب‌هایش‌ برمی‌اید.فروشنده با وجود آنکه از مشتریان وثیقه‌ می‌گیرد،اما باز هم با ریسک وصول نشدن مطالبات‌ خود،یا خسارت ناشی از تأخیر در وصول آن روبه‌رو است؛بنابراین فروشنده،خطر احتمالی معامله را با دریافت بیمه اعتباری به بیمه‌گر منتقل می‌کند.این‌ روش فروش،بیشتر در کشورهای توسعه‌یافته و پیشرفته‌ دنیا دیده می‌شود؛زیرا این کشورها،از ثبات اقتصادی‌ و اجتماعی نسبی برخوردارند.بنابراین استفاده از تجربه‌ این کشورها،بستر مناسبی برای گسترش هرچه بیشتر صادرات کشور فراهم خواهد کرد. اطمینان به وجود یک حمایت‌کننده در مواقع خطر سبب ایجاد امنیت، رشد و توسعه پایدار خواهد شد.بیمه،عقدی است که‌ به موجب آن یک طرف تعهد می‌کند در ازای دریافت‌ وجه از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده بر وی را جبران کند یا وجه معینی را بپردازد.

معامله اعتباری،معامله‌ای است که در آن کالاها یا خدمات،بدون استفاده از پرداخت آنی و مستقیم‌ دادوستد می‌شوند.

فلسفه وجودی بیمه‌های اعتباری کمک به‌ رشد و توسعه صادرات کشورهاست.این امر از دو طریق انجام می‌شود:کمک به صادرکنندگان برای‌ دریافت وام از بانک‌های داخلی از طریق صدور بیمه‌نامه‌های اعتباری داخلی که براساس آن،بانک‌ها به‌ صادرکنندگان وام‌های درخواستی پرداخت می‌کنند و دیگری که اهمیت بیشتری دارد،تضمین دریافت بهای‌ کالاهای صادرشده از خریدار خارجی است

خطرات تحت پوشش بیمه‌های اعتباری به دو دسته‌ خطرات قبل و بعد از صدور کالا تقسیم می‌شود.

تولید برخی از کالاها با سفارش خریدار خارجی‌ انجام می‌شود و در صورت فسخ قرارداد از طریق‌ خریدار،ممکن است کالای تولیدشده مشتری دیگری‌ نداشته باشد و یا به قیمت موردنظر و در زمان مناسب‌ به فروش نرسد.لذا در این‌گونه مواقع شرکهای‌ بیمه،زیان واردشده به صادرکننده را جبران می‌کنند. موارد تحت پوشش بیمه صادرات قبل از صدور کالا شامل عدم اجرای قرارداد توسط خریدار خارجی‌ به علت ورشکستگی و اعسار،خطرات سیاسی و اقتصادی که منجر به وقوع خسارت شود،فسخ قرارداد و منصرف شدن خریدار است.گفتنی است که این‌ پوشش‌ها اغلب در مورد کالاهای صنعتی اجرا می‌شود و در مورد کالاهای سنتی،پوشش‌های بیمه پس از صدور کالا اعمال می‌شود.خطرات پس از صدور کالا در دو قالب کلی خطرات اقتصادی و غیر اقتصادی‌ تقسیم‌بندی می‌شود.خطرات اقتصادی که ممکن است‌ صادرات یک کالا را تهدید کند،متفاوت است و همه آنها تحت پوشش بیمه اعتباری قرار نمی‌گیرد؛ اما آنهایی که در بیمه اعتباری تحت پوشش و حمایت‌ شرکت‌های بیمه قرار می‌گیرند شامل ورشکستگی یا اعسار خریدار،عدم پرداخت بهای کالای صادر شده و یا قصور و تأخیر در پرداخت بهای کالای صادر شده‌ که توسط خریدار مورد قبول واقع شده است،قصور در قبول یا عدم قبول کالای صادر شده و همچنین خطراتی‌ نظیر نوسانات نرخ ارز می‌شود.خطرات غیر اقتصادی به‌ دو قالب کلی خطرات سیاسی و حوادث تقسیم می‌شوند و در زمان‌هایی که کالا صحیح و سالم به مقصد نرسد و یا واردکننده یا خریدار خارجی،وجه یا پول کالا را نپردازد شرکت بیمه از عهده خسارت برآمده و پول‌ صادرکننده را به او تحویل خواهد داد.

انواع بیمه‌نامه‌های پس از صدور کالا شامل بیمه‌نامه‌ پس از صدور،بیمه‌نامه کل صادرات،بیمه‌نامه صادرات‌ به بازارهای منتخب،بیمه‌نامه صادراتی معاملات منتخب، بیمه‌نامه صادراتی فروش از انبارهای خارجی،بیمه‌نامه‌ صادراتی کالاهای امانی در خارج،بیمه‌نامه صادراتی‌ مجدد و بیمه‌نامه تجارت خارجی می‌شود.

سازمان ضمانت صادرات اعتباری‌انگلستان ECGD :
Export credit  guarantee department

سازمان ضمانت صادرات اعتباری انگلستان، سازمانی دولتی است که تحت‌نظر وزارت بازرگانی‌ انگلستان انجام وظیفه می‌کند و از نظر مالی از طرف‌ خزانه‌داری اختیار کافی دارد.این سازمان به موجب‌ قانون بیمه اعتبارات صادراتی انگلستان در سال 1919 به وجود آمد و کار خود را از سال 1930 آغاز کرد و در این سال 20 میلیون لیره از صادرات انگلستان را تحت پوشش ضمانتی قرار داد.پس از آن به تدریج‌ بر حجم فعالیت‌های آن افزورده شد؛به طوری که در اوایل دهه پنجاه،رقمی معادل 732 میلیون پوند و در اوایل دهه شصت،رقمی معادل 347 میلیون پوند و در اوایل دهه هفناد،رقمی معادل 2183 میلیون پوند از صادرات انگلستان را تحت پوشش گرفت و در سال‌ مالی 1972-1971 رقمی معادل 63/3 درصد و در مارس 1975 رقمی برابر 6/45 میلیارد پوند از صادرات‌ انگلستان تحت پوشش بیمه‌های اعتباری قرار داشت.

با توجه به دولتی بودن،سازمان‌ ECGD از مزایایی‌ برخوردار است که می‌توان معافیت از مالیات بر درآمد و استفاده از تسهیلات دولتی را از جمله موارد آن‌ ذکر کرد.همچنین در مواردی که خسارت سنگینی‌ را متحمل شود،دولت با تصویب پارلمان آن را تأمین‌ خواهد کرد.

ضمانت‌نامه‌های صادرشده توسط ECGD عبارت‌اند از:

*ضمانت‌نامه عمومی پس از صدور؛

*ضمانت‌نامه عمومی قرارداد؛

*ضمانت‌نامه میان‌مدت؛

*ضمانت‌نامه مبادلات خارجی؛

ضمانت‌نامه فروش از انبارهای خارج؛

*ضمانت‌نامه خدمات؛

*تضمین خطرات تغییر ارزش کالای صادرات؛

*بیمه‌نامه سرمایه‌گذاری‌های خارجی؛

*ضمانت‌نامه صادرشده برای تضمین وام‌های‌ صادراتی اعطایی به بانک‌های انگلیس؛

*ضمانت‌نامه‌های شرکت در مناقصه و حسن انجام‌ کار.

به موجب قانون ضمانت صادرات انگلستان در 1968 در بیمه‌های صادراتی با توجه‌ ECGD دو بخش عرضه می‌شود. بخشی که می‌تواند آن‌ها ECGD به ضوابط قانونی داخلی خود را تضمین کند و بخش دوم معاملاتی است که بنا به علل متعدد از جمله نامناسب بودن وضعیت خریدار،نبود ثبات در کشور خریدار،شرایط اعتباری بلندمدت‌تر از حد معمول و...از است‌ ECGD طرف دولت تضمین خواهد کرد.

تحولات ECGD:

در اوت سال 1988وزیروقت بازرگانی بریتانیا لردیونگ دستور مطالعه در بهینه سازی ECGD را صادر نمود که درسال 1989 توصیه های در این خصوص منتشرشد که باید دو فعالیت Insurance group  و Project group به صورت جدا و مستقل از هم ولی به صورت بیمه های اتکایی مرتبط(reinsurance link )برقرار باشند .درهمین سال کمیته بازرگانی صنایع از ایده خصوصی سازی Insurance group  حمایت کرد که توصیه های زیل را صادرنموده .

قابل توجه طی که‌ خدمات عرضه شده در بخش یک سال‌های دههء 1990 خصوصی شده‌اند.به‌طور کلی وظایف به شرح زیر تعریف شده‌ ECGD است:

1.بیمه و ضمانت به صادرکنندگان انگلیسی در مقابل‌ خطرات پرداخت نکردن خریدار خارجی.

2.بیمه و ضمانت به بانک‌ها در قبال پرداخت نکردن‌ اعتباری که به صادرکنندگان انگلیسی اعطا می‌کنند.

3.بیمه و ضمانت وام گیرندگان خارجی برای کالاهایی که‌ براساس اعتبار مدت‌دار به آن‌ها فروخته می‌شود.

بنابراین‌ ECGD با توجه به وظایف خود،شرایط اقتصادی-سیاسی انگلستان و احتیاجات صادرکنندگان در دو زمینه تأمین امنیت و تأمین مالی انواع و اقسام خدمات و تسهیلات را عرضه می‌کند و خطرات بازرگانی و غیر بازرگانی را تحت پوشش قرار می‌دهد.

ضمانت‌نامه برای پروژه‌های مهّم و کالاهای سرمایه‌ای، پروژه‌های ساختمانی،قراردادهای خدماتی،بیمه سرمایه‌گذاری‌ خارجی،انواع و اقسام ضمانت‌نامه‌های خاص،بیمه‌نامه‌ تغییرات نرخ ارز،توسعه بازار،تغییر قوانین و مقررات،صدورخدمات فنی-مهندسی و...برخی از خدمات ارزنده‌ ECGD در زمینه تأمین امنیت هستند.

تضمین بانک‌ها در برابر اعطای،اعتبار فروشنده،اعتبار خریدار،خطوط اعتباری و...برخی از مهّم‌ترین تسهیلات‌ ECGD در تسهیل تأمین مالی صادرات هستند.

سازمان ضمانت صادرات انگلستان‌ ECGD به‌طور متوسط سالانه حدود 30 تا 63 درصد صادرات انگلستان را تحت‌ پوشش حمایتی خود قرار می‌دهد.

ECGD براساس شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی و سیاسی کشورها را دسته‌بندی کرده و نرخ حق بیمه و حق‌ تضمین خود را متناسب با سطح و میزان ریسک در آن‌ها تعیین‌ می‌کند.

وجوه به دست آمده از حق بیمه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های‌ سازمان که از ما زاد نقدی آن است و بهره دریافتی به موجب‌ قراردادهای بین المللی استفاده از بدهی مهم‌ترین منابع درآمدی‌ ECGD هستند.قابل توجه است که کسری‌های‌ ECGD از طریق بودجه دولت تأمین می‌شود.

قابل توجه است که در 1995 کشور انگلستان 932/9 میلیارد دلار صادرات کالا و 85/6 میلیارد دلار صادرات‌ خدمات داشته است که به ترتیب مقام پنجم و چهارم جهان را کسب کرده است. بی‌شک این حجم بالای صادرات در کشور انگلستان بیانگر وجود بستر مطمئن اقتصادی است که صنعت‌ بیمه و به ویژه بیمه‌های صادراتی در ایجاد این بستر مطمئن‌ نقش شایسته‌ای را ایفاء کرده است.

ضمانت نامه‏های صادره توسط ECGD
ضمانت نامه عمومی پس از صدور

با این ضمانت نامه کلیه صادرات قابل بیمه صادرکننده تضمین می‏شود و مشمول کالاهایی است که با اعتبارات کوتاه مدت حداکثر تا 6 ماه به فروش می‏رسد.با وجود این نوع ضمانت نامه این سازمان 95 درصد خسارت حادثه را بر اثر خطرات سیاسی و اقتصادی و 90 درصد بر اثر خطرات بازرگانی را به صادرکننده‏ پرداخت می‏کند.

ضمانت نامه عمومی قرارداد

این ضمانت نامه صادرکننده را از زمان عقد قرارداد در برابر خطرات سیاسی و تجاری بیمه می‏کند. حداکثر مدت اعتبار کالاهای مشمول ضمانت نامه 12 ماه پس از قرارداد و میانگین نرخ بیمه برای 2 مورد فوق‏ 34 درصد است.

ضمانت نامه میان مدت

برخی از صادرکنندگان مجبورند برای فروش کالاهای ساخته‏شده و کالاهای مهندسی خود اعتباری‏ بیش از شش ماه به خریدار خارجی اعطا کند.بدین منظور سازمان ضمانت صادرات انگلستان ضمانت‏نامه‏ میان مدت را برای این قبیل معاملات به نفع آنها صادر می‏کند که حداکثر مدت اعتبار فروش کالا به 5 سال‏ می‏رسد و از نظر درصد پرداخت خسارت و موارد تضمین مانند دو مورد قبل است ولی از نظر حق بیمه، کمی بالاتر از ضمانت نامه عمومی کوتاه مدت بوده و از 77 درصد تا 05/3 درصد است.

ضمانت نامه مبادلات خارجی

در صورتی که یک بازرگان انگلیسی کالای خارجی را وارد کند و مجددا به کشور دیگر صادر کند و یا حتی هنگامی که کالایی را از کشوری به کشور ثالثی مستقیما فروخته و منتقل کند،اگر کالای مورد معامله‏ رقیب کالای انگلیسی نباشد،خسارت قابل پرداخت برای کلیه خطرات 90 درصد و میانگین حق بیمه 33 درصد است.

 

ضمانت نامه فروش از انبارهای خارج

این نوع بیمه یا مستقیما به صورت ضمانت نامه،مخصوص انبارهای خارج است و یا این که به صورت‏ الحاقیه‏ای به ضمانت نامه عمومی فروش از انبارهای خارجی،صادرکننده را بیمه می‏کند.خطراتی که تضمین‏ می‏شوند عبارتند از توقیف،مصادره،عدم اجازه خروج ارز و صادرات مجدد،در این مورد حق بیمه متعلقه‏ در هر ماه بین 01/0 درصد تا 05/0 درصد است.

ضمانت نامه خدمات

صدور خدمات انگلیسی از جمله خدمات مهندسی،تعمیرات،قرارداد اجاره،خدمات فیلم،موافقت نامه‏های‏ حسن انجام کار،مشاوره فنی در برابر خطرات ورشکستگی طرف قرارداد،قصور در پرداخت وجه،محدودیت‏ ارزی و جنگ و آشوب بیمه می‏شود و ضمانت نامه خدمات به نفع صادرکننده خدمت صادر می‏شود.

تضمین خطرات تغییر ارزش کالای صادراتی

این نوع ضمانت نامه تغییرات ناگهانی قیمت عوامل تولید یا سایر هزینه‏ها را در انگلستان که موجب‏ افزایش قیمت کالا در حین اجرای قرارداد می‏شود نسبت به مازاد افزایش قابل قبول خریدار خارجی،بیمه‏ می‏کند این نوع تضمین درشرایط استثنایی به کالاهای سرمایه‏ای که حداقل ارزش قرارداد مربوط به آنها 2 میلیون پوند با قیمت عوامل تولید داخلی بکار رفته در آن حداقل 1 میلیون پوند و دوران تولید حداقل 2 سال‏ باشد تعلق می‏گیرد و پرداخت خسارت 75 درصد است.

بیمه نامه سرمایه‏گذاری‏های خارجی

سرمایه‏گذاران انگلیسی که در خارج سرمایه‏گذاری می‏کنند تحت این بیمه نامه حداکثر به مدت 15 سال در برابر خطرات سیاسی از قبیل مصادره اموال به طور مستقیم و یا غیر مستقیم،خسارات حاصل از جنگ،آشوب و انقلاب و محدودیت در بازگشت عوامل سرمایه‏گذاری،بیمه می‏شوند.تضمین این نوع بیمه 90 درصد خسارات حادثه بر مبنای اصل و بهره سرمایه‏گذاری است.

ضمانت نامه صادره برای تضمین وام‏های صادراتی اعطایی به بانک‏های انگلیس

صادرکنندگان انگلیسی علاوه بر این که صادراتشان تحت ضمانت نامه‏های سازمان ضمانت صادرات‏ انگلستان در برابر خطرات سیاسی،اقتصادی و بازرگانی تضمین می‏شود،می‏توانند با استفاده از تسهیلات‏ ترجیحی مبالغ لازم را برای توسعه فعالیت‏هایشان از بانک‏ها دریافت کنند.

 

ضمانت نامه‏های شرکت در مناقصه‏ها و حسن انجام کار

ECGD به هیچ وجه ضمانت نامه حسن انجام کار و غیره را صادر نمی‏کند بلکه به طور غیر مستقیم با ضمانتی که به بانک‏ها و مؤسسات معتبر صادرکننده می‏دهد آنها را وادار می‏سازد که با شرایط آسانتری‏ برای صادرکنندگان ضمانتنامه صادر کنند.

ECGDچهار بخش تعهد پروژه در اختیار دارد که سه بخش مربوط است به مناطق جغرافیایی آسیا و اقیانوس آرام ، خاورمیانه ، آفریقای شمالی و آمریکا و صحرای آفریقا و اروپا چهارمین بخش در امر تجارت فضایی و دفاع تخصص دارد .

 

OECD

Organization for Economic Cooperation and Development

 

سازمان همکاری اقتصادی و توسعه

سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در ۱۴ دسامبر سال ۱۹۶۰ با امضای یک کنوانسیون ۲۱ ماده‌ای توسط کشورهای اتریش، بلژیک، کانادا، دانمارک، فرانسه، آلمان، یونان، ایسلند، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، پرتغال، اسپانیا، سوئد، سوئیس، ترکیه، انگلیس و آمریکا تاسیس شد.

     بعدا با پیوستن کشورهای ایتالیا، ژاپن، نیوزیلند، فنلاند، استرالیا، جمهوری چک، مجارستان،  مکزیک، کره جنوبی، لهستان و جمهوری اسلواکی تعداد اعضای این سازمان به ۳۰ کشور افزایش یافت.

    که مقر آن در پاریس است به عنوان باشگاه کشورهای ثروتمند، مرکز پژوهشی، موسسه نظارتی و دانشگاه غیر آکادمیک یاد می‌شود. به تعبیری عمده ترین سازمان تصمیم گیرنده اقتصادی بین المللی است و برخی نیز با توجه به جایگاه و تاثیر این سازمان بر کم و کیف اقتصاد جهان ، آن را تصمیم گیرنده نهایی امور اقتصادی جهان تلقی می کنند.

سازمان همکاری اقتصادی و توسعه به عنوان یکی از تاثیرگذارترین نهادهای اقتصادی جهانی مجمعی برای کشورهای همفکر به منظور بحث و بررسی، ایجاد و پالایش سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی آنها فراهم آورده استOECD. با ارزیابی تجارب مشترک اعضا و جستجوی راه حل برای مشکلات مشترک از طریق هماهنگ کردن سیاست های داخلی و بین المللی به آنها کمک می کند. توصیه های سازمان همکاری اقتصادی و توسعه به اعضا در شکل موافقتنامه های       الزام آور حقوقی همچون موافقتنامه های مربوط به مبارزه با رشوه و قانون جریان آزاد سرمایه و خدمات یا از طریق ساز و کارهای غیرالزام آور صورت می‌گیرد.

اگر چه سازمان همکاری اقتصادی و توسعه به عنوان باشگاه کشورهای ثروتمند و همفکر معروف شده است اما عضویت در آن به کشورهای یک نقطه خاص از جهان محدود نیست و امروزه کشورهایی از آمریکای لاتین، اروپایی شرقی و آسیای جنوب شرقی نیز عضو این سازمان هستند. مهمترین شرایط عضویت در OECDپای بندی یک کشور به اقتصاد بازار آزاد و دمکراسی کثرت گرایانه است البته این سازمان از کشورهای غیرعضو نیز خواسته است تا به موافقتنامه ها و قراردادهای آن بپیوندند که در این خصوص اکنون 100 کشور غیر عضو از جمله برزیل، چین و روسیه و تعدادی از کشورهای آفریقایی با  OECD همکاری می کنند.عمده فعالیت های سازمان همکاری اقتصادی و توسعه توسط دبیرخانه آن که در پاریس مستقر است انجام می شود. در حال حاضر بیشتر حق عضویت (حدود ۲۵ درصد بودجه) سازمان همکاری اقتصادی و توسعه را آمریکا پرداخت می‌کند. پس از این کشور ژاپن بیشترین سهم را در تامین بودجه دارد. آمارها و تحلیل های سازمان همکاری اقتصادی و توسعه به ویژه در زمینه آمارهای مقایسه ای، اقتصادی و اجتماعی از مهمترین و قابل اعتماد ترین آمارهای منتشر شده در این زمینه به شمار می رود.

فعالیت کشورهای غربی از سالهای 1960-1961 تا دسامبر سال 1973 بیشتر به مسائلی از قبیل رشد اقتصادی در سطح جهانی ، اشتغال کامل ، کاهش تورم ، نوسانات بازار ارز و ... متمرکز بود. از سال 1974 به بعد کشورهای مذکور با بحران انرژی و عواقب ناشی از آن مواجه شدند. این گونه جریانات نیز طبعا در فعالیت سازمان که اجتماعی از کشوهای غربی است، منعکس شد، تا آنجا که وظایف سازمان مذکور، امروزه به بررسی و حل مشکلات مربوط به اقصاد داخلی کشوهای عضو معطوف شده است

در حال حاضر ECAs تحت نظارت OECD فعالیت کرده وکشورهای عضو وغیر عضو این مجمع با امضای توافق نامه     consensus اهداف زیر را دنبال می کنند :

1- تدارك ساختاري اساسي و پيش بيني خط مشي كلي براي ساماندهي بازار اعتبارصادراتي به صورت منظم

2- جلوگیری از آنچه که به Credit race  تعبیر شده است

شرایط و مقرراتی OECDکه ECAs  طبق موافقت نامه consensus  ملزم به رعایت آن می باشد  :

1.      حداقل دوره بازپرداخت دو سال يا بيشتر باشد

2.      حداقل 15 درصد ارزش قرارداد بايستي توسط متقاضي اعتبار تامين گردد

3.      حداكثر دوره بازپرداخت براي كشورهاي مجموعه 1، پنج سال و براي كشورهاي مجموع 2 ، ده سال ميباشد

4.      چنانچه تامين اعتبار صادراتي شامل نرخ بهره ثابت نيز باشد ، بايد بر مبناي CIRRs  (Commercial Interest Reference Rates )خاص مشخص است، تعيين گردد .

همچنین خط مشی های جدید OECD  که شامل : تعیین  minimum risk premium( حداقل ریسک حق بیمه)ایجاد هماهنگی درتعیین حداقل قیمت ارائه اعتبارصادرات و ايجاد رقابت منصفانه در خصوص هزينه ارائه پوشش اعتباري براي صادر كنندگان كشورهاي عضو می باشد باید مدنظر قرار گیرد .

سازمان هماهنگ قیمت گذاری و ارزیابی ریسک کشور جهت بررسي و ارزيابي احتمال توانايي يك كشور براي   پرداخت ديون خارجي اش در سال 1999 بوجود آمد .

بيمه صادراتي نيز همچون ساير بيمه هاي تجاري متكي بر سيستم ميانگين خطرات است ليكن صادركنندگان مي توانند بازارها وخريداران شناخته شده خود را از پوشش ضمانتي مستثني سازند وكشورها و خريداران نامناسب را جهت بيمه صادرات عرضه نمايند. دراين مورد با توجه به درصد ريسك زياد، حق بيمه و حق تضمين نيز ازنرخ استاندارد بيشتر خواهد بود. که با اصطلاح Minimum Premium Benchmark  یا MPB شناخته می شود که حداقل نرخهايي ميباشد كه تمامي ECAs  برای حق بیمه  های خود باید مدنظر قرار دهند البته می توان حداقل خود را از مقدار اعلام شده بیشتر قرار دهد ولی کمتر امکان پذیر نمی باشد براین اساس اين ارزيابي، بازارهاي اعتبار صادراتي به هفت گروه تقسيم مي شوند كه در آن گروه 1 داراي كمترين مخاطره و گروه 7 داراي بيشترين مخاطره ميباشد برا اساس آخرین ارزیابی OECD در سال 2006 ایران دارای رتبه 5 می باشد که در دوره قبل از آن این رتبه 4 بود است .

Buyer Credit Package   

خریدار بسته های اعتباری :

در واقع از مزایایی این نوع خدمات بیمه :

1-                 صادرکننده :  دريافت نقدي + پوشش ريسك

2-                 خريدار : نرخ بهره ثابت + فرصت کافي + تنوع ارزه

3-                 بانك : تضمين 100% اصل و بهره وام

عواملی که باعث رقبت در استفاده از  Buyer Credit Package می شود:

1.      عدم تمايل خريداران خارجي به پرداخت نقدي

2 . محدوديت صادر آننده در تنظيم جريان مالي

3 . عدم تمايل صادر آنندگان به پذيرش ريسك قراردادهاي با پرداخت غيرنقدی

4 . تمايل بانكها به ارائه تضمين از سويECAs (ECGD) در راستاي تدارك وام

 

 

Buyer Credit Package

شرایط اعطای اعتبار نامه :

1-حداقل ارزش قرار داد 1 میلیون پوند با معادل ان د رارزها ی معتبر

اعتبار جهت قرارد هایی با ارزش 5 میلیون پوند یا بیشتر طراحی شده است

3-دوره باز پرداخت با ید دو ساله باشد

4- 15 در صد ارزش قرارداد باید توسط خریدار مستقیما به فروشنده پرداخت گردد

5- بانکهایی که انتخاب می شوند باید شرایطی که در قانون 1987 بانک پیش بینی شده باشد را دارا باشد

Supply contract - 1

 طرفين: صادر آننده و خريدار خارجي

ü                 پيش بيني مفادي جهت پرداخت 15% ارزش قرارداد به طور مستقيم توسط خريدار خارجي

ü                 پيش بيني مفادي در خصوص پرداخت ارزش قرارداد و نحوه آن چنانچه موضو ع وام منتفي گردد

ü                 به طور آلي مفاد قرارداد بايد با نظر و تاييد ECGD تنظيم گردد

 

Premium contrat-2

طرفين: صادر کننده و ECGD :

ü           پيش بيني مفادي جهت پرداخت هنگام امضاي اين قراداد . البته پرداخت ميتواند با اقساط باشد

ü           پيش بيني مفادي در خصوص انجام کار مطابق با درخواستECGD

ü           اخذ موافقت صادرکننده مبني بر اينكه به طور آلي مراحل مختلف کار بايد با نظر و تاييد ECGD تنظيم گردد

ü     هزينه Premium در ارزش قرارداد اصلي لحاظ گردد

ü           نحوه محاسبه بر مبناي مقدار وام، ريسكهاي ECGD ، کشور خريدار ، دوره ريسك،و ... ،

ü           Premium شامل 5000 پوند هزينه اداري ميباشد که غير فابل برگشت است

Support contract-3

       طرفین : بانک و ECGD

ü           پيش بيني ضمانت بنفع بانك در خصوص صددرصد باز پرداخت وام اعطا شده .

ü           اخذ موافقت بانك مبني بر اينكه به طور آلي مراحل مختلف تدارك وام بايد با نظر و تاييد ECGD صورت گيرد

ü      در صورت قصور خريدار از پرداخت صددرصد قسط پرداخت نشده بعلاوه بهره متعلقه را 90 روز پس از سررسيد ECGD  به بانك پرداخت ميكند

Loan Agreement-4

طرفين: خريدار و بانك:

پيش بيني مفادي در خصوص شرايط وام، نحوه بازپرداخت، نرخ بهره و ...

پيش بيني پيش شرطهايي آه قبل از برداشت وام بايد محقق گردد :

ü                             ارائه تاييد صادر آننده مبني بر دريافت 15 درصد ارزش قرارداد اصلي بصورت مستقيم

ü                             ارائه ضمانت نامه هاي لازم و مقرر

ü                             نظر مشاور حقوقي مبني بر اعتبار قراداد اصلي و قرارداد وام

 

 

ارائه خدمات با نرخ بهره ثابت و شناور:

یکی از مزایای B.C ارائه اعتبار با نرخ بهره ثابت می باشد.

نرخ بهره ثابت بستگی به دوره اعتبار و نوع ارز دارد .

بانکها بایستی پول مورد نیاز( با نرخ بهره ثابت) را از بازارهای اعتباری کوتاه مدت تدارک نمایند.

لذا هزینه ارائه تسهیلات آنها در طول مدت وام در نوسان می باشد.

صادرات با نرخ ثابت مالی برای پوشش این مهم طراحی شده است.

نحوه پوشش SCF:

صادر کننده مبادرت به ارائه خدمات یا تحویل کالا به خریدار می نماید

صادر کننده اسناد قابل انتقال را که از خریدار دریافت داشته به بانک می فروشد و در ازای ظهر نویسی آنها معدل ارزش اسناد را دریافت می کند

تحت پوشش اعتبار SCF، ECGD صد در صد بانک را در قبال ریسکهای عدم پرداخت ضمانت می نمایند.

اصول قرارداد ضمانت:

طرفین این قرارداد : بانک و ECGD

هدف: ارائه پوشش کلی و همه جانبه برای بانک در ازای قبول سند مذاکره

پیش بینی شرایط کلی که بر مبنای آن ضمانت به نفع بانک صادر می گردد

جزئیات هر معامله خاص که تحت پوشش scf قرار می گیرد در هنگام پیشنهاد توسطECGD معین می گردد

مراحل تحصیل پوشش اعتباری SCF:

1-    صادر کننده درخواست تحصیل SCF را تکمیل نموده و به بانک ارائه می کند

2-    بانک جزئیات فاینانسی را که ارائه می شود به همراه تکمیل پیشنهادد صادر کننده بهECGD ارسال می دارد

3-    چنانچه نظر ECGD مبنی بر اعطای پوشش مثبت باشد ، پیشنهاد خود را به بانک میفرستد

4-    بانک و صادر کننده پیشنهاد را مورد بحث قرار میدهد و چنانچه مورد قبول  باشد,  قبول را همراه premiumکه معمولا بر عهده صادر کننده می باشد را برای ECGD ارسال می نماید

5-    اعلامECGD مبنی بر رسید ،دال بر برقراری پوشش اعتباری SCF می باشد

6-     سپس صادر کننده مدارک ذیل را به بانک ارائه می دهد :

الف: چک یا سفته

ب: مدارکی دال بر ارائه کالا یا خدمات

ج: گارانتی استاندارد تایید جزئیات خاص

د: سند مورد نیاز تسهیلات بانکی

7-     بانک پس از برررسی مدارک اقدام به خریدBills  و یا Notes می نماید

Security

ECGD معمولا خریدار خارجی را ملزم می نماید که در قبال ارائه billsیا notes توسط یک شخص ثالث قابل قبول بطور غیر مشروط ضمانت گردد.

ضمانت می تواند اشکال مختلفی داشته باشد :

الف) گارانتی تجاری بانک

ب) قبولی برات ، سفته

ج) جانشین اعتبار نامه

Supplemental Cover

اگر در فاصله زمانی بین امضای قرارداد و خرید اسناد تجاری توسط بانک صادر کننده در معرض ریسک قرار گیرد با عنوان مثال چنانچه در این دوره زمانی خریدار خارجی ورشکسته گرددد یا به علل سیاسی قرارداد عقیم گردد صادر کننده با هزینه هایی مواجه میگردد که غیر قابل جبران میباشد چنین ریسکی می تواند تحت پوشش صادرات بیمه برطرف می گردد EXIP تمامی عناصری که تحت پوشش scf قرار دارد یا خیر تحت پوشش قرار میدهد

واجدین شرایط SCFو  Supplemental EXIP:

تمامی بانکها صرفا می توانند تقاضای SCFرا بنمایند

فقط خریداران و صادر کنندگان می توانند تقاضای EXIP به عنوان پوشش تکمیلی نمایند.

حداقل ارزش قراردادی برای پوشش SCF 25هزار پوند می باشد

سقف مشخصی برای ارزش قراردادی وجود ندارد . ولی ECGD  با توجه به پیچیدگی نسبی مورد تصمیم می گیرد که کدام نوع خدمات و پوششها اعم از SCF یا BC مناسب تر است

به عنوان مثال زمانی که ترتیبات مالی و قراردادی پیچیده می باشند BC مناسبتر می باشد.

Premium این پوشش بستگی به ارزیابی ECGD از توانایی خریدار خارجی و کشور متبوعه به پرداخت و همچنین مدت زمانی که ECGD در معرض ریسک قرار دارد می باشد.

SCF قراردادهای صادراتی که با انواع ارزهای معتبر که در بازرگانی بین المللی رایج می باشد را تحت پوشش قرار میدهد.

Project Financing and other financing Structure  ( فرایند تامین مالی پروژه ای و ساختارش) :

Export Creditsمعمولا در بردارنده تامین مالی میباشد که در آن وام گیرنده و یا ضامن فی النفسه دارای اعتبار می شود.

البته این اعتبار همیشه هم وجود ندارد. مثلا :

1- وام گیرنده new spv باشد.

این اصطلاح به این معنی است که شرکت های تک منظوره ای که بتازگی ایجاد شده اند مشمول این اعتبار نمی شوند.

2-کشور متبوع دچار کمبود  hard currency باشد.

بدین معنی که شرایط ارزی سخت بر آن کشور حاکم باشد. (مثلا مشکل نوسانات ارزی)

 

)Project financing schemeطرح مالی پروژه( :

تعریف :

تامین مالی یک پروژه جدید و بزرگ و یا توسعه و گسترش عمده ی یک پروژه موجود و بر اساس اعتماد وام دهندگان برروی درآمد حاصل از جریان مالی پروژه جدید می باشد.یعنی اطمینان ازینکه پروژه، پروژه ایست سود ده و قابل اطمینان.

ضمن اینکه دارایی ها و قراردادهای پروژه بعنوان وثیقه بکار میرود.

بدلیل اینکه :

صاحبان پروژه معمولا مسئول حصول اطمینان از ساخت و عملکرد موفق پروژه می باشند و در این راستا مسئولیت جبران و برطرف سازی هرگونه کمبود در درامد پروژه را تحت شرایط کاملا معین و محدود را بر عهده دارند.

به جهت پیچیدگی کار ممکن است چند سال برای شروع تامین مالی بعضی پروژه ها زمان لازم باشد و این خود مستلزم هزینه های بسیاری ست. بنابراین جهت تسریع در کار بهتر است در مواردیکه امکان پذیر است، ترتیبات تامین مالی بر اساس روش های معمول انجام شود.

بطور کلی دو نوع پوشش برای وام دهندگان در چنین طرحی متصور است :

1-                All risk cover

2-                Political risk cover

All risk cover -1  :

ECGD در این طرح ،

تا صد درصد خسارت های ناشی از اتفاق های سیاسی و تجاری را پوشش میدهد.

2-وام ضمانت شده میتواند حداکثر تا 85% هزینه ها را تامین مالی نماید. (هزینه ها مانند شرایط انتخاب شدن و خسارت دادرسی ناشی از توقیف اموال را بنماید.)

3-                ضمانت معمولا شامل اصل ارزش وام بعلاوه بهره متعلقه ست که 90 روز پس از سررسید توسطECGD به وام دهنده پرداخت می گردد.

POLITICAL RISK COVER- 2  :

چنین پوششی مانند مورد قبل تا 85% ارزش قرارداد را در بر میگیرد اما صرفا ;LENDERSیعنی وام دهنده را در برابر عدم پرداخت های ناشی از علل سیاسی که در آغاز معین میگردند حمایت می کند.

البته توجه شود که ریسک های سیاسی معمولا از قبیل ریسک های استاندارد ذیل می باشند:

1-جنگ.

2-جنگ های داخلی و شورش.

3-ممانعت و یا یاجاد تاخیر توسط کشور میزبان در دریافت وام از اشخاص ثالث جهت انجام پرداخت آنها.

4-ابطال و یا عدم تجدید اعتبار مجوزهای صادرات.

5-مصادره و یا سلب مالکیت هنگامی که دولت میزبان سهمی در پروژه مربوطه ندارد.

6-قصور دولت میزبان در احترام گذاشتن و پذیرفتن تعهدات مکتوب پروژه میتواند لحاظ گردد،مشروط بر اینکه چنین قصوری باعت ایجاد LOAN DEFULTشود.

یعنی باعث ایجاد کوتاهی و غفلت از وام شود، ضمن اینکه خود ناشی از فعل یا ترک یکی یا تعدادی از طرف های پروژه نباشد.

ECGD بار ارایه FREF

به صاحبان پروژه ای که دارای نرخ بهره ثابت  و مناسبی هستند اعطای وام میکند.

ضمن اینکه با تضمینات ECGD

بانک ها میتوانند مبادرت به اعطای وام هایی با ارزهای مختلف و بعضا محلی نمایند. ( که تبعا جز در شرایط خاص! امکان پذیر نیست.)

ضمنا نرخ بهره و مدت زمان آن متاثر از معیارها و الزام های بین المللی خواهد بود.

نکته اینکه در حال حاضر و در مورد تامین مالی پروژه ها شرایط بازپرداخت مناسب و سازگار با جریان مالی پروژه اعمال میگردد. که این شرایط در LOAN TIMING

یعنی مدت وام باید لحاظ گردد:

1-                حداکثر مهلت زمانی برای پرداخت وام،برای اولین قسط 2 سال می باشد.

2-                مهلت برای بازپرداخت کل وام حداکثر 14 سال است.

3-                اما معمولا نبایستی از7/25 یعنی 7 سال و 3 ماه بیشتر باشد.

یک راه حل جایگزینی هم هست که دارای انعطاف بیشتری میباشد.بدین صورت که درآن سقفی برای مدت وام هر قسط در نظر نمی گیرد. اما حدکثر مدت پرداخت کل وام بطور متوسط نباید از 5/25 یعنی 5 سال و 3 ماه بیشتر باشد.

نکته اینکه در کشورهای با درآمد بالا فقط طرح دوم قابل اعمال است.

PERMIUM AND OTHER CHARGES (حق بیمه و هزینه های دیگر) :

زمانی که اسناد مربوط به ECGD امضا گردید

PREMIUMM

قابل پرداخت خواهد بود.

PREMIUM شامل:

یک هزینه اداری هم می باشد که غیر قابل برگشت است و بسته به مورد،تعیین می گردد.و همچنین ECGD  هرگونه هزینه خارجی را که در راستای بررسی های خود متحمل گردد از متقاضی و یا صاحبان پروژه مطالبه می نماید.این هزینه ها شامل هزینه های ارزیابی پروژه،مشاوره های حقوقی،و هرگونه مخارج سفر و غیره می باشد.

برخی از الزامات برای تخصیص اعتبار مالی پروژه توسط  ECDG عبارتند از:

پروژه ها بایستی قابل ترقی و ماندگار باشند. (VIABLE)

و اعمال تکنیک های تامین مالی بطور قابل قبولی امکان پذیر باشد.

و ضمنا با توجه به هزینه اداری بالا معمولا لازم است وامهای پوشش داده شده توسط ECDG

دارای حداقل ارزش 20 میلیون پوند باشد.

فقط تحت شرایط استثنایی و در زمانی که دلایل قانع کننده وجود داشته باشد،وام های با ارزش کمتر مورد قبول واقع می شود.

Acceptable Risk یا قابل پذیرش بودن ریسک هیچ فرمول خاصی جهت اینکه مخاطرات قابل قبول را پیشاپیش تعریف نماید وجود ندارد و هرمورد بطور خاص و شاید سلیقه ای مورد بررسی قرار میگیرد.

با این حال شاخص های ذیل معمولا جهت ارزیابی قابل قبول بودن مخاطرات بکار می روند:

1-تامین مالی بانک های تجاری بین الملل با ضمانت یکسان مانند آنچه ECDG ارایه نموده وجود داشته باشد.

2-عملکرد فردی و تعهدات مالی تمامی اطراف پروژه شامل دولت میزبان،سرمایه گزاران،پیمانکاران،شرکت عامل و خریدار محصولات بایستی از نظر ECDG قابل قبول باشد.

3-ارزیابی مستقل فرضیات امکان سنجی ،باید در جهت تایید اطمینان متعارفی از بازپرداخت وامهای وام دهندگان بزرگ باشد.

RISK SHARING  :

تقسیم مخاطرات یکی از الزامات  این آژانس،جهت پوشش تمامی پروژه هامحسوب می شود.رویه معمول این است که مخاطرات بر اساس مناسب ترین شیوه وملاحظه نحوه اثرگذاری بین اطراف پروژه صورت می گیرد.در ارتباط با ALL RISK COVER

ساختار تامین مالی باید واجد جنبه های ذیل باشد:

1-بخشی از پروژه الزاما باید بدون پوشش آژانس و توسط فاینانسر های معتبری مثل بانک های تجاری بین المللی و با تضمین های نه چندان بهتری از تضمین های موجود برای آژانس،تامین مالی گردد.

2-مشارکت آژانس محدود به وام هایی میشود که در مجموع 40% کل سرمایه پروژه سرمایه خالص و وام

(EQUITY AND LOAN)را شامل میشوند.

مجموع پوششی که در خصوص پروژه خاص ارائه میدهند نباید از 60% هزینه سرمایه ای بیشتر گردد.

حداقل 25% از سرمایه لازم از طریق EQUITY

تامین گردد.

Limited Recourse:

تسهیلات تامین مالی پروژه تنها LIMITED RECOURE (بشکل مراجعه محدود)

را در قبال سرمایه گذاران مجاز میداند.

آژانس از وام دهندگان خواهد خواست تا حق خود را مبنی بر مراجعه به سرمایه گذاران یا هر شخص دیگری که مشارکت وی جهت موفقیت پروژه لازم است حفظ نماید البته بصورت محدود. کاملا تعریف شده. و البته بمقدار مشخص.

 Risk Analysis and SecuritY (تحلیل ریسک و امنیت):

1-بررسی و تقسیم سطح قابل قبولی از ریسک بین صاحبان پروژه و طرف های دیگر بسیار پیچیده است.

2-بررسی و تقسیم مخاطرات در طی مذاکرات بین وام دهندگان با دیگر طرف های پروژه معین می گردد.

1-                نهایتا طرح قابل قبولی از تقسیم مخاطرات و تضمین ها برای پروژه مورد توافق قرار می گیرد.

2-                ضمنا چنین طرحی باید در ساختار مالی و اسناد پروژه بطور مناسب منعکس گردد.

3-                در نهایت این طرح مورد تایید آژانس قرار گیرد.

شیوه کار :

در مجموع 3 مرحله برای تحصیل پوشش تحت عنوان PROJECT FINANCING بشرح زیر وجود داردکه ما به توضیح مرحله دوم می پردازیم :

1-مرحله اول شامل درخواست اولیه.

2-مرحله دوم ارائه پیشنهاد و مذاکره.

3-مرحله سوم امضای اسناد.

مرحله دوم:

دراین مرحله آژانس مبادرت به تشکیل یک تیم بررسی در اولین مرحله مذاکرات به سرپرستیUNDERWRITER بیمه گر) و متشکل از نماینده ای از واحد مشاوره تامین مالی،آنالیست مالی از قسمت خدمات عملیاتی، یک مشاور حقوقی از دفتر مشاوره عمومی و همچنین چنانچه لازم باشد از متخصصین دیگر هم دعوت بعمل می آید.در مراحل بعدی علاوه بر مشاور حقوقی خارجی ممکن است متخصصین مالی و فنی خارجی نیز به تیم ملحق گردند.

پیشنهاد سرمایه گزاران: ابتدا سرمایه گزاران مراتب ذیل را باید در اختیار آژانس قرار دهند:

1-شرح مختصری از پروژه

2-شرح مختصری از سرمایه گزاران و سهامداران شامل مقداری که دولت میزبان مشارکت دارد

3-هزینه کلی و ساختار پروژه

4-محتوای احتمالی برتانیا در پروژه و مقدار وام اعتباری لازم از برتانیا

4-طرح پیشنهادی تامین مالی که شامل جزئیات و نحوه فاینانس و همچنین فاینانسر های پیشنهادی مثل بانک های تجاری بین المللی

5-نوع پوشش درخواستی از آژانس.

6-شرایط بازپرداخت

7-شرح مختصری از طرح تضمین ها،مطالعات امکان سنجی

8-جریان های مالی به انضمام سناریوها و هرگونه اطلاعات اضافی موجود

9-لیست قراردادها و وضعیت آنها

توصیه های ECDG :

بعد از ارائه اطلاعات فوق، آژانس موارد ذیل را منعکس می کند:

1-امکان اینکه مقدار پوشش درخواست شده برای پروژه با ارز محلی در چهارچوب امکانات موجود،جهت پوشش برای آن کشور می باشد.

2-شرایط بازپرداخت احتمالی که میتواند مورد موافقت آژانس قرار گیرد.

3-نرخ بهره ی فعلی

4-کارمزد احتمالی آژانس جهت ارزیابی مخاطرات احتمالی و تضمین های لازم برای آن و هرگونه اطلاعات دیگری که لازم باشد.

هدف از پاسخ زودهنگام مکتوب از طرف آژانس،شامل :

1-مراحل مختلفی که باید پیموده شود،چه کسی باید آنها را بپیماید و چه زمانی.

2- فهم مستلزمات ECGD جهت ارائه بموقع آنها.

Detailed assessment and due diligence:

ECDG قبل از تصویب پوشش تامین مالی پروژه موارد زیر را بررسی می کند:

1-شرایط و ترتیبات قراردادی کل پروژه مثل امتیازات توافقی و همچنینCONSULTING AGREEMEN :

 (یعنی قراردادی که بین شرکت پروژه و مشاوران متخصص در حیطه های فنی،مالی،حقوقی و...بصورت مقطعی و در طول چرخه عمر سرمایه گزاری پروژه منعقد می گردد.)

2-ارزیابی های مستقلی که بعنوان مثال توسط وام دهندگان صورت گرفته است.

3-مدل های صفحه گسترده جهت تحلیل سناریو های مختلف

4-ساختارهای مالی پیشنهادی

Appointment of external consultants:

1-پروژه و جزئیات مسایل آن باید مورد بازبینی دقیق و موشکافانه طرف ثالثی قرار گیرد:

چنین بررسی و ارزیابی مستقلی میتواند توسط، و یا از طرف بانک های تجاری بین المللی ،بانک های توسعه ای و دیگر موسسات مالی –چنانچه خود این ارگانها اقدام به ارائه ضمانت نامه و یا تامین مالی -بنمایند صورت بگیرد.

2-چنانچه ارزیابی های فوق در اختیار آژانس قرار گیرد ECGD با توجه به معیارهای خود آنها راملاحظه میکند.،ولی چنانچه ارزیابی ها صورت نگرفته باشد و یا معیار های آژانس درآن لحاظ نشده باشد،آژانس اقدام به اخذ مشاوره تحت مدیریت خود می نماید و صد البته هزینه چنین بررسی بر عهده خود متقاضیان و یا سرمایه گزاران پروژه می باشد.

نکته دیگر اینکه :

آزانس معمولا تمامی اسناد پروژه را توسط یک مشاور حقوقی، غیر از مشاوران حقوقی بانک ها و یا وام دهندگان مورد بررسی البته اضافه بر بررسی های قبلی انجام می دهد.

Approval:(موافقت)

پس از تایید و تصویب ،آزانس مبادرت به صدور معرفی نامه میکند و البته این نامه مشروط به تکمیل و تادیه هرگونه بدهی و باقیمانده ی مدارک لازمه است.

امضای اسناد توسط آژانس،بانک و صادر کنندگان:

شامل اسناد:

1-قرارداد پشتیبانی وام توسط ECGD

2-ضمانت نامه

3-موافقت نامه حق بیمه

این اسناد و قرارداها زمانی که تمامی طرف ها در خصوص اساس پروژه ها به توافق رسیده و تمامی اسناد و قرارداد های مربوط به آن امضا گردیده و یا در شرف امضا قرار گیرند، امضا می شوند.

ضمنا این اسناد،پیش شرط هایی را مقدر می دارند که بایستی جهت رسمیت و نهایی شدن پوشش آژانس محقق گردند.این پیش شرط ها تمامی موارد را مد نظر قرار داده و باعث حصول اطمینان از اینکه تمامی طرف های پروژه متعهد گشته اند می شوند.

 

 

Supported for Good Project:

Goog project :

پروژه هایی هستند که :

1-بر اساس ارزیابی ها موفقیت آمیز پیش بینی می شوند.

2-توانایی تولید سود با ارزهای معتبر را دارند.

3-اکثر بخش های پروژه در مالکیت بخش خصوصی باشند.

4-مشارکت بخش عمومی چنانچه با مدیریت حرفه ای صورت گیرد نیز مجاز است.

بیمه سرمایه گذاری خارجی

Overseas Investment Insurance-OII

دولت تسهیلات بیمه ای را برای پوشش دادن به خطرهای احتمالی فراهم می آورد که مخصوص معاملات صادراتی هستند اما معمولا ازطریق بیمه های بازرگانی (commercial insurances پوشش داده نمی شوند. مبنای قانونی این به اصطلاح ضمانت های اعتبارات صادراتی    ((قانون ضمانتهای صادرات وسرمایه گذاری خارجی(1978)))است.

این قانون به وزیر امور داخلی اجازه می دهد که بعد از مشورت با شورای مشورتی ضمانت های صادراتی تا مبلغ 25 هزار ملیون پوند ودر مورد معاملات با ارزهای خارجی تا مبلغی معادل 10 هزار ملیون پوند حق برداشت  ویژه را اجازه دهد. ضمانت های صادراتی به منظور تشویق تجارت  با کشورهای دیگرداده می شوند و این تعریف شامل هر نوع معامله ای میشود که متضمن یک عوض نقدی یا معادل آن است و از تجارت شخصی  حاصل شده است که در خارج بریتانیا با شخصی در داخل بریتانیا  تجارت می کند صرف نظر از اینکه این معامله مربوط به صادرات مرئی یا نا مرئی یا مربوط به یک تجارت خارجی است.این نوع بیمه برای و به نفع اشخاصی دردسترس است که در بریتانیا  به فعالیت تجاری در ارتباط با صادرات ,ساخت ,معامله یا توزیع کالا ها یا خدمات یا هر موضوع دیگری که از نظر وزیر امور داخلی منتهی به هدف تشویق تجارت با کشورهای دیگر شود اشتغال دارند وهمچنین  در اختیار شرکت هایی است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به وسیله اشخاص فوق الذکر کنترل می شوند.

وزیر امور داخلی همچنین می تواند با رضایت خزانه داری به منظور بیمه سرمایه گذاری در خارج در مقابل خطر احتمالی  جنگ ، سلب مالکیت، محدودیت های راجع به بازگرداندن سرمایه (سرمایه ومنافع آن) ترتیباتی اتخاذ کند.

بیمه سرمایه گذاری خارجی تامینی برای سرمایه گذاران بریتانیایی در خارج از کشور می باشد وعموما مخاطرات عمده سیاسی ذیل را پوشش میدهد:

ü     مصادره , ضبط اموال و سلب مالکیت

ü     جنگ

ü     محدودیت های بازگرداندن سرمایه

ü     نقض تعهدات دولتی

سرمایه گذاری هایی که تحت پوشش قرار میگیرد:

اعطای وام وضمانت های اعطای وام (وام های اعطا شده به پروژه های خارج از بریتانیا طی یک قرار داد وام)

 مشارکت چه به صورت نقد وچه به صورت غیر نقد در پروژه های خارج: EQUITY

از بریتانیا در قبال حصول سهمی از پروژه

شریک های پروژه

اعضای بریتانیایی یک کنسرسیوم که در خارج برای یک پروژه ی بزرگ قرارداد می بندند ممکن است در معرض آنچنان زیان های هنگفت ناشی ازفقدان توانایی پرداخت دیون توسط یکی از اعضای کنسرسیوم قرارگیرند، آژانس (ای.سی.جی .دی) میتواند پیمانکاران اصلی یا اعضای کنسرسیوم مشارکت کننده در پروژه های صادراتی عمده با مبلغ 20 ملیون پوند یا بیشتر را در قبال 90 درصد زیان ناشی از هزینه ها، مخارج یا خسارات غیر قابل اجتناب حاصل از فقدان توانایی یک پیمانکار دست دوم یا عضو همان کنسرسیوم در پرداخت دیونش بیمه کند. این تسهیلات در اختیار آن دسته از شرکت های پادشاهی متحده است که با شرکت شرکت های پادشاهی متحده یا غیر پادشاهی متحده در موارد قابل قبول در روابط مشارکت انتفاعی یا قرارداد پیمانکاری دست دوم وارد میگردند.پیمانکار اصلی یا عضو کنسرسیوم باید مبلغ و دوره ای را که پوشش بیمه برای آن مورد نیاز است ، اعلام کند. از آنجا که مسئولیت آژانس (ای.سی.جی دی) مربوط به مواردی است که طرف مقصر، از نظر قراردادی در قبال آن مسئولیت است ، لازم است که قراردادهای پیمانکاری دست دوم یا موافقت نامه های مشارکت انتفاعی که بیمه ی آنها مورد نیاز است, تمامی هزینه های اضافی را که پیمانکاران برای تکمیل یک قرارداد ناتمام مانده نیاز دارد مشخص سازند.

مشارکت در بنگاههای اقتصادی میتواند به صورت نقد یا غیر نقد باشد مانند:

(کارخانه)plant »

(ماشین آلات)machinery »

(دانش فنی)know-how »

(خدمات)services »

بیمه نامه مربوط به خدمات یا صادرات نامرئی مانند کلیه تضمینهای مشخص ، هر گونه زیانی را که ناشی از کوتاهی بیمه گذار یا شخص اصیل خارجی در رعایت مقررات پادشاهی متحده یا مقررات کشور شخص اصیل  در ارتباط با اجرای آن خدمت یا پرداخت بهای آن باشد ، در بر نمی گیرد.

فروش کالا وخدمات از قبیل دانش فنی، حق امتیاز، حق ثبت اختراع ، مدیریت خدمات که در ازای دریافت پول می باشد وبه صورت مشارکت نیست، در چهارچوب سرمایه گذاری خارجی نمی باشد ومی توان تقاضای دیگر پوشش ها را نمود.

وام اعطا شده به یک بنگاه اقتصادی بدون اینکه مستلزم این باشد که اتباع بریتانیا : Loans  سهام دار آن باشند میتواند تحت پوشش بیمه سرمایه گذاری خارجی قرار گیرد

البته چنانچه وام وابسته ومنوط به صادرات کالا ویا خدمات بریتانیا باشد ، بایستی خط مشی    " درآن لحاظ شده باشد                                  . "consensus" یعنیOECD  ومعیارهای

         ضمانت نامه اعطای وام برای سرمایه گذاران و صاحبان پروژه مناسب است.

بیمه سرمایه گذاری خارجی زمانی ضمانت نامه وام را پوشش میدهد که ضمانت نامه وام به جهت عدم باز پرداخت وام به اجرا گذاشته شده باشد وعلت عدم پرداخت ریسکهای سیاسی مندرج در بیمه سرمایه گذاری خارجی باشد.

به سرمایه گذار بریتانیا ، پوشش بیمه در قبال زیانهای ناشی از مصادره ، ملی کردن ، ضبط اموال (از جمله اعمال تبعیض نسبت به سرمایه گذاریا واحد تجاری خارجی ) عدم توانایی اجرا که ناشی از جنگ ، انقلاب یا شورش وخسارت به سرمایه های مادی، محدودیت هایی نسبت به بازگشت سرمایه (منافع وبهره) تعلق میگیرد.

مخاطرات تحت پوشش :

 شامل  : Expropriation

)) ملی کردن ویا مصادره سرمایه گذاری ویا اموال بنگاه اقتصادی(( اقدام دولت میزبان در مصادره غیر مستقیم از طریق تبعیض قائل شدن بین سرمایه گذاران که در اثر محروم  شدن سرمایه گذار از همگی یا بخش بزرگی از سرمایه گذاری می گردد.

جنگ : شامل خسارت هایی می باشد که به علت جنگی که کشور میزبان در آن درگیر است ویا شورش و انقلاب های داخلی بوجود می آید. سرمایه گذاران نه تنها در قبال  از دست دادن اموال و دارایی های خود بیمه می شوند بلکه در مقابل عدم اجرای عملیات به علت جنگ نیز تحت پوشش قرار دارند ، که معیار آن عبارت است از :

» یک سال به طور فیزیکی عملیات متوقف شود.

» سه سال متوالی و با وجود اجرای عملیات ،به علت جنگ سود دهی وجود نداشته باشد.

Restriction on Remittance:

 عدم امکان تبدیل پول حاصل از سرمایه گذاری به دلار ویا استرلینگ (یا هر ارز مورد توافق ECGDو قابل قبول

 » در حالتی که امکان تبدیل ارز وجود دارد ولی در نرخ تسعیر بین سرمایه گذاران تبعیض قائل گردیده است

 محدودیت های ارزی که در زمان شروع بیمه سرمایه گذاری خارجی وجود دارند از شمول پوشش بیمه سرمایه گذاری خارجی  خارج می باشند

این ضمانت نامه ها بدین منظور طرح شده اند که به صادرکنندگان کالاهای سرمایه ای که بر اساس ترتیبات اعتباری عرضه کننده قابل رجوع هستند و اعتبار عرضه کننده را نسبت به اعتبار خریدار ،با ترتیبات تجاری خود مناسبتر می بینند یا فروش را به بازارهایی انجام می دهند که اعتبار عرضه کننده را ترجیح میدهند ، مدد رساند.این ضمانت نامه برای قراردادهای انفرادی صادراتی  بریتانیا ، با با شرایط اعتباری 2 ساله یا بیشتر که قاعدتاً بر حسب دلار یا استرلینگ هستند ، قابل دسترس است قاعدتاً انتظار می رود چنانچه بانک وام دهنده نتواند وجوه تعهد میکند که همچنان تامین اعتبار خود را   ECGD   کافی را در بازار اروپایی تامین کند،

استمرار بخشد. این موافقت نامه تامین مالی است که به موجب اعتبارات ارزی خارجی خریدار اعطا میشود.

Breach of government Undertaking (نقض تعهدات دولت)

ü     چنین تعهداتی از نظر حقوقی باید الزام آور وقابل اجرا باشند

ü     چنین تعهداتی باید در راستای اجرای موفقیت آمیز سرمایه گذاری باشند

به عنوان مثال:

payment Garantees (ضمانت  پرداخت)

Promises to provide infrastructure(تعهد به تهییه زیر ساخت ها )

obligation to make payment or support termination payment

 

تمام شرکت هایی که به تجارت خود در بریتانیا ادامه میدهند و شرکت های فرعی آنها در خارج ، به لحاظ اصولی برای پوشش بیمه ی سرمایه گذاری جدید در خارج واجد شرایط هستند؛ اما شرکت های فرعی یا شعبات شرکت های خارجی مستقر در بریتانیا ، از این امر مستثنا هستند، آن هم در صورتیکه فقط به عنوان مجرای یک سرمایه گذاری توسط شرکت های مادرشان که در خارجند،عمل کنند. سرمایه گذاری به این نحو تعریف شده : سهمی از منابع که به یک واحد تجاری اختصاص می یابد.

این تعریف ، سهم سرمایه به صورت نقدی ،کارخانه یا دانش فنی همچنین اعطای وام به واحد های تجاری خارجی را شامل می گرد د . به منظور کسب صلاحیت برای استفاده از پوشش ، سرمایه گذاری باید جدید باشد یعنی آن سرمایه گذاری که تامین کننده مالی یک واحد تجاری جدید باشد یا یک تزریق سرمایه اضافی به یک واحد تجاری موجود در خارج باشد .سرمایه گذار باید قبل از متعهد شدن غیر قابل رجوع به تعهدات آن پوشش، بیمه را در خواست کند.

شرایط سرمایه گذار واجد صلاحیت

1)شرکت های بریتانیایی و زیر مجموعه ی آن ها

2) استفاده از سازمانهای واسطه:سرمایه گذار باید کنترل قابل قبولی بر سازمان واسطه ای داشته باشد

فاکتورهایی که توسط (ای.سی.جی.دی) در این راستا ملاحظه می گردد:

سازمان یا نهاد واسطه در کشور میزبان یا کشور ثالثی واقع شده است

آیا این سازمان فعال میباشد یاخیر؟

آیا سرمایه گذاری از نظر و دیدگاه دولت میزبان یک سرمایه گذاری بریتانیایی تلقی می شود یا خیر؟

شرایط بنگاه های اقتصادی واجد صلاحیت

سرمایه گذاری مستقیم

portfolio سرمایه گذاری

وام به دولت یا بنگاههای اقتصادی متعلق به دولت

شرایط سرمایه گذاری واجد صلاحیت:

سرمایه گذاری جدید

خرید سهام سرمایه گذاری

سرمایه گذاری  بیشتر

Duration of Investment  ( سرمایه گذاری مدت دار)

هدف از طرح بیمه سرمایه گذاری خارجی تشویق سرمایه گذاری  مدت دار در خارج از بریتانیا می باشد

لذا حداقل زمانی برای سرمایه گذاری  مقرر گردیده که 3 سال می باشد در صورتی که سرمایه گذاری  از طریق وام باشد مهلت بازپرداخت نبایستی از 3 سال کمتر باشد

سرمایه گذار میتواند سرمایه گذاری  خود را در کمتر از 3 سال بازگرداند ولی((ای.سی جی.دی) هیچگونه مسئولیتی در قبال خسارتهای ناشی از عدم توانایی وی به بازگرداندن سرمایه نخواهد داشت

Investment Financed by Retained Earning:

چنانچه یک سرمایه گذار واجد صلاحیت قصد داشته باشد با سرمایه حاصل از سهم خویش در یک بنگاه اقتصادی خارجی مبادرت به سرمایه گذاری  جدید کند،به شرط رعایت ملاحظات ذیل می تواند تحت پوشش قرار گیرد:

1)سودهای حاصله باید در یک بنگاه اقتصادی جدید ویا توسعه بنگاه اقتصادی موجود بکار گیرد

2)سرمایه گذار باید با دلایل کافی نشان دهد که امکان انتقال و تبدیل سرمایه را دارد

3)سود حاصله باید تبدیل به سرمایه شود ویا به نوعی مجزا گردد

Amount of Insurance(حق بیمه) :

قاعدتاً 90 درصد هر گونه زیان ناشی از سه خطرتحت پوشش را برای ECGDتعهد استاندارد

مدت 15 سال در بر میگیرد . در آغاز حداکثرِ یکجای مبلغ مورد بیمه تعیین می گردد که در طی مدت و درآغاز هر 12 ماه از قرارداد بیمه ، سرمایه گذار مبلغ مورد بیمه ی جاری را پیشنهاد میکند .پوشش بیمه بر مبنای درآمد های سرمایه گذاری اولیه که در واحد تجاری حفظ شده ، ومنافع در جریان  انتقال به پادشاهی متحده قرار گرفته است . برای وامها ،پوشش بر مبنای کل اصل وام پرداخت نشده ، بعلاوه ی بهره حاصل شده قرار گرفته است.

    Percentage of cover:(درصد تحت پوشش(

حداکثرمسئولیت (ای.سی.جی.دی)که در بیمه نامه منعکس میگردد،90% مبلغ رایج بیمه میباشد

Amount of Equity Investment:

درصورت سرمایه گذاری به صورت مشارکت موارد ذیل تحت پوشش بیمه قرار میگیرد:

1) مقدار وجوه سرمایه گذاری  شده در مشارکت اولیه

2) سرمایه تزریق شده به  بنگاه اقتصادی -و حاصل از مشارکت اولیه- تا سقف 200 % -EQUITYمشارکت اولیه از طریق     

  3) بازگرداندن سودهای حاصل از مشارکت

Maximum Insured Amount(Equity Inv.):

 در بیمه نامه (ای.سی.جی.دی) حداکثر مسئولیت خود را تحت عنوان حداکثر مبلغ بیمه معیین می نماید که سقف مسئولیت انباشته (ای.سی.جی.دی) در قبال ادعا می باشد.

اما چنانچه سرمایه گذار مایل باشد وبرای(ای.سی.جی.دی) قابل قبول میتواند جهت پوشش،

تا 300% مشارکت اولیه) سقف حداکثر مبلغ بیمه را افزایش دهد).retained earning Current Insured Amount(Equity Inv.)

در چهارچوب حداکثر مبلغ بیمه ، سرمایه گذار سالانه موظف است مقدار بیمه فعلی  را که سقفی    در طول 12 ماه آینده است اعلام نماید.ECGD برای مسئولیت دربیمه نامه ارزش سرمایه گذاری  باید طوری انتخاب گردد که برای پوشش آنچکهCIAمقداردر حال حاضر عنوان گردیده، کافی باشد  ارزش سرمایه گذاری در حال حاضرمقدار مشارکت اولیه (به دلار، استرلینگ و...+حفظ سود+ سود متوقع در آن سال

  Maximum Insured Amount(Loan Inv.)

اگر سرمایه گذاری به صورت اعطای وام باشد ،مقدار حداکثر مبلغ بیمه برای اولین دوره پوشش (معمولاً یک سال) بیشتر از مجموع اصل وام، بهره قابل پرداحت در آن دوره زمانی و هزینه های مربوط به وام نخواهد بود.

 )باشند،حداکثر خسارتی که acceleration provision)قرارداد وام چنانچه متضمن

وام دهندگان در معرض آن میباشند ، اصل باقیمانده وام بعلاوۀ بهره متعلقه می باشد که این خود سطح حداکثر مقدار بیمه  رامعیین میکند اما چنانچه وام دهنده از توسل به ارائه شتاب صرفنظر کند حداکثر مقدار بیمه اصل باقیمانده وام بعلاوه بهره پیش بینی شده در طول عمر وام می باشد.

    Current Insured Amount(Loan Inv.)

ارزش سرمایه گذاری در حال حاضر برای هر دوره پوشش معادل بهره قابل پرداخت بعلاوه اصل پول باقیمانده در آن دوره می باشد

 

 

 

 

[ جمعه پنجم آبان 1391 ] [ 22:33 ] [ دکتر علیرضا حسنی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

قابل استفاده دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد حقوق خصوصی و حقوق تجارت بین الملل و بین الملل و دانشجویان کارشناسی حقوق و فقه و علوم قضایی و ثبتی
موضوعات وب
برچسب‌ها وب
ن (1)
لینک های مفید
امکانات وب
شمارنده
  • قالب پرشین بلاگ
  • مسکن ها